Texts & Translation

די ווילדע צילקע: טייל 2

Tsilke the Wild: part 2

Zusman Segalovitsh

Translation by Daniel Kennedy

INTRODUCTION

Chap­ter One: Tsilke and Aunt Nikhe (part 2 of 2)

Down­load a pdf of this of this text and its trans­la­tion here

דערנאָך איז אַװעק אַ יאָר — און אַ זומער איז אַװעק. די לוריעס זענען אין דעם יאָר נישט געקומען אין װאַלד. זײ זענען געװען אין אױסלאַנד. דערפֿאַר אױפֿן צװײטן זומער איז געװען זײער פֿרײלעך אין װאַלד, סאַשע איז שױן געװען אַ שילער, ער האָט געטראָגן אַ היטל מיט װײַסע זײַטלעך און מיט אַ קאָקאַרדע. אױף דער קאָקאַרדע זענען געװען „געען“ און סאַשע האָט פֿאַר צילקען דערקלערט װאָס די צװײ „געען“ באַטײַטן: „גראָדניענסקאַיאַ גימנאַזיאַ“.

זי האָט אַזעלכע זאַכן נישט פֿאַרשטאַנען. װי אַן עכאָ פֿון אַ טיפֿן תּהום קלינגט אָפּ פֿאַר איר יעדעס װאָרט װעגן יענעם װײַטן לעבן אין די שטעט.

ער איז שױן געװען אַ שילער — סאַשע, אַ גימנאַזיסט, לאַנגע הײזלעך האָט ער געטראָגן מיט אַ קלײן מאַרינאַרקעלע, מיט גלאַנציקע קנעפּ… ער איז דאַן געװען אַזאַ שײן רונד ייִנגעלע, ער האָט אױסגעזען, װי אַ „גענעראַלסקי סינאָק“.

אַזױ פֿלעגט אים דער טאַטע זײַנער, דער בעל־הבית לוריע, רופֿן. דער אַלטער לוריע פֿלעגט פֿון יאָר צו יאָר דיקער װערן און ער פֿלעגט אָנטאָן אַלץ אַ גרעסערע און אַ ברײטערע גאָלדענע קײט.

שפּעטער זענען אַװעק עטלעכע יאָר און צילקע פֿלעגט פֿון סאַשען בלױז הערן פֿון דער װײַטנס. בײַ זײ אין שטוב איז געװען אַ לערער, זי האָט זיך געלערנט לעזן און שרײַבן און פּושקינס מעשׂה מיטן גאָלדענעם פֿישעלע, האָט זי שױן געקאָנט אין גאַנצן אױסנװײניק.

דער לערער איז געװען אַ בחור פֿון אַ יאָר פֿינף און צװאַנציק, ער האָט נאָך אַלײן געלערנט: גאַנצע טעג פֿלעגט ער אָפּזיצן איבער ביכער און לערנען און אײן מאָל אין יאָר פֿלעגט ער לױפֿן אין שטאָט אָפּגעבן „עקזאַמענס“. גערעדט האָט ער שטענדיק, אַז ער פֿאָרט קײן פּעטערבורג און דאָרט װעט ער װערן אַ סטודענט…

נאָר דער דאָזיקער לערער איז פֿון זײ אין גיכן אַװעק נישט קײן פּעטערבורג. ער האָט זיך פֿאַרליבט אין אַ מסטיבאָװער „מױד“, װאָס האָט געהאַט אַ ביסל נדן און דערצו האָט אים נאָך דער שװער געגעבן „קעסט“. אַזױ איז צילקע געבליבן אָן אַ לערער און געװען איז דאָס אין מיטן זומער, אַלײן אין גרױסן װאַלד מיט דער מומע ניכע, אַלײן מיטן רױש פֿון די בײמער, מיט דעם סודות־לשון פֿון טײַכל.

דער טאַטע איז אַלץ שװײַגנדיקער געװאָרן.

אַ מאָל פֿלעגט צילקען באַפֿאַלן אַ פּחד, אַ גװאַלדיקע אײנזאַמקײט, און זי פֿלעגט אַנטלױפֿן קײן מסטיבאָװע צו באַקאַנטע.

