Interview

An Interview with Boris Sandler

Sarah Ponichtera

INTRODUCTION

Born in Belz (now Bălți), Moldova, Boris Sandler studied in Kishinev (now Chişinău) and wrote pieces for Sovetish Heymland, (Soviet Homeland), a Yiddish language Soviet-era literary publication. He moved to Israel in 1992, where he published several books in Yiddish, including Toyren, (Doors), a 1997 collection of short stories about the experiences of Russian immigrants to Israel. In 1998, he moved to New York to become editor of the Forverts. His novella, Keynemsdorf, (No One’s Town), a post-modern Yiddish satire, was published in 2011.

This interview with Sandler was conducted for the special issue of the journal East European Jewish Affairs, The New Wave of Russian Jewish American Culture, where it is published in the English translation. In geveb has partnered with the editors of EEJA to bring you the original Yiddish version of the interview alongside Ponichtera’s English translation. Our thanks to the EEJA editors David Shneer, Anna Shternshis, Nick Underwood, and to the author and translator Sarah Ponichtera, for proposing the partnership.

שױן יאָרן לאַנג האָב איך געקענט דעם נאָמען באָריס סאַנדלער. אים קענט מען זייער גוט אין ‏דער װעלט פֿון די ייִדישע לימודים סײַ ווי אַ שרײַבער, סײַ ווי דער‏ רעדאַקטאָר פֿון ייִדישן פֿאָרװערטס. מיר איז אַפֿילו גוט באַקאַנט זײַן קול, װײַל איך האָב גענוצט זײַנע מעשׂיות פֿאַר קינדערלעך װאָס ער לײענט אױף אַ קול און דרוקט אױפֿן פֿאָרװערטס װעבזײַטל. ‏די מעשׂיות זײַנען געװען זײַער ניצלעך פֿאַר סטודענטן װאָס לערנען זיך ייִדיש, װײַל זײ קענען לײענען די װערטער און הערן די קלאַנגען פֿון דער שפּראַך גלײַכצײַטיק.

‏‏װען איך האָב מיט אים סוף־כּל־סוף זיך געטראָפֿן, האָב איך געקראָגן, נישט נאָר אַ שטיקל טעם פֿון זײַן כאַראַקטער, נאָר אױך זיך געלערנט װעגן די װוּנדערלעכע היסטאָרישע מאָמענטן פֿון זײַן לעבן. ‏‏צום אָנהײב האָבן מיר פּלאַנירט זיך צו טרעפֿן בײַם בעלגישן קאַפֿע לעבן ייִװאָ. אָבער די טעראָריסטישע אַטאַקעס אין בעלגיע זײַנען נאָר װאָס געשען, און דער קאַפֿע איז געווען אָנגעפּאַקט מיט מענטשן און ס׳א׳ז ניט געווען קיין שום אָרט ווו מע האָט געקענט זיך אוועקזעצן. ‏‏מען קען זאָגן אַז דאָס איז געװען אַ צופֿעליקן אױסדרוק פֿון װאָס איז געוואַקסן די הױפּט־טעמע פֿון אונדזער שמועס: די ‏אומפֿאַרױסזאָגלעכע ‏אופֿנים אין װאָס די װעלט־געשיכטע בײַט ‏דאָס‏ ‏‏מענטשלעכן ‏לעבן. ‏

שרה ‏פּאָניקטעראַ‏: ‏דערצײלט, זײַט אזוי גוט, אַ ביסל װעגן אײַער ביאָגראַפֿיע און אימיגראַציע.

באָריס סאַנדלער: ‏איך האָב גראָד לעצטנס אָנגעשריבן אַ קורצע אױטאָביאָגראַפֿיע פֿאַרן מאָסקווער פֿאַרלאַג "קניזשניקי", וואָס לאָזט אין גיכן אַרויס מײַן ראָמאַן "למד-װאָװניקעס פֿון מײַן זכּרון". אין דער רוסישער איבערזעצונג הייסט ער, "עקספּרעס 36". אַזוי אַז ס'וועט מיר נישט זײַן שווער זיך צו דערמאָנען.

