Texts & Translation

די ווילדע צילקע: טייל 4

Tsilke the Wild: part 4

Zusman Segalovitsh

Translation by Daniel Kennedy

INTRODUCTION

Chap­ter Two: Win­ter in the For­est (part 2 of 2)

Down­load a pdf of this of this text and its trans­la­tion here

די דרײַ הײַזער אין װאַלד זענען װײַס פֿאַרשאָטן, בלױז צו אײנעם פֿירט אַ שמאָל שטעגל און עטלעכע פֿאַרפֿרױרענע שױבן האָבן שװאַרצע פֿלעקן.

אינעװײניק איז װאַרעם.

אַרום — אַ שטיק װאַלד פֿילט, אַז דאָ שטײט אַ װאַרעמע שטוב.

דוכט זיך, אַז די פֿאַרפֿרױרענע צװײַגן ציִען זיך צו דער װאַרעמקײט. דער שנײ פֿילט זיך דאָ נישט זיכער. פֿאַר זײַן גלאַנץ איז יעדער װאַרעמער אָטעם געפֿערלעך.

צילקע ליגט הײַנט אַ גאַנצן טאָג אין בעט אונטער דער װײכער פּערענע און די מומע טאַנצט אַרום איר, װי אַ גוטע מאַמע.

עס קאָכט זיך עסן און אין חדר שפּאַצירן אַרום עטלעכע הינער מיט אַ האָן, װאָס מען האָט אַרײַנגענומען, זײ זאָלן נישט פֿאַרפֿרױרן װערן.

— אַזאַ פֿראָסט הײַנט, — זאָגט די מומע ניכע, — אַ רחמנות אױף דײַן טאַטן, ער פֿרירט דאָרט ערגעץ אין די אַרומיקע װעלדער.

צילקע פֿאַרטראַכט זיך.

דער טאַטע...

זינט זי געדענקט אים, האָט ער נאָך קײן מאָל מיט איר נישט גערעדט אָט אַזױ, װי עס רעדט צו איר מומע ניכע, װי עס רעדן אַנדערע צו איר.

שטענדיק קומט ער צו איר מיט שװײַגן, גלעט זי שװײַגנדיק און רעדט געצײלטע קלאַנגלאָזע װערטער.

און אַזױ װי דער פֿראָסט שװײַגט ער, דער טאַטע.

און צילקע הערט זיך לאַנג צו צום װאַלד, טאָמער װעט זיך אַ קלאַנג, אַ שאָרך דערהערן... נײן, בלױז אין אױװן קלאַפּט דאָס האָלץ און שפּריצט מיט פֿונקען.

זי ליגט אַזױ אין בעט און קוקט אױפֿן פֿײַער פֿון אױװן.

פּלוצלונג דערהערט זיך אַ לײַכטער רױש אין װאַלד. שליטנס פֿאָרן, מען פֿירט אַרױס געהילץ. און די שליטנס שלײַפֿן דעם פֿאַרפֿרױרענעם שנײ, פּונקט װי מעסער מיט מעסער װאָלט זיך פֿעכטן.

דערנאָך װערט װידער שטיל... די שליטנס שטעלן זיך אָפּ. עטלעכע פּױערים מיט פֿאַרפֿראָסטעטע װאָנצן קומען אַרײַן צו איסרן אין שטוב.

זיך אָנװאַרעמען.

פֿאַררײכערן.

זײ רעדן װעגן פֿראָסט און קלאַפּן האַנט אָן האַנט, פֿוס אָן פֿוס...

— מען האָט געפֿונען פֿאַרפֿרױרענע מענטשן, — זאָגט אײנער.

— אַזעלכע פֿרעסט זענען נאָך נישט געװען!...

צילקע ליגט אונטער דער פּערענע און קוקט אױף די פּױערים.

די פּױערים קוקן אױף איר און שמײכלען:

— אָט אַ לעבן, װי אַ קײסערין ליגט זי זיך אונטער דער פּערענע און װאַרעמט זיך...

— אַלטע ניכע, פֿאַר װאָס בראָטסטו נישט אָפּ קײן טײַבעלע פֿאַר דײַן קײסערין!

— אַ חתן באַדאַרף מען איר ברענגען.

צילקע פֿאַרשעמט זיך און באַהאַלט זיך אין גאַנצן אונטער דער פּערענע.

און זי װייסט שױן נישט, װאָס די פּױערים רעדן דאָרט און צי זײ זענען שױן אַװעקגעגאַנגען.

זי טראַכט פֿון די װערטער: „אַ חתן באַדאַרף מען איר ברענגען“.

און זי דערמאָנט זיך, אַז אין מסטיבאָװע, װוּ מען פֿליקט שטענדיק פֿעדערן, אין מסטיבאָװע רעדן אַלע מײדלעך פֿון חתנים, פֿון קושן זיך...

מיט אַ מאָל רוקט זי האַסטיק אַרױס דעם קאָפּ פֿון אונטער דער פּערענע. די פּױערים זענען שױן נישטאָ, די מומע זיצט אין אַ װינקל און צירעװעט אַ זאָק.

לאַכט זי זיך פֿונאַנדער אױפֿן קול און נעמט שרײַען...

— מומע ניכע, װען װעסטו מיר ברענגען אַ חתן, איך װיל אַ חתן, אַלע מײדלעך האָבן חתנים.

די מומע ניכע גײט צו מיט דעם זאָק נענטער און רעדט גוטמוטיק.

— עס װעט זײַן, מיט מזל, קינד. עס װעט זײַן פֿאַר דיר אַ חתן, אַ ייִדישע טאָכטער װערט נישט פֿאַרלױרן. װעסט האָבן אַ מאַן, װעסט האָבן קינדערלעך.

לאַכט צילקע אױפֿן קול, זי איז נאָך אַלײן, אַזױ װי אַ קינד און זי װעט האָבן קינדערלעך. און עפּעס אַ פֿרעמדער מענטש װעט קומען און װעט זײַן איר חתן.