אין גאַנצן דריט האַלבן װיאָרסט פֿון װאַלד. זי פֿלעגט גײן צו פֿוס, זי האָט דאָרטן געהאַט װײַטע קרובֿים. נאָר געװען איז זי אַ שרעקנדיקע און אַ שעמעװדיקע. דער איבערגאַנג פֿון װאַלד אין אַזאַ טומלדיק שטעטעלע מסטיבאָװע, װעלכעס האָט געהאַט הונדערט און פֿופֿציק אײַנװױנער פֿלעגט צילקען איבערראַשן, צעטומלען.

יעדער מענטש האָט אַן אַנדער פּנים. יעדער מענטש רעדט אַנדערש און קוקט אַנדערש און זי איז אײַנגעװײנט בלױז צום טאַטן, צו ניכען, צום לערער און צו נאָך עטלעכע מענטשן…

און צו די גאָלד־מעשענע סאָסנעס איז זי צוגעבונדן.

װען זי פֿלעגט דערזען אַ נײַעם מענטש, פֿלעגט זי מאָדנע אַ ציטער טאָן, װי אַ װעװריק; װען זי פֿלעגט הערן אַ נײַ קול פֿלעגט זי אָנשטעלן אױגן און אױערן; אַ נײַ בגד, אַ נײַער הױז־חפֿץ, װאָס זי האָט בײַ זיך אין װאַלד נישט געזען — אַלץ פֿלעגט צילקען איבערראַשן.

אָפֿט מאָל, אין מער גוטמוטיקע רגעס פֿלעגט זי יעדע זאַך אױפֿן קול באַװוּנדערן. פֿלעגט מען פֿון איר לאַכן:

— קאָזקע!

— װאַלד־באַשעפֿעניש!

אַזױ פֿלעגט מען זי רופֿן. זי פֿלעגט זיך פֿאַרשעמען און לױפֿן צוריק אין װאַלד, צו דער מומע ניכע.

און געװען איז זי שױן דאַן אַ מײדל פֿון פֿערצן יאָר, אַ הױכע, מיט לײַכטע טריט…

אײן מאָל, בעת זי איז אין אַזאַ פֿאַרנאַכט געקומען צוריק פֿון מסטיבאָװע, איז דער טאַטע איר אַנטקעגן אַרױס. זײַנע אױגן האָבן עפּעס ליכטיק אַ שטראַל געטאָן און באַלד האָט ער זיך פֿונאַנדערגעװײנט.

װאָס איז געשען? צילקע האָט זיך דערשראָקן. דער טאַטע… אַ גרױסער ייִד מיט אַ טונקעלער באָרד… דער טאַטע, אַזאַ שװײַגנדיקער שטענדיק, האָט פּלוצלינג גענומען װײנען, װי ניכע די מומע.

װאָס איז געשען?

אײן װאָרט האָט צילקע פֿון אים געהערט: — פּונקט װי די מאַמע דײַנע האָסטו איצטער אױסגעזען. און ער האָט זי אַזױ לאַנג, אַזױ װאַרעם געגלעט איבערן קאָפּ.

אין דער דאָזיקער נאַכט איז צילקע נישט געשלאָפֿן, זי האָט געטראַכט פֿון דער געשטאָרבענער מאַמען און פֿון אַלע געשטאָרבענע מענטשן.

פֿאַר װאָס שטאַרבט מען? און װאָס איז מיט די טױטע?

אין מסטיבאָװע איז פֿאַראַן אַ בית־עולם מיט אַ סך מצבֿות — זי האָט עס געזען פֿון װײַטן… װאָס טוען זײ די טױטע? פֿאַר װאָס האָט מען זײ אַרױפֿגעלײגט אַזעלכע שװערע שטײנער אױף די קבֿרים?

און אױף יענעם בית־עולם אין מסטיבאָװע ליגט אױך באַגראָבן איר מאַמע, װעלכע זי האָט קײן מאָל נישט געזען.

געשטאָרבן… און נישטאָ מער אױף דער װעלט.

נישטאָ מער אין װאַלד! צילקע האָט אַ שטאַרקן רחמנות געהאַט אױף דער מאַמען און אױף אַלע געשטאָרבענע.