איך בין געבױרען געװאָרן אין 1950 אין בעלץ, מאָלדאָווע, דעמאָלט, סאָוועטישע מאָלדאַוויע. ביזן יאָר 1940 איז אָט די טעריטאָריע געווען אַ טייל פֿון רומעניע און האָט געהײסן בעסאַראַביע. נאָכן פּאַקט צווישן ראַטן־פֿאַרבאַנד און נאַצישן דײַטשלאַנד איז בעסאַראַביע אײַנגעשלאָסן געוואָרן אין די גרענעצן פֿון דער סאָוועטישער אימפּעריע. ‏‏די מלחמה־יאָרן האָבן אַוודאי פֿאַרגיכערט די סאָוועטיזאַציע פֿון דער געוועזענער בעסאַראַביע; ווי אויך ממשותדיק פֿאַרקלענערט די בעסאַראַבער ייִדישע באַפֿעלקערונג — פֿון 350 טויזנט זײַנען געבליבן לעבן בלויז 50 טויזנט. פֿון דעסטוועגן, האָט דער עלטערער דור, אונדזערע טאַטע־מאַמעס, פֿאַרהיט דעם גײַסט פֿון רומעניש־בעסאַראַבישן ייִדנטום. ‏זײ האָבן גוט געקענט רומעניש, און די באַלעבאָסטעס האָבן געצויגן ווײַטער די קולינאַרישע טראַדיציעס פֿון דער רומעניש־באַלקאַנישער קיך.

נאָך אין די 1950ער, אָנהייב 1960ער יאָרן זײַנען ‏די בעסאַראַבער ייִדן געװען אײַנגעטונקען אין דער ייִדישער שפּראַך, אין דעם ייִדישן פֿאָלקסליד, אינעם ייִדישן שטייגער און ייִדישקייט בכלל. צווישן די לעבן־געבליבענע האָבן ס'רובֿ זיך געראַטעוועט אין דער עוואַקואַציע — אָדער אין מיטל־אַזיע, אָדער ווײַט אין אוראַל, סיביר; אַ קלענערער טייל — איז באַפֿרײַט געוואָרן פֿון די לאַגערן און געטאָס; עס זײַנען געווען נישט ווייניק מענער, וועלכע האָבן זיך אומגעקערט פֿונעם פֿראָנט.

די געבליבענע שטעטל־ייִדן האָבן זיך שוין אין די פֿאַרברענטע שטעטלעך נישט אומגעקערט. בלויז געציילטע משפּחות. אין די גרעסערע שטעט פֿון דער סאָוועטישער מאָלדאַווישער רעפּובליק האָבן זיך די ייִדן פֿון פֿאַרשיידענע ערטער ספּאָנטאַן באַזעצט אין געוויסע ראַיאָנען; ווי עס איז געווען און ס'קומט הײַנט אויך פֿאָר אין ניו־יאָר, למשל, סײַ מיט די פּרומע ייִדן, סײַ מיט די אימיגראַנטן פֿונעם געוועזענעם סאָוועטן־פֿאַרבאַנד, און סײַ צווישן אַנדערע עטנישע גרופּעס.

ייִדיש האָט געדינט אין אַזעלכע "ייִדישע" שטאָט־ראַיאָנען ווי זייער "lingua franca". די ‏אָפֿיציעלע שפּראַך איז דאָך געווען רוסיש. איך ‏בין געװאַקסן אין אַ צײַטאָפּשניט פֿון ‏אַ מין איבערגאַנג־תּקופֿה. ייִדיש‏ איז נאָך געווען מײַן מאַמע־לשון‏, ‏‏כאָטש געלערנט האָב איך זיך אין שול רוסיש. מײַן שוועסטער,‏ ייִנגער פֿון מיר מיט אַכט יאָר‏, ‏האָט אין אירע קינדער־יאָרן שוין נאָר פֿאַרשטאַנען ייִדיש, און געענטפֿערט אויף רוסיש. מײַנע טאַטע־מאַמע האָבן געוווינט צוזאַמען מיט מײַן מאַמעס עלטערן. אַזוי האָט זיך בדרך־כּלל דעמאָלט געפֿירט. צוריק גערעדט, האָט די ענגשאַפֿט פֿונעם שטייגער דערמעגלעכט די קינדער זיך מער האַלטן אין דער אָרביטע פֿון ייִדיש און ייִדישקייט.