נײן, זי װיל נישט.

זי װיל נישט קײן פֿרעמדן חתן.

די מומע ניכע קוקט זי נײַגעריק אָן.

אָט װי גיך זי איז אױסגעװאַקסן, די צילקע, שױן דאָך באמת אַ כּלה־מױד.

און װי לאַנג — האָט זי זיך געשפּילט מיט דעם שאָסײ־װעכטערס קינדער און דעם װעכטערס קינדער זענען שױן אױך גרױסע, אײן זון איז שױן אַװעק דינען.

און װי לאַנג איז צילקע אַנטלאָפֿן פֿון גראָדנע, פֿאַרבלאָנדזשעט זיך און די גאַנצע גובערניע האָט געטומלט מיט דער געשיכטע.

זי דערמאָנט זיך, די אַלטע, אַז זומער איז דאָ געװען סאַשע, דעם אַלטן לוריעס קדיש און ער פֿלעגט אױף לאַנגע שעהען פֿאַרפֿאַלן װערן מיט צילקען.

אין געדיכטן פּלאָנטער פֿון װאַלד.

אַ בחור מיט אַ מײדל צוזאַמען אין װאַלד.

זי דערמאָנט זיך עס און קוקט אױף צילקען.

און יענע רוקט אַרױס פֿון אונטער דער פּערענע אַ נאַקעטן פֿוס און נעמט קאַפּריזיש קלאַפּן אין דער פּערענע.

— איך װיל נישט קײן חתן, איך װיל נישט. איך װיל חתונה האָבן מיט סאַשען. ער איז אַזאַ גוטער צו מיר. זומער האָט ער געזאָגט, אַז װען איך װיל װעט ער מיט מיר חתונה האָבן.

— אַזױ גאָר... — שאָקלט מיטן קאָפּ די מומע ניכע.

— יאָ, יאָ, מומע ניכע...

— קינד מײַנס! װינטער פֿאַרגעסט מען, װאָס מען האָט זומער צוגעזאָגט. װערטער זענען װי די פֿײגעלעך, זײ פֿליִען אַװעק.

— נײן, נײן, נײן, — קלאַפּט צילקע מיטן פֿוס און שלאָגט די פּערענע. — נאָר מיט סאַשען. ער דערצײלט אַזעלכע שײנע מעשׂיות פֿון אױסלאַנד. ער איז אַזאַ גוטער...

און זי שפּרינגט אַראָפּ פֿון בעט, לױפֿט צו צום קאַמאָד און ברענגט מיט זיך מיט אין בעט אַ פּעקל בריוו.

— הער, מומע, װאָס ער שרײַבט צו מיר.

די מומע שטעלט אָן אױגן און אױערן.

צילקע לײענט:

„צילקע, אין גראָדנע איז איצט זײער לאַנגװײַליק, נאָר איך אַרבעט גאַנצע טעג. מיר איז אײַנגעפֿאַלן אָנשרײַבן אַ זאַך, אַ דערצײלונג פֿון דיר פֿון װאַלד. דו האָסט מיך אַזױ אױפֿגעמונטערט אין דעם לעצטן זומער, אַז איך װײס שױן נישט צי איך װעל דיך קאָנען פֿאַרגעסן. איך דאַנק דיר נאָך אַ מאָל פֿאַר דעם קוש, װאָס דו האָסט מיר געגעבן לעם דער צװילינג־סאָסנע.

— װאָס, דו האָסט אים געקושט?

— יאָ און ער מיך אױך... װאָס האָט זיך די מומע ניכע אַזױ דערשראָקן, אַלע מײדלעך מיט בחורים קושן זיך.

— פֿון װאַנען װײסטו עס?

— איך האָב געזען אין מסטיבאָװע.

און אַזױ װי זי װאָלט קאָקעטירן מיט דער מומען — באַהאַלט זי זיך װידער אונטער דער פּערענע. טרױמט און טראַכט.

אײנע אַלײן אין װאַלד, אין פֿראָסטיקן װאַלד, װוּ עס דוכט זיך אױס, אַז די בײמער װעלן שױן אײביק פֿאַרגליװערט זײַן.

טעג, װײַס־רויִקע טעג נעמט ער צו, דער װאַלד.

אָפֿט, אַז אין װאַלד פֿלעגט זײַן זײער שטיל, פֿלעגט צילקען זיך אױסדוכטן, אַז זי הערט אין דער שטילקײט די װײַטע גרױסע װעלט, און די דאָזיקע װײַטע, גרױסע — פֿלעגט צילקען אין אַזעלכע רגעס נאָך אױסזען גרעסער, אַ סך, אַ סך גרעסער.

נײַגעריק איז זי אָפֿט געװען. געטראַכט האָט זי, װי לעבן זײ די מענטשן אין די גרױסע שטעט, נאָר זי האָט נישט געבענקט.

דאָך, יעדעס געשעעניש, װאָס אַנדערע פֿלעגן גיך פֿאַרגעסן, איז פֿאַר צילקען געװען אַ זאַך אױף לאַנג צו געדענקען.

דערצו האָט זי נאָך געלעזן ביכלעך, װעלכע האָבן אױף איר שטאַרק געװירקט. זי אַלײן האָט געלעבט מיט איר פֿאַנטאַזיע, מיט קײנעם זיך נישט געטײלט. די מומע ניכע האָט דאָך אױך איר װעלט, זי רעדט בלױז װעגן רחל און לאה... װעגן די פֿרומע אָבֿות.

אײן מאָל, אין אַ לינדן װינטערטאָג, בעת דער שנײ איז געפֿאַלן שטיקערװײַז פֿון די בײמער און זיך צעשאָטן װי זאַלצקאַשע, בעת די פֿענצטער פֿון זײער שטוב האָבן זיך פֿון דער אינערלעכער װאַרעמקײט אין גאַנצן באַפֿרײַט פֿון דעם פֿראָסט און צילקע האָט אַרױסגעקוקט אױף דער אַרומיקער װײַסקײט, איז פֿאַרבײַגעגאַנגען דער שאָסײ־װעכטער.