די מומע ניכע דערצײלט, אַז אַלע געשטאָרבענע װעלן אַ מאָל לעבעדיק װערן. זי האָט באַשלאָסן בײַ דער מומען אַ סך זאַכן צו פֿרעגן.

זי באַדאַרף נאָך צו דער מומען אײן שמײכל טאָן און יענע דערצײלט אַלץ. נאָר אין דער פֿרי איז די מומע ניכע אַװעקגעפֿאָרן קײן גראָדנע.

געפֿאָרן איז זי פֿאַרריכטן איר שײטל, יעדע פּאָר יאָר פֿלעגט זי פֿאָרן אין שטאָט אַרײַן פֿאַרריכטן דאָס שײטל. דאָס איז געװען פֿאַר דער מומען עפּעס אַ גװאַלדיק געשעעניש, פֿון װעלכן זי פֿלעגט אַ לאַנגע צײַט דערנאָך רעדן.

און צילקע האָט דערװײַל אין װאַלד פֿאַרגעסן אַלע פֿראַגן, װאָס זי האָט געהאַט צו דער מומע ניכע.

נישט אַלע מאָל איז זי, אָבער, אַזױ אומעטיק געװען. עס פֿלעגן אַװעקגײן װאָכן, חדשים און גאַנצע זומערן, זי פֿלעגט לעבן מיטן װאַלד און נאָר אין װאַלד.

דאָרטן זענען דאָך געװען דעם שאָסײ־װעכטערס קינדער.

יענער האָט געהאָדעװעט גענדז און די גענדז פֿלעגן זיך אַ גאַנצן טאָג פּאַשען אױף אַ שטיקל פֿרײַען װאַלד בײַם טײַכל.

די קינדער פֿלעגן שטיפֿן און קװיטשען. צילקע מיט זײ, כאָטש זי איז שױן געווען אַזאַ גרױסע, זי פֿלעגט לײענען ביכלעך און דערצײלן דאָס פֿאַר די קינדער.

די מומע ניכע האָט פֿון דעם געליטן: „דאָס קינד“ װאַקסט צװישן פֿרעמדע, אין אײנזאַמקײט.

פֿלעגט איסר שטענדיק ענטפֿערן:

— מען דאַרף זי אַרױסשיקן קײן גראָדנע. זאָל זי דאָרטן לערנען, די לוריעס װעלן אױף איר אַכטונג געבן.

פֿון די דאָזיקע װערטער פֿלעגט ניכע נאָך מער לײַדן. זי האָט זיך נישט געװאָלט שײדן מיט צילקען.

סוף־כּל־סוף איז דאָך באַשלאָסן געװאָרן צילקען אַװעקצושיקן אין שטאָט אַרײַן. איסר האָט געװאַרט ביז צום סוף זומער.

צילקע האָט עס שױן געװוּסט, זי האָט זיך געגרײט אין װעג אַרײַן און האָט זיך אַ ביסל געשראָקן…

— װעסט פֿאָרן אין שטאָט אַרײַן… — פֿלעגט דער טאַטע אָפֿט איבעררײַסן זײַן שװײַגן.

— װעסט װערן אַ פֿרײַלין. אַ געבילדעטע פֿרײַלין, — פֿלעגט צוגעבן מיט טרײסט און מיט קלעמעניש די מומע ניכע.

צילקע פֿלעגט פֿון די אַלע װערטער זיך אײַנציִען, דער קאָפּ אירער פֿלעגט זיך אַראָפּלאָזן און זי פֿלעגט דאַן אױסזען װי אַ בלימל, װאָס איז צו שטאַרק דורכגעברענט געװאָרן פֿון דער זון און עס פֿאַרבײגט שױן דאָס קעפּל.

דערנאָך האָט מען צילקען אַװעקגעפֿירט קײן גראָדנע. די לוריעס האָבן זי צוגענומען צו זיך.

— זי װעט דאָ װערן אַ מענטש! — אַזױ האָבן זײ געטרײסט דעם שװײַגנדיקן איסר, בעת ער האָט זיך שטיל געקלאָגט, אַז אין װאַלד װעט אָן איר זײַן אומעטיק.