מײַן טאַטע איז געווען אַן אינזשעניר. ער האָט אויך געשטאַמט פֿון מאָלדאַוויע, נאָר פֿון דעם אַנדערן ברעג פֿון טײַך דנעסטער, וווּ די סאָוועטישע מאַכט האָט רעגירט זינט 1918.‏ מיט מײַן מאַמען האָט ער זיך באַקענט שוין נאָך דער מלחמה, אין 1949, נאָך זײַן דעמאָביליזאַציע. ווי געזאָגט, בין איך אויפֿגעוואַקסן מיט אַ באָבע־זיידע פֿון מײַן מאַמעס צד. דער זיידע איז געווען אַ ‏שוחט און אַ מוהל. ביז די אָנהייב 1960האָט די רעגירונג זיך באַצויגן צו פֿרומע מענטשן לאָיעל; אָבער שפּעטער, דווקא אין כרושטשאָווס צײַטן, האָט זיך אָנגעהויבן אַ פֿאַרביסענע אַלפֿאַרבאַנדישע אַנטי-רעליגיעזע קאַמפּאַניע‏. די איינציקע שיל אין בעלץ איז געשלאָסן געוואָרן. און דאָך, האָבן די ייִדן, בדרך־כּלל דער עלטערער דור, געהיים געבאַקן מצות אויף פּסח און געפּראַוועט דעם סדר; אויף יום־כּיפּור געפֿאַסט, געשטעלט חופּות, געמלעט ייִנגעלעך און אויפֿגעהאַלטן כּשרות, ווי שווער עס זאָל נישט געווען זײַן.

For many years, I had heard the name Boris Sandler. He was well known in the field of Yiddish studies as a writer, as well as for his influential position as editor of the Yiddish Forward, or Forverts. I was even quite familiar with his voice, as he narrated children’s stories in Yiddish and made them available on the Forward website (along with other works). I had used these stories extensively in my teaching, as they were a wonderful way for students to develop their ability to connect the sounds of Yiddish with the written word.

Meeting him in person at last, I gained not only a better sense of his character, but also the incredible historical moments which formed his life experience. We had originally planned to meet at a Belgian café near my office, but since the interview took place shortly after the terror attacks in Belgium, the café was overflowing with diners expressing their solidarity, and we had to find another place to talk. In a way it was a perfect microcosmic expression of what emerged as the theme of our discussion: the ways in which world events unpredictably impinge on individual lives.

Sarah Ponichtera: Tell me a little about your biography and emigration experience.

Boris Sandler: I recently completed writing my autobiography, so this is familiar territory for me. It was published in Yiddish, under the title Lamed-vovnikes fun mayn zikorn (The Righteous of Memory) and recently translated into Russian (under the title 36 Express). The Moscow-based press Knizhnik will have it out within the next few months.

I was born in the year 1950 in Beltsi (now Bălți, Moldova) in what was then the Soviet province of Moldavia. Until 1940, this region had been part of Romania, and was called Bessarabia. After the pact between Nazi Germany and the Soviet Union, it was swallowed up within the borders of the Soviet empire. The war years naturally sped up the Sovietization of what had been Bessarabia. Also the war substantially decreased the region’s Jewish population. From 350,000 before the war, only 50,000 remained. However, the older generation, the generation of my grandparents, maintained the spiritual and cultural traditions of Bessarabian Jewry. They spoke Romanian, and the women still cooked the classic Romanian Jewish dishes the way their mothers and grandmothers had done.