ער איז געגאַנגען פֿון מסטיבאָװע, און פֿון לאַנגװײַליקײט איז צילקע אַרױסגעלאָפֿן צו אים אױספֿרעגן װאָס עס הערט זיך דאָרט, אין שטעטל, בײַ די באַראַשעס.

— אין מסטיבאָװע, — האָט דער שאָסײ־װעכטער געענטפֿערט — אין מסטיבאָװע איז הײַנט אַ גרױסער טומל.

— װאָס איז געשען? — האָט צילקע געפֿרעגט.

— דאָס גאַנצע שטעטל איז אױפֿן בית־עולם. מען שרײַט מען זידלט זיך, — גנבֿים האָבן אַ קבֿר אױסגעגראָבן.

— װאָס? — האָט צילקע גענומען נײַגעריק װערן.

נאָר דער װעכטער איז זיך װײַטער געגאַנגען און צילקע האָט מער נישט געזען װי זײַן קאַרק.

ער האָט מער נישט געענטפֿערט, ער האָט נאָך אַלץ געקוקט אױף צילקען, װי אױף אַ קלײן קינד, מיט װעלכן דערװאַקסענע מענטשן רעדן נישט קײן סך.

זי האָט זיך אױף אַ רגע פֿאַרטראַכט...

מסטיבאָװע... בית־עולם... גנבֿים...

װאָס איז דאָרט געשען?

זי האָט געקוקט דורך די בײמער. דאָס טײַכל איז פֿאַרפֿרױרן. די עטלעכע שטיקלעך הימל, װאָס זעען זיך דורך די בײמער זענען גראָ, נאָר אַרום פֿילט זיך עפּעס, אַז דער װינטער גײט שױן צום סוף. אַפֿילו די קראָען שרײַען שױן מונטערער.

אַ קלער געטאָן האָט צילקע, אַז גיך װעט זײַן פֿרילינג, זומער, מען װעט שױן װידער קאָנען אַרומלױפֿן באָרװעס.

אַ קלער געטאָן און אַ שפּרונג געטאָן פֿון אָרט.

The three houses were decked in white, but one of them had a little path leading to it, and a few dark spots on the frozen window panes.

It was warm inside.

The surrounding forest sensed the presence of a warm house, which seemed to draw the frozen branches towards the heat. The snow did not feel secure here: every warm breath posed a threat to its luster.

Tsilke lay in bed all day under the soft quilt while her aunt danced around her like a kind-hearted mother.

A pot boiled on the stove and some chickens and a rooster strutted around the room, having been brought inside so as not to freeze.

“Such a frosty day,” said Aunt Nikhe. “Your poor father; he’s freezing somewhere out there in the woods.”

Tsilke grew pensive.

Her father . . .

For as long as she could remember he had never talked to her the way Aunt Nikhe did, or the way anyone talked to her.

He always approached her mutely, caressing her in silence, uttering only a few silent words.

He was as quiet as the frost.

Tsilke trained her ears toward the trees, hoping to catch a sound, a rustle . . . But no—only the crackling of the firewood.

She lay in bed, gazing into the flames of the stove.

Suddenly she heard a faint noise from outside. Sleds passing, lumber being transported out of the forest. The sleds sliced through the frozen snow with the sound of blades clashing against one another.

And then all was quiet again . . . The sleds came to a halt. Several farmers with frosted moustaches had come to pay Iser a visit.

To warm themselves up.

To have a smoke.

They talked about the frost and clapped their hands together, stamped their feet.

“Some people have been found frozen to death,” said one.

“There’ve never been frosts like this!”

Tsilke lay under her quilt and observed the farmers.

The farmers saw her and smiled.

“That’s the life, eh? Lying there like an empress, all snug under her covers.”

“Old Nikhe, why don’t you roast up a nice pigeon for that empress of yours?”

“It’s a groom she needs.”

Tsilke was embarrassed and hid herself completely under the quilt, where she had no idea what the farmers were talking about, or whether they had left or not.

She thought about the words: “It’s a groom she needs.”

And she remembered that in Mistebove, where they plucked feathers, all the girls talked about fiancés and kissing . . .

Her head emerged suddenly out from under the covers. The farmers had gone. Her aunt was sitting in the corner, mending socks.

Tsilke let out a laugh, and began shouting:

“Aunt Nikhe, when are you going to bring me a groom? I want a fiancé, all the other girls have fiancés.”

Aunt Nikhe came over, still holding the sock, and said kindly:

“It will happen, God willing, There’ll be a fiancé for you yet, my child. A Jewish daughter will not be left wanting; you’ll have a husband, you’ll have children.”

Tsilke laughed aloud: she was practically a child herself, and she would have children of her own? Some stranger would come along and become her husband?

No, she didn’t want that.

She didn’t want a stranger for a husband.

Aunt Nikhe regarded her with curiosity. How quickly Tsilke was growing up—already a young woman.

How long ago was it that she played with the road watchman’s children— grown themselves now; one of the sons has already gone to serve in the army.

And how long ago was it that Tsilke ran away from Grodno and got lost, causing such a fuss throughout the whole province.

The old woman remembered that Sasha had visited the previous summer, old Lurie’s eldest son, and that he had spent hours on end with Tsilke.

In the thick tangle of the woods.

A boy with a girl together in the forest.

She remembered and looked at Tsilke. The latter slid a bare leg out from under the quilt and began petulantly striking the covers.

“I don’t want a groom, I don’t. I want to marry Sasha. He’s very good to me. During the summer he said that if I want, he’ll marry me.”

“That’s how it is, is it?” Said Nikhe, shaking her head.

“Yes, yes, Aunt Nikhe.”