Throughout the 1950s, and into the beginning of the 1960s, the Bessarabian Jewish population continued to be immersed in Yiddish culture: educated in the Yiddish language, and deeply versed in Yiddish folk culture. The Jewish population was made up of Holocaust survivors in one way or another. The majority had escaped deportation during the evacuation. Either they had fled to Central Asia, or north to the Urals, to Siberia. A smaller number had been liberated from the camps and ghettos, and there were also soldiers who returned from the front.

The surviving Jews from the shtetls did not return to their destroyed villages, except for perhaps a very few families. Most survivors spontaneously congregated in the large cities of the new Soviet cities of Moldavia, creating new Jewish neighborhoods with diverse lifestyles and backgrounds. Similar to today, in New York, when religious Jews live side by side with Jews from the former Soviet Union, and other ethnic groups entirely.

In these neighborhoods, Yiddish served as a lingua franca. The state language was Russian. I grew up in a transitionary linguistic moment. I grew up speaking Yiddish as a first language, only learning Russian in school. But my younger sister, growing up eight years later, always felt more comfortable responding in Russian, even though she understood Yiddish. We grew up in a multigenerational household, with grandparents in the home as well as parents, as was typical at that time. These crowded living conditions had an unexpected benefit: they permitted children to remain secure in the Jewish culture that was still second nature to our grandparents’ generation, even as it was attenuating among our parents and their peers.

My father was an engineer. He was also from Moldavia, but from the other side of the Dniester river — where the Soviets had ruled since 1918. He had been a soldier, and met my mother after demobilization. My grandparents on my mother’s side (the ones I grew up with) were more traditional, though. My maternal grandfather had been a shochet and mohel. Until the early 1960s, the regime had considered religious Jews loyal. But in Khrushchev’s time, a bitter, all-encompassing anti-religious campaign was waged. The last remaining shul in Beltsi was closed. And the Jews who remembered, the older generation primarily, baked their matzos and held their seders in secret. As difficult as it was, they continued to fast on Yom Kippur, keep kosher, marry under the chuppah and circumcise baby boys.

פּאָניקטעראַ: צי איז די טעמע פֿון עמיגראַציע געװען װיכטיק אין אײַערע ווערק? אױב יאָ, װי אַזױ? ‏

סאַנדלער: עמיגראַציע איז זייער אַ דראַמאַטישע טעמע פֿאַר אַלע שרייַבערס, וואָס האָבן עס איבערגעלעבט. עמיגראַציע איז אַן עוואַקואַציע אָן באָמבעס. ‏מען פֿאַרלירט ‏אַלצדינג: קבֿרים, סבֿיבה, צוטריט צו דער פֿאַרגאַנגענהייט. מע פֿאַרלירט, סוף־כּל־סוף, אַן אײַנגעלעבטן שטייגער — אַ הויז און אין הויז, חבֿרים, דעם היימישן פּייזאַזש. דאָס גרייטן זיך אין וועג אַרײַן האָט אָנגעהויבן אויסצוזען, גלײַך ווי דאָס גאַנצע לעבן ביזן טאָג פֿון פֿאַרלאָזן דאָס לאַנד, ווי נאָר אַ מין אינטראָדוקציע צו אָט דעם גורלדיקן מאָמענט; אַזוי, מסתּמא, האָט עס אויסגעזען אין יענע ווײַטע מצרים־צײַטן, ווען די קנעכטשאַפֿט האָט געבראַכט צו דער נאַכט פֿון יציאת־מצרים.

מײַן אײגענע עמיגראַציע־נסיעה איז געווען אַ לאַנגע און אַ קאָמפּליצירטע. איך בין שפּעט ‏אַװעקגעפֿאָרן פֿון מאָלדאָווע, אין 1992. אין די ‏1970ער ‏‏יאָרן האָבן די ייִדן, וועלכע ‏האָבן ‏פֿאַרלאָזט די סאָוועטישע מאָלדאָוויע, מערסטנס געהאַט אַ פּערזענלעכע סיבה. ‏אָבער אין די אָנהייב 1990ער איז מען געפֿאָרן, ווײַל "אַלע זײַנען געפֿאָרן". צו הויך און צו שטאַרק איז געווען די עמיגראַציע־כוואַליע, אויפֿגעוועקט פֿון פֿאַרשידענע סיבות, בתוכם די מורא פֿאַרן מאָרגן, נאַציאָנאַליסטישע אויפֿברויזן פֿון דער אָרטיקער באַפֿעלקערונג, בירגער־קריג צווישן דעם נאַציאָנאַליסטיש געשטימטן קעשענעוו און דעם פּראָ־רוסישגעשטימטן טיראַספּאָל... אויך בײַ די ייִדן האָט אויפֿגעוואַכט דער נאַציאָנאַלער באַוווּסטזײַן, וואָס ס'האָבן אים דערוואַרעמט די פֿאַרשיידענע שליחים פֿון ישׂראלדיקע און אַמעריקאַנער אָרגאַניזאַציעס — סײַ ציווילע און סײַ רעליגיעזע. אַ מיש־מאַש אין די קעפּ איז געווען אַ גוואַלדיקער!

עס איז נישטאָ קיין איין ענטפֿער אויף דער פֿראַגע: "פֿאַר וואָס זײַט איר ‏אַװעקגעפֿאָרן?" אַפֿילו ווען מע געפֿינט שוין עפּעס אַן ענטפֿער, איז מען נישט זיכער, צי ס'איז טאַקע דער אמתער ענטפֿער. נישט ווייניק מענטשן פֿונעם געוועזענעם סאָוועטן־פֿאַרבאַנד, בפֿרט פֿון די גרויסע שטעט, וועלכע זײַנען אַרויסגעפֿאָרן קיין ישׂראל, זײַנען ‏אַנטױשט געוואָרן‏ פֿון דעם, וואָס זיי האָבן אין ישׂראל געפֿונען. ‏די סוכנותישע פּראָפּאַגאַנדע־מאַשין האָט ווינציק געהאָלפֿן, ווײַל די ווירקלעכקייט אין ישׂראל האָט זיך אַרויסגעוויזן גאָר אַן אַנדערע. מענטשן זײַנען נישט גרייט געווען אויפֿצונעמען די מיזרחדיקע מענטאַליטעט. אייניקע האָבן זיך אַפֿילו פֿאָרגעשטעלט, אַז זייער נעבעכדיקער ייִדיש, געהערט אין דער היים קינדווײַז, וועט זיי אַרויסהעלפֿן אָנצושטעלן פֿאַרבינדונגען מיט די ישׂראלדיקע ברידער און שוועסטער.

פּאָניקטעראַ: וואָס זײַנען עטלעכע ביכער וואָס איר האָט געלייענט אַלס קינד? וואָס זײַנען אײַערע באַליבסטע ביכער אָדער ‏די װיכטיקסטע פֿאַר אײַך‏?

סאַנדלער: איך בין אויסגעשולט געוואָרן בדרך־כּלל אויף קלאַסישער ליטעראַטור — אי רוסישע שרײַבער, אי סאָוועטישע, ווי אויך אַ געוויסע צאָל פֿון די מערבֿדיקע שרײַבערס. אין סאָוועטן־פֿאַרבאַנד האָט עקזיסטירט אַן אוניפֿיצירטע פּעדאַגאָגישע מעטאָדיק. מיליאָנען שילער האָבן זיך געלערנט פֿון פּונקט די זעלביקע לערנביכער. ‏צוליב דעם, איז מײַן אַלגעמיינע דערציִונג טיפּיש פֿאַרן גאַנצן דור. בכלל איז דאָס אַלגעמיינע לעבן און דער שטייגער געווען זייער סטאַנדאַרטיזירט: כּמעט דאָס זעלביקע מעבל אין די דירות, די זעלביקע בגדים האָט מען געטראָגן, די זעלבע לידער האָט מען געזונגען, און די זעלבע טראַנספּאָראַנטן האָט מען געטראָגן בעת די פּאַראַדן איבערן גאַנצן לאַנד.