“My dear child! In winter one forgets the promises made in summer. Words are like the birds: they fly away.”

“No, no, no,” Tsilke kicked her leg and resumed punching the quilt. “It has to be Sasha; he tells such lovely stories about foreign lands. He’s so kind . . .”

And she sprang from the bed, ran toward the cupboard and took out a packet of letters which she brought back with her to the bed.

“Listen to what he wrote.”

Aunt Nikhe lent her full attention.

Tsilke read:

“Tsilke, it’s so boring now in Grodno, but I work all day. It occurred to me to write something, a short story about you in the forest. You cheered me up so much last summer that I don’t know if I will ever be able to forget you. Thank you again for the kiss you gave me by the twin pines—”

“What! You kissed him?”

“Yes, and he kissed me back . . . There’s no need to be so shocked, all boys and girls kiss.”

“How do you know that?”

“I’ve seen it in Mistebove.”

And as if to tease her aunt, Tsilke hid once again under the covers. To dream and to think.

All alone in the forest, in the frosty woods where it seemed as though the trees would be frozen forever.

The forest consumed days, white-calm days.

Often, when the forest was especially still, Tsilke liked to imagine she could hear the whole wide world in that stillness, and in those moments the world seemed even larger to Tsilke, a whole lot bigger.

She often felt curious. She wondered how people lived out there in the big cities, but she did not yearn to be elsewhere.

Yet, the kind of events easily forgotten by others were for Tsilke things to remember for a long time.

Tsilke was also greatly influenced by the story books she read. She lived with her fantasies, not sharing them with anyone. After all, Aunt Nikhe had her own world too; she spoke only of Rachel and Leah, about the pious forefathers.

Once, on a mild winter’s day, as the snow was falling from the trees in clumps, scattering like salt-groats, as the inner warmth of the room melted the outer frost on the window panes, Tsilke looked out into the surrounding whiteness and spotted the road watchman walking past.

He was on his way from Mistebove and out of boredom Tsilke ran out to him to ask what news there was from the town, from the Barashes.

“In Mistebove . . .” He answered, “There’s quite a commotion today in Mistebove.”

“What’s happening?” Tsilke asked.

“The whole town is at the graveyard, there’s shouting and cursing—some thieves have plundered one of the graves.”

“What?” Tsilke asked, her curiosity piqued.

But the watchman did not stop and Tsilke watched him walk until she saw only the back of his head.

He said no more; he still thought of Tsilke as a small child, with whom adults did not talk too much.

She was lost in thought for a moment . . .

Mistebove . . . graveyard . . . thieves . . .

What happened there?

She gazed through the trees. The stream was frozen. The sky peering out from behind the pines was still grey, yet it somehow felt as though winter were coming to an end. Even the crows cawed with more energy.

Spring was on the way, Tsilke thought, with summer close behind, and it would soon be time to run around barefoot again.

She considered for a moment and leapt from the spot.

אַרײַנגעלאָפֿן אין שטוב און אַרױסגעשלעפּט פֿון אונטערן בעט דעם טאַטנס שטיװל: דער שנײ אין װאַלד װערט דאָך שױן פֿײַכט און מען קאָן אין אַ װאַלדזומפּ פֿאַרקריכן.

זי האָט זיך זײער געאײַלט. די מומע ניכע האָט עס באַמערקט.

— װאָס אײַלסטו זיך אַזױ, צילקע, װוּהין?

— קײן מסטיבאָװע, — האָט צילקע אין אײַלעניש געענטפֿערט.

— װאָס איז דאָרט? װאָס טרײַבט דיך אַזױ?

— װאָס? גאָרנישט! איװאַן דערצײלט, אַז מען שרײַט דאָרט... אױפֿן בית־עולם... גנבֿים...

מער האָט די מומע נישט געהערט. צילקע האָט זיך שױן אָנגעטאָן, אַרומגעװיקלט זיך דעם קאָפּ און אַנטלאָפֿן... די מומע איז צוגעלאָפֿן צו דער טיר און גענומען רופֿן...

נאָר בלױז די סאָסנעס, די אַלט־באַקאַנטע סאָסנעס, האָבן געהערט, װי די מומע רופֿט:

— צילקע, צילקע!

נאָר זײ זענען פֿאַרנומען די סאָסנעס, זײ טרײסלען הײַנט אָפּ דעם שנײ פֿון זיך. דעם װינטער טרײסלען זײ אַראָפּ פֿון זיך.

דער שנײ װעט זיך צעלײגן אױף דער ערד און אומבאַמערקטערהייט װעט ער נעמען קריכן אין צעשמאָלצענע שטראָמען צום טײַכל און פֿון טײַכל...

װער װײסט װוּ דער שנײ פֿון לאַנגן װינטער גײט אַװעק?

דער װינטער װעט אַװעק מיטן װינט.

עס װעט אַרױסקוקן אַ גרינע ערד, אַ שװאַרצע ערד און אױף די אַלטע סאָסנעס װעט צוקומען אַ ביסל פֿריש־נײַע נאָדלען.

װי פֿון די סאָסנעס אָפּגעריסענע שטיקלעך לעבן — װעלן אַרומשפּרינגען די רױטלעכע װעװריקעס. די גאַנצע װעלט מיט אַלע װעלדער װאַרטן שױן אױף דעם גליקלעכן טאָג. מיט גרױסע אײַזפֿיס האָט דער װינטער צוגעפּרעסט דעם זומער, נאָר ער װעט זיך באַפֿרײַען, ער װעט זיך גיך באַפֿרײַען. דער הימל װײס שױן דעם סוד און דעריבער שמײכלט ער אַזױ. דאָס װינטל װײס שױן אױך און דערפֿאַר לױפֿט עס אַרום פֿון בױם צו בױם און הױכט אױף דעם אײַנגעלעגענעם שנײ, דערװאַרעמט אים און צעשמעלצט אים.