מײַן דור בכלל און די ייִדישע קינדער בפֿרט זײַנען געוואַקסן מיט צוויי אמתן — דעם אָפֿיציעלן אמת האָט מען געהערט אין שול, אויף דעם ראַדיאָ, און דעם "שטילן אמת" — בײַ זיך אין דער היים. מיר האָבן טאַקע געהאַט אַ "גאָלדענע קינדשאַפֿט", כּל־זמן מ'האָט אונדז געלערנט. די קינשאַפֿט האָט זיך פֿאַרענדיקט, ווען מיר האָבן אָנגעהויבן זיך לערנען אַליין פֿונעם אַרומיקן לעבן און מאַכן אייגענע אויספֿירן.

איך בין געװאַקסן מיט זייער אַ באַזונדערן ‏אײַנדרוק װעגן ‏דער צװײטער װעלט־מלחמה. אין דעם סאָוועטן־פֿאַרבאַנד, איז זי באַקאַנט געווען ווי די גרויסע פֿאָטערלענדישע מלחמה. ‏אַפֿילו די דאַטעס זײַנען אַנדערע איידער ס'איז אָנגענומען אין דער וועלט־היסטאָריאָגראַפֿיע. מ'האָט אונדז געלערנט, אַז די מלחמה האָט זיך אָנגעהױבן אין 1941, נישט אין 1939. מיר, ייִנגעלעך, האָבן אַוודאי מער ליב געהאַט צו לייענען ביכער וועגן מלחמה, רײַזעס און רײַזנדער, פֿאַרכאַפּנדיקע אַוואַנטורעס און אַנדערע ביכער. אָט די ביכער זײַנען געווען זייער ‏אינספּירירנדיק פֿאַר מיר. פֿאַרשטייט זיך, אַז מיט דער עלטער האָבן זיך באַוויזן נײַע ביכער און נײַע אינספּיראַציעס.

איך ‏האָב שטענדיק ליב געהאַט קינדער-ביכער. עס איז געווען ‏אַ באַזונדערע וועלט פֿון קינדער-ליטעראַטור סײַ אין רוסיש און סײַ איבערגעזעצט פֿון אַנדערע שפּראַכן. די באַקאַנטסטע רוסישע שרײַבער האָבן זיך פֿאַרנעמען מיט איבערזעצונגען; און נישט בלויז קינדער־ליטעראַטור, נאָר סתּם די בעסטע מוסטערן פֿון דער וועלט־ליטעראַטור. דעריבער איז די קוואַליטעט געווען זייער אַ הויכע. דאָס האָט מיך, מסתּמא, שפּעטער ‏אינספּירירט אין מײַן שרײַבערישער אַרבעט אַרויסצולאָזן אין ישׂראל אַ קינדער־זשורנאַל אויף ייִדיש "קינד־און־קייט", ווי אויך אַליין שאַפֿן לידער און מעשׂיות פֿאַר קינדער.

SP: Has immigration been instrumental to your work? If so, how?

BS: Immigration is a fraught and emotional topic for any writer who has experienced it. Immigration is an evacuation without bombs. You lose everything: graves, community, access to the past. In the end, one loses a normal life — a house, friends, a way of being. In preparing to uproot oneself it begins to seem as though everything so far in life had only been to prepare you for the fateful moment of leaving your land behind. It probably seemed so to our distant Egyptian ancestors as well — the slaves who fled Egypt that black night of Exodus.