אין שטאַל מעקען די בהמות, עס איז װאַרעמער געװאָרן און עס װילט זיך שױן אױף דער פֿרײַ. כּל־זמן דער װעג איז נאָך האַרט פֿון װינטער, אײַלן זיך די פּױערים אַרױסצופֿירן דאָס אױסגעהאַקטע געהילץ. עס װעט שױן באַלד קײן צײַט נישט זײַן.

דער װעג װעט קאַליע װערן און מען װעט מוזן גײן אַרבעטן אױף די פֿעלדער.

צילקע איז געקומען קײן מסטיבאָװע, נאָר אין שטעטל האָט די קײנעם נישט געפֿונען. אַלע, אַלע זענען געװען אױפֿן בית־עולם.

איז זי אַװעק אױפֿן בית־עולם. אַ קלײן בית־עולם איז דאָס געװען. אױף אַ בערגעלע איז עס געשטאַנען. עטלעכע אַלטע נאַקעטע בײמער, װעלכע װאַרפֿן זומער אַזױ פֿיל שאָטן. איצט זענען זײ געשטאַנען אַלײן, װי מתים, װעלכע זענען געבליבן אָן אַ קבֿר.

אַלע מצבֿות זענען פֿאַרשנײט און צװישן די מצבֿות קריכן אַרום קינדער און אַלטע לײַט, מאַמעס און טאַטעס.

מען שרײַט שױן נישט. מען רעדט אַרום דאָס געשעעניש.

צילקע געפֿינט אירע חבֿרטעס — באַראַשעס טעכטער און פֿון זײ דערגײט זי, װאָס דאָ איז פֿאָרגעקומען:

אין שטעטל האָט געלעבט אַן אַלטע אַלמנה. דרײַ זין האָט זי געהאַט, געזונטע יונגען מיט ברײטע פּלײצעס, — בחורים, פֿאַר װעלכע די גאַנצע געגנט האָט מורא געהאַט. געװען זענען זײ אַלע דרײַ גנבֿים. פֿון אײן תּפֿיסה אַרױס, אין דער צװײטער אַרײַן. די אַלמנה האָט געװוּסט, אַז זי האָט זינדיקע קינדער, נאָר זי האָט זײ דאָך ליב געהאַט און כּסדר געבעטן גאָט, אַז ער זאָל זײ מוחל זײַן. תּהילים האָט זי טאָג און נאַכט געזאָגט.

די זין, די דרײַ גנבֿים, האָבן זײער ליב געהאַט די מאַמע.

װײַל זי טוט תּפֿילה פֿאַר זײ.

װײַל זי איז אַ גוטע מאַמע און זי האָט זײ ליב, נישט קוקנדיק, װאָס זײ ברענגען איר אַזױ פֿיל יסורים.

װײַל אַלע האָבן אױף איר געטײַטלט מיט די פֿינגער:

זין האָט זי אױסגעהאָדעװעט — מערדער, גזלנים...

זײ האָבן ליב געהאַט די מאַמע...

װײַל זי איז געװען אַ מאַמע.

און אָט איז זי געשטאָרבן.

די דרײַ קינדער זענען דאַן געװען אין דער „פֿרעמד“. װער פֿון זײ — אין תּפֿיסה, װער — אױף אַ שטיקל אַרבעט.

די גאַנצע געגנט האָט געקענט די דאָזיקע חבֿרה. פּאָליצײ האָט מיט זײ שטענדיק צו טאָן, נאָר יענע זענען זײער פֿלינק געװען.

די אַלטע מאַמע פֿון די גנבֿים איז געשטאָרבן. האָט דאָס שטעטל באַשלאָסן, אַז די מאַמע פֿון אַזעלכע קינדער טאָר נישט באַגראָבן װערן מיט לײַטישע מענטשן צו גלײַך. און מען האָט איר געגעבן אַ פּלאַץ אונטערן פּאַרקאַן.

עס זענען אַפֿילו געװען אַזעלכע, װאָס האָבן געבעטן פֿאַר איר: סטײַטש, װאָס איז זי שולדיק? זי איז דאָך פֿרום און גוט געװען.

נאָר עס האָט נישט געהאָלפֿן. די אַלטע איז געלעגן אונטערן פּאַרקאַן לעבן די זעלבסטמערדער, לעבן אַלע זינדיקסטע.

אַ צײַט איז אַריבער נאָך דער אַלטערס טױט.

האָבן זיך עס די דרײַ בנים דערװוּסט, און זײ זענען אַלע געקומען צו לױפֿן קײן מסטיבאָװע.

זיך אָפּרעכענען מיט די בעלי־בתּים.

אױפֿן שטעטל איז אָנגעפֿאַלן אַ פּחד. מען האָט געפּרוּװט זײ געבן געלט, אַבי זײ זאָלן אַװעקפֿאָרן פֿון דאַנעט.

צום רבֿ זענען זײ געגאַנגען און אים גוט אױסגעזידלט, קײן געלט האָבן זײ נישט גענומען.

— אַ מאַמען פֿאַרקױפֿט מען נישט פֿאַר געלט.

און די אַלע דרײַ האָבן געשמאַק קדיש געזאָגט נאָך זײער מאַמען און אַרױסגעגאַנגען זענען זײ מיט בײזע בליקן. בײַ יעדער געלעגנהײט האָבן זײ אַ סקאַנדאַל געמאַכט.

מענטשן האָבן מורא געהאַט.

אַזעלכע דרײַ גזלנים, װעג־גזלנים.

אָפֿט פֿלעגן זײ אין בית־המדרש נאָכן קדיש אָנהײבן רעדן צו װעמען:

— פֿאַר װאָס האָבן זײ איר, דער פֿרומער מאַמע זײערער, אַזאַ חרפּה אָנגעטאָן?

אונטערן פּאַרקאַן...

װי אַ מיאוסן נפֿש באַגראָבן.

נאָר מענטשן פֿלעגן ענטפֿערן:

— פֿאַרפֿאַלן, באַגראָבן איז באַגראָבן.

און אַנדערע פֿלעגן זאָגן:

— אױב זי האָט פֿאַרדינט, װעט איר גאָט סײַ װי סײַ אין גן־עדן אַרײַננעמען.

די דרײַ געטרײַע זיך האָבן זיך, אָבער, מיט דעם נישט באַנוגנט.

און אין דער לעצטער נאַכט זענען די דרײַ ברידער אַרױס אָפּטאָן גאָר אַן אומגעװײנלעך שטיקל אַרבעט:

זײ האָבן אױסגעגראָבן דעם קערפּער פֿון זײער מוטער. אױסגעגראָבן אַ נײַעם קבֿר, װוּ עס ליגן די שענסטע לײַט פֿון מסטיבאָװע און דאָרט זי באַגראָבן.

דאָס איז געװען אַ שװערע און אַ געהײמע אַרבעט. זײ האָבן געאַרבעט פֿאָרזיכטיק, די גנבֿים. קײן מאָל האָט זײער האַרץ אַזױ נישט געקלאַפּט.

טאָמער שטערט מען זײ.

מיט לאַמטערנעס האָבן זײ באַלױכטן דעם קבֿר און געגראָבן, געגראָבן...

שװײַגנדיק זענען זײ אַלע געװען, די זינדיקע בנים, נאָר זײערס האָבן זײ אױסגעפֿירט.

זאָל די װעלט װיסן, אַז אַ מאַמע איז הײליק, אַז פֿאַר אַ מאַמען מוז מען האָבן דרך־ארץ.

צילקע האָט זיך דאָס אַלץ דערװוּסט און זי איז געװען צעטומלט פֿון דער גאַנצער געשיכטע.

גנבֿים, בײַ נאַכט, אױפֿן בית־עולם...

זי איז אַרומגעגאַנגען צװישן די מענטשן, געטרעטן דעם שנײ מיט גרױסע שטיװל, נאָר זי האָט נישט געהערט, װאָס מענטשן רעדן צו איר.

אײן זאַך האָט זי געטראַכט, אַז אױך איר מאַמע ליגט דאָ אױפֿן בית־עולם. אונטער װעלכער מצבֿה — האָט זי נישט געװוּסט. אַלע מצבֿות זענען פֿאַרשאָטן מיט שנײ.

זי האָט נאָר געהערט עטלעכע פֿראַזן:

די גנבֿים סטראַשען, אַז אױב מען װעט איצט אָנרירן זײער מאַמע, װעלן זײ דאָס גאַנצע שטעטל אונטערצינדן.

— די גנבֿים האָבן גוט געטאָן, האַ? צילקע...

דאָס האָט פֿרױקע באַראַש אַרײַנגעשריגן צו איר אין אױער אַרײַן.

און ער האָט זיך צעלאַכט.

שטענדיק לאַכט ער, דער פֿרױקע, און שטענדיק קוקט ער מיט אַזעלכע דורשטיקע אױגן אױף איר.

זי װיל אַװעקגיין פֿון אים, גײט ער איר נאָך און שפּאַסט פֿון איר אױסזען, פֿון אירע שטיװל...

— װען דו װאָלטסט געװען אַ בחור, צילקע, נישט קײן מײדל, װען דו װאָלטסט געװען אַ בחור, װאָלט מען מיט דיר געקאָנט מאַכן אַ גוטן שנאַפּס.

זי אַנטלױפֿט פֿון אים. אַ ברוגזע און אַן אָנגעשראָקענע.

דערנאָך האָט צילקע לאַנג געהאַט צו רעדן מיט דער אַלטער ניכע װעגן דעם דאָזיקן געשעעניש.

די מומע ניכע האָט געהאַלטן, אַז די גנבֿים האָבן נישט געטאָרט אױסגראָבן דעם קבֿר, װײַל דאָס, װאָס די ערד נעמט אַרײַן, טאָר מען מיט גװאַלד נישט אַרױסנעמען.

און צילקע האָט פֿאַרטײדיקט די גנבֿים.

— איך װאָלט אױך אַזױ געטאָן, — האָט זי געזאָגט צו דער מומען און יענע האָט נישט אָפּגעענטפֿערט.

עס האָבן זיך איצט געצױגן לאַנגװײַליקע נאַסע און נעפּלדיקע טעג. דער פֿרילינג האָט זיך לאַנגזאַם צוגערוקט.

אין װאַלד איז אַלץ נאַס געװען פֿון צעגאַנגענעם שנײ און פֿון נעפּל. דאָס טײַכל האָט גענומען װאַקסן ברײטער און העכער און אײן מאָל אין אַ פֿרימאָרגן האָט זיך אױסגעדוכט, אַז די װעלט גײט אונטער: אָט אַזאַ שנעק, אַזאַ שמאָל טײַכל האָט זיך צעגאָסן לאַנג און ברײט. אַ שטיק װאַלד האָט עס פֿאַרגאָסן און די סאָסנעס זענען געשטאַנען ביז די קני אין װאַסער און געשפּיגלט זיך אין זײַן מוטנעם גלאַנץ. אין דער הייך האָט גערוט אַ שטיק בלאָער הימל, וועלכן װײַסע װאָלקנס האָבן פֿון צײַט צו צײַט פֿאַרשלײערט... דאָס װאַסער האָט שױן באַלד דערגרײכט ביז צו איסרס שטוב.

צילקע איז געשטאַנען אױף די טרעפּלעך פֿון זײער הױז און געקוקט אױף די שטראָמען, װעלכע האָבן זיך דאָ לאַנגזאַם, דאָרט האַסטיק גערירט. אױפֿן פֿלאַך פֿון װאַסער האָבן זיך געזען פֿאַראַיאָריקע בלעטער, סכך־נאָדלען און משונהדיקע אױסגעטריקנטע גראָזן.