My emigration journey was a long and complex one. I left Moldova relatively late, in 1992. In the 1970s, most of those who left Soviet Moldavia had some personal reason for leaving. By the 1990s, you left because “everyone had gone.” The emigrant wave was large and strong. It arose for many reasons, including fear, which sprung from a general rise in nationalism. Conflict was intensifying between Moldovan nationalists based in Chișinău and pro-Russian factions centered in Tiraspol. The tension led to a fear of civil war. Among Jews as well, national feeling began to intensify, fed by the emissaries of American and Israeli organizations, both secular and religious. Everyone was torn by conflicting impulses and feelings.

There is no one answer to “why did you leave.” Even if a person has an answer at the tip of their tongue, there is no guarantee that this is the true answer. Many who went to Israel, especially those from major cities in Moldovia, were disappointed in the life they found there. The propaganda machine of the Sochnut helped them very little with the reality they faced. They had little understanding of the society they were going to, and found the Middle Eastern mentality hard to adapt to. Many had even hoped that the drips and drops of Yiddish they remembered from childhood would help them to find common ground with their Israeli brothers and sisters, but such was far from the case.

SP: What were some books that you read as a child? What are your favorite books or those which impacted you the most?

BS: I learned classic literature in school—the Russian writers, the Soviet writers, and even a few from the Western canon. In the Soviet Union, there was a single unified pedagogy across the land. Millions learned from the exact same textbooks. So my intellectual background is typical of my generation. In general, it was a very standardized life in those days. People had the same furniture in their houses, they wore the same clothes and sung the same songs throughout the land.

My generation in general, and us Jewish students in particular, grew up with two truths: the official truth, which we heard in school and on the radio, and the “quiet truth,” which we heard when we were by ourselves at home. We had a “golden childhood” according to what we were taught. Childhood ended when we started to learn for ourselves from the world we observed around us, and make our own inquiries.

I grew up with a very particular view of WWII, due to the time and place in which I grew up. In the Soviet Union, it was known as the Great War for the Fatherland, and the dates were different than what is accepted by mainstream historians. We were taught that the war started in 1941, rather than 1939. Like most boys my age, I loved war stories, with their tales of travels and adventure and so on. These books were very inspiring to me. Of course, as I grew up I encountered different kinds of books and experienced different kinds of inspiration.

I always loved children’s literature. There was a great body of children’s stories available at that time, both originating in the Russian tradition, and in translation. There was much more available in translation in the Soviet Union than there is today in America. The best Russian writers took it upon themselves to translate, and not only children’s literature but the great works of every land. Therefore the quality was very high. This inspired my later work, such as the children’s magazine I published in Israel (Kind un keyt), and the Yiddish children’s tales I have written.

פּאָניקטעראַ: ‏זײַנען אײַערע ביכער איבערגעזעצט אויף אַנדערע שפּראַכן?

‏דאָס ערשטע בוך מײַנס אויף ייִדיש, "טרעפּלעך אַרויף צו אַ נס" איז דערשינען אין מאָסקווע, אין 1984. מיט צוויי יאָר שפּעטער איז עס אַרויס ‏אין דער רוסישער איבערזעצונג. ‏איך בין אַלע מאָל געװען אַ שרײַבער כאָטש דעם װאָס מײַן אױסבילדונג איז געװען אין מוזיק. ‏איך בין געװען אַ סטודענט אין‏ דער מוזיק־קאָנסערוואַטאָר פֿון קישענעוו. ‏נאָך דעם האָב איך געשפּילט אין דער מאָלדאַווישע סימפֿאָנישע אָרקעסטער. ‏מײַנע ביכער און באַזונדערע דערציילונגען און נאָוועלן קאָן מען לייענען אויף ענגליש, פֿראַנצויזיש, דייַטש, העברעיִש, און רומעניש.

פּאָניקטעראַ: לייענט איר הייַנטצייַטיקע רוסישע און אַמעריקאַנישע שרייבער? ‏װאָס זײַנען אײַערע באַליבסטע שרײַבער, אָדער באַליבסטע סטיל? ‏

‏איך לײען מערסטנס אױף ייִדיש און רוסיש. ‏פֿריִער האָב איך, צוליב פֿאַרשידענע סיבות, נישט געהאַט די מעגלעכקייט צו באַקענען זיך מיט די ווערק פֿון אַ סך ייִדישע שרײַבערס, טו איך עס איצט. וואָס שײך דער אַמעריקאַנער ליטעראַטור, איז מײַן ענגליש, צום באַדויערן, נישט אויף אַזאַ הויכן ניוואָ, כ'זאָל קענען דערפֿילן דעם טעם פֿון פּראָזע. איך באַמי זיך צו לייענען עס אין אַ גוטער איבערזעצונג אויף רוסיש. סוף־כּל־סוף, קומט אַ צײַט, ווען מ'האָט מער ליב צו בלעטערן יענע ביכער, וואָס זײַנען פֿאַרבונדן מיט דײַן לעבן. יעדער אַזאַ בוך דערמאָנט דיר נאָך עפּעס, אַחוץ דעם, וואָס דו לייענסט. אין מײַן עלטער איז שוין נישט גרינג צו שאַפֿן נײַע גוטע חבֿרים. פּונקט אַזוי איז מיט ביכער. אַ גוט בוך איז דאָך דער געטרײַסטער חבֿר אין לעבן.

SP: Have your books been translated into other languages?

BS: My first book was published in Yiddish in 1984. It was translated into Russian in 1986. I have always been a writer, though my early training was as a violinist. I attended the Music Conservatory of Kishinev (Chișinău), and played in the Moldavian Symphony Orchestra. My works have been translated into Russian, English, French, German, Hebrew, and Romanian.

SP: Do you read contemporary Russian and American writers? What kind of authors do you prefer?

BS: I read primarily in Yiddish and Russian. For a number of reasons, I haven’t had the chance to read through the works of certain Yiddish writers, and I am catching up now. Regarding American literature, my English is unfortunately not at the level where I can get a good feeling for an author’s prose style. When there is a work that particularly interests me, I try to find a high quality Russian translation. In the end, there comes a time when one prefers to read books that have a deep connection to your life. Every such book reminds you of something you’ve experienced, aside from the content of the book itself. Just as it’s hard to make new friends later in life, it’s hard to read new books. Because a book can be the most loyal friend you can have.

Sandler is the author of fourteen books of poetry and fiction: Staircase to a Miracle (Moscow, 1986) which was also translated into Russian under the same title (1988), Regarding 5390 (Jerusalem, 1992), The Old Well (Tel Aviv, 1994), Gates (Jerusalem, 1997), Glina i Plot’ (Chișinău, 2003), Russian translation of the novel When the Golem Closed his Eyes (Tel Aviv, 2004), Die Grüne Apfel des Paradises (Berlin, 2003), Nisht geshtoygn nisht gefoygn (Jerusalem, 2007), Red Shoes for Rachel (New York, 2009), Inem klangenets fun netsekh (New York, 2010), The Hidden Righteous Ones of My Memory (New York, 2011), Stones Don’t Bear Witness (New York, 2011), Keynemsdorf (New York, 2012), Zeleniye yabloki Raya (New York, 2012), Apocrypha Poems (New York, 2014).

He was the Editor of the children’s magazine Kind un keyt. His works have been translated to Russian, English, French, German, Hebrew and Romanian. Sandler was also a recipient of a number of prestigious Israeli literary awards.

MLA STYLE
Ponichtera, Sarah. “An Interview with Boris Sandler.” In geveb, March 2017: https://ingeveb.org/blog/sandler-interview.
CHICAGO STYLE
Ponichtera, Sarah. “An Interview with Boris Sandler.” In geveb (March 2017): Accessed Sep 20, 2017.

ABOUT THE AUTHOR

Sarah Ponichtera

Sarah Ponichtera manages the Vilna Collections digitization project at YIVO and is active as a Yiddish translator.