די לופֿט אַרום איז פֿײַכט און פֿריש געװען. עס האָט געמינטערט דעם גאַנצן װאַלד.

אפֿשר שױן אַ מאָל צען האָט צילקע אױסגעשריגן:

— מומע, קום אַרױס, קום זען דאָס װאַסער.

און די מומע פֿלעגט צולױפֿן אױף אַ רגע און זיך גוטמוטיק בײזערן:

— װאָס איז דאָ? קײן װאַסער האָב איך נישט געזען? — און צוריק אַרײַנלױפֿן אין שטוב אַרבעטן:

מען האָט נישט געזען פֿון װעלכער זײַט דאָס װאַסער קומט. עס האָט זיך אױסגעדוכט, אַז עס שטראָמט פֿון דער ערד אַרױס און צילקע האָט גװאַלדיק געװאָלט, אַז דאָס זאָל נישט אױפֿהערן. זאָל זיך דאָס װאַסער נישט פֿאַרקלענערן, זאָל עס זיך אויפֿהײבן הױך, הױך.

אַז זי מיט דער מומען ניכע זאָלן זיך דאַרפֿן אױפֿן בױדעם באַהאַלטן.

שפּעטער איז געקומען שלמה פֿון דער גוראַלניע, ער האָט זיך געקליבן אין שטאָט אַרײַן.

— גריסט דאָרט סאַשען, בעט אים ער זאָל קומען אױף זומער, איך װאַרט אױף אים.

שלמה האָט אַ שמײכל געטאָן:

— און ער אױף דיר װאַרט אױך?

צילקע איז אומעטיק געװאָרן פֿון דער פֿראַגע, נאָר באַלד האָט זי זיך באַרויִקט... זומער, זומער... װעט ער מוזן קומען... זומער װעט דאָס זײַן גוט.

און זי האָט אַ קוק געטאָן אין דעם טיפֿעניש פֿון װאַלד: דאָרטן האָבן זיך געזען עטלעכע הױפֿנס שנײ. האָט זי באַקומען אין דער רגע אַזאַ פֿאַרלאַנג: כאַפּן אַ בעזעם און אויף גיך־גיך פֿאַרקערן דעם גאַנצן װינטער. אױף גיך־גיך פֿאַריאָגן די לאַנגװײַליקע טעג.

פֿאַר סאַשען זאָל קומען דער זומער.

פֿאַר אַלע אירע אומבאַװוּסטע האָפֿענונגען.

פֿאַר דער מומען, פֿאַר דעם שװײַגנדיקן טאַטן, װעלכער פֿאָרט אַלץ צוליב לוריעס ענינים.

זאָל גיכער קומען דער זומער, פֿאַר דעם װאַלד. פֿאַר אַלע װעװריקעס, פֿאַר דער מומען ניכע, װעלכע װעט עפֿענען אַ פֿענצטער און נעמען דעם טײַטש־חומש אין האַנט...

װי אין אַלע זומערדיקע שבתים.

איבער נאַכט האָט זיך דאָס װאַסער געהאַלטן אױף אײן הייך, באַגינען האָט עס זיך גענומען אײַנציִען. די סאָסנעס האָבן באַפֿרײַט זײער קני, דער גאַנצער װאַלד האָט לײַכט געאָטעמט מיט אַ קיל װינטל, דאָס לעצטע ביסל שנײ איז פֿאַרשװוּנדן געװאָרן.

און אַלץ האָט אױף עפּעס געװאַרט. צילקע אױך.


המשך קומט...

She ran into the house and dug out her father’s boots from under the bed: the snow would soon thaw and she could find herself caught in a marsh.

Her haste did not escape the attention of Aunt Nikhe.

“Tsilke, where are you off to in such a hurry?”

“To Mistebove,” Tsilke answered hastily.

“And what has you in such a hurry to get to Mistebove?”

“Hmm? It’s nothing, just that Ivan says there’s a commotion going on . . . at the graveyard . . . thieves . . .”

Aunt Nikhe heard no more than that. Tsilke had already dressed, wrapped her head in a scarf, and was gone. Nikhe ran to the door and called out after her, but only the old, familiar pine trees heard her cry:

“Tsilke! Tsilke!”

The pines did not listen: today was the day to start shedding their snow, it was time to shake the winter off.

The snow would soon lie on the earth and, unnoticed, begin to make its way in melted currents towards the stream, and from the stream . . .

Who knows where the long winter’s snow ends up. The winter will vanish with the wind.

The green earth, the dark earth, will emerge and the old pine trees will soon acquire new fresh needles.

Like scraps of life detaching themselves from the pines, red squirrels will return. The whole world, along with the forests, awaited that happy day. The winter had trampled the summer beneath its giant feet of ice, but soon enough the summer would free itself again. The sky already knew this secret and so it smiled. The breeze also knew, and so it ran from tree to tree, breathing over the deposited snow, warming it and melting it.

The animals stirred in the barn; it was getting warmer and they were eager to come out. The farmers hurried to lug their timber while the path was still frozen solid. Soon there would be no more time.

Before long the path would be covered in mud and they would be obliged to return to work in the fields.

When Tsilke arrived in Mistebove she found the village deserted. Every single soul was at the graveyard.

Tsilke made her way to the cemetery. It was a small graveyard that stood on a hill. The ancient trees, which provided so much shade in the summer, stood bare and alone, like bodies left without a tomb.

Children, old people, and parents clambered around between the snow-topped gravestones.

The shouting has stopped; the incident was being discussed.

Tsilke found her friends, Barash’s daughters, and from them she learned what had happened:

An old widow had lived in the village. She had three sons, strong, broad-shouldered young men whom everyone in the area was terrified of. All three of them were thieves. No sooner would they finish one term in prison, then they would end up right back inside. The widow knew her children were sinners but she loved them and, reciting psalms day and night, she would beg God to forgive them.

The sons, the three thieves, loved their mother very much.

Because she prayed for them.

Because she was a good mother and she loved them, even though they brought her nothing but pain.

Because everybody pointed to her, saying: “Just look at the kind of children she raised: murderers, thugs . . .”

They loved their mother because she was a mother.

And now she was dead.

The three children had been away at the time, either in prison, or on a job.

Everyone in the area knew that gang. They kept the police busy, but they were agile.

The thieves’ old mother had died. The villagers decided that the mother of such children should not be buried in the same place as decent upstanding people, and so they buried her in a spot behind the fence. There were those who pleaded her case: “What’s this all about? How is she to blame? She was a good pious woman.”

But it was no use. The old woman now lay beyond the fence, with the suicides and the other sinners.

Time passed.

When the three sons heard what had happened they rushed back to Mistebove to settle the score with the townsfolk.

Fear descended upon the town. The townsfolk attempted to buy off the three sons, offering them money if they would leave.

The sons went to the rabbi, and showered him with curses; they did not take any money—you don’t sell out your mother for money.

All three of them said Kaddish for their mother and left the synagogue with angry glances.

They caused upset any chance they could.

People were afraid.

Three such thieves—bandits.

In the synagogue after the Kaddish, they would often turn to one of the townsfolk:

Why had they treated her, their pious mother, with such dishonor?

Behind the fence . . .

Buried like a wretched creature.

But people would respond: “It’s too late now: what’s buried is buried.”

While others would say:

“If she is deserving, God will welcome her to paradise anyway.”

But this was not enough for the three loyal sons.

And so on the last night the three brothers set out to fulfill an unusual mission:

They exhumed their mother’s body, dug a fresh grave in the part of the cemetery where Mistebove’s best and brightest were buried, and there they laid their mother to rest.

It was difficult and secretive work. The thieves worked carefully; their hearts had never beat so loudly.

What if they were disturbed?

They placed lanterns beside the grave and dug and dug . . .

The three sinners worked in silence and finished what needed to be done.

Let the world know that a mother is a sacred thing, that mothers must be respected.

Hearing this story left Tsilke feeling quite bewildered.

Thieves, at night, in the graveyard . . .

She walked around among the people, treading down the snow in her large boots, but she did not hear what people said to her.

She had only one thought: her mother, too, lay buried in this very graveyard—under which headstone, she did not know; they were all covered in snow.

She heard another few phrases:

The thieves had also threatened that if anyone touched their mother they would burn the whole village to the ground.

“Those thieves did well for themselves. Eh, Tsilke?”

It was Froyke Barash, shouting straight into her ear.

He burst out laughing.

Froyke was always laughing, and he always looked at her with such eager eyes.

She tried to get away from him but he followed her, making fun of how she was dressed, deriding her boots.

“If you were a boy, Tsilke, instead of a girl. You’d be just the man to have a good drink of schnapps with.”

She ran away from him, angry and afraid.

Back at home Tsilke had a lot to say about the whole event to her aunt Nikhe.

Nikhe believed that the thieves were wrong to dig up the grave, as that which the earth swallows, may not be taken back by force.

Tsilke defended the thieves

“I’d have done the same thing,” she said, but her aunt did not respond.

Days followed, long and tedious, wet and foggy. Spring was slowly approaching.

The forest floor was damp from the thawing snow and the fog. The stream grew ever wider and deeper, until one morning it seemed as though the whole world would be submerged: Such a squirt, such a narrow stream stretching out so long and wide. A section of the forest was flooded and the pine trees stood up to their knees in water, reflecting in its turbid shine. A patch of blue sky rested on high, shrouded from time to time in white clouds. The water soon reached as far as Iser’s house.

Tsilke stood on the stoop in front of the house, watching the currents moving, here slowly, there quickly. On the surface of the water she could see last year’s leaves, pine needles, and strange clumps of dried grass.

The air around was damp and crisp. The whole forest was refreshed.

Tsilke cried out, perhaps for the tenth time already:

“Aunt Nikhe, come outside! Come and look at the water!”

Her aunt came out for a moment and reproached her good-naturedly:

“What? You think I’ve never seen water before?” She went back inside, returning to her work.

You couldn’t tell which direction the water was coming from. It seemed as if it was streaming out of the ground, and Tsilke desperately longed for it not to stop, for the water to never diminish, for it to rise up ever higher and higher.

Until Tsilke and Aunt Nikhe would be forced to take refuge up in the attic.

Later Shloyme came by from the distillery; he was on his way to the city.

“Say hello to Sasha. Tell him to visit us in the summer; I’ll be waiting for him.”

Shloyme smiled:

“And is he waiting for you too?”

The question made Tsilke sad, but soon she relaxed. Summer . . . he’d have to come in the summer . . . it would all be fine in summer.

And she gazed out into the depths of the woods:

She could see several piles of snow. In that moment all she wanted to do was grab a broom and sweep away the last of the winter as quickly as possible. Quickly, quickly, drive away these boring days.

The summer would have to come for Sasha.

For all of Tsilke’s unconscious hopes.

For her aunt, for her silent father who was still away taking care of the Luries’ affairs.

May the summer come quickly, for the forest. For the squirrels, For Aunt Nikhe who would open the windows and take the Bible in her hand . . .

As she did every Shabbes in summertime.

Overnight the water had stopped rising and by dawn it had already begun to recede. The pine trees regained their knees, the whole forest breathed easily with a cool breeze, as the last of the snow disappeared.

Everything was waiting for something. Tsilke too.





To be continued . . .

MLA STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 4.” In geveb, February 2021: Trans. Daniel Kennedy. https://ingeveb.org/texts-and-translations/tsilke-the-wild-part-4.
CHICAGO STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 4.” Translated by Daniel Kennedy. In geveb (February 2021): Accessed Feb 27, 2021.

ABOUT THE AUTHOR

Zusman Segalovitsh

ABOUT THE TRANSLATOR

Daniel Kennedy

Daniel Kennedy is a translator based in France.