און צילקע האָט גענומען בענקען. יעדע רגע פֿלעגט איר פֿאַר די אױגן קומען די מומע ניכע מיט פֿאַרװײנטע אױגן.

— מײַן טײַבעלע, אױף װעמען לאָזסטו מיך דאָ, אױף דער פֿינצטערניש? — דאָס זענען געװען די װערטער, מיט װעלכע די מומע ניכע האָט זיך מיט צילקען געזעגנט פֿאַר איר אַװעקפֿאָרן.

צילקע האָט געזען, װי די מומע איז נאָכגעגאַנגען נאָך דער פֿור און כּסדר געװישט די אױגן, דעם לעצטן קוק האָט זי דאַן געטאָן אױף דער מומען, בעת יענע האָט זיך אָנגעשפּאַרט לעם אַ בױם און געכליפּעט און אַרום זענען געשטאַנען אַ סך, אַ סך בײמער, אַלע שװײַגנדיקע; אומעטיק און יום־טובֿדיק האָבן אױסגעזען די בײמער. אױף עטלעכע פֿון זײ האָבן זיך זילבערנע פּאַסן זון אַרומגעװיקלט, אַזעלכע ליכטיקע און דאָך טרױעריקע שטראַלן.

זיי האָבן געפֿלעקט די גרינע צװײַגן, די עלנטע שאָטנס פֿון װאַלד.

מיט איר איז געזעסן דער טאַטע און האָט, װי אַלע מאָל, געשװיגן.

צילקע האָט דאַן נאָך אַ מאָל אױסגעדרײט דעם קאָפּ; האָט זי שױן דער מומען נישט געזען, נאָר אַ שטיק דאַך פֿון זײער הױז האָט אַרױסגעקוקט דורך די בײמער און דאָס איז אױך באַלד פֿאַרשװוּנדן געװאָרן.

עס האָבן גענומען שװעבן נײַע אומבאַקאַנטע לאַנדשאַפֿטן. דער שאָסײ מיט װײַסע שטײנער, מיט ציפֿער… און דאָ און דאָרט האָבן זיך געזען אײנזאַמע בײמער אױף די שטיקער פֿעלדער און צילקען האָט יעדער אײנזאַמער בױם דערמאָנט איר טאַטן דעם שװײַגנדיקן.

די פֿור איז געפֿאָרן לאַנגזאַם, נאָר באַרג־אַראָפּ פֿון שאָסײ, פֿלעגט זיך דאָס פֿערדל פֿונאַנדעריאָגן און אין אַזעלכע רגעס האָט זיך צילקען געװאָלט אָנכאַפּן דעם טאַטן פֿאַרן אָרעם און אים בעטן, ער זאָל פֿאָרן צוריק אין װאַלד, צו דער מומען…

זי האָט שטאַרק רחמנות געהאַט אױף דער מומען. װי װעט זי טאַקע אױסקומען אָן צילקען? אײנע אַלײן איז זי דאָרט פֿאַרבליבן.

זײ זענען אַ סך דערפֿלעך פֿאַרבײַגעפֿאָרן. אַ סך הײַזלעך האָט צילקע געזען אין װעג, נאָר אָט זעט זי, אַז פֿון װײַטן קוקן אַרױס שפּיצן פֿון גרױסע קױמענס, שפּיצן פֿון קלױסטערס און װאָס נענטער זי פֿאָרט צו, אַלץ מער דעכער זעט זי.

— דאָס איז די שטאָט? — פֿרעגט זי בײַם טאַטן.

— יאָ! — ענטפֿערט דער װאַלד־משרת איסר, פּונקט װי ער װאָלט זיך איצטער דערמאָנט מיט װעמען און צו װאָס ער פֿאָרט דאָ. ער הײבט שװײַגנדיק אױף די האַנט און גלעט צילקען. פּלוצלינג דערשפּירט ער, אַז די פֿינגער, אַז זײַנע פֿינגער באַנעצן זיך…

צילקע האָט געװײנט, פֿאַר װאָס? ער האָט יאָ פֿאַרשטאַנען און נישט פֿאַרשטאַנען, נאָר אונטער זײַן מאַנטל האָט עפּעס אַזױ שטאַרק גענומען דריקן. עס האָט זיך אים אױך געװאָלט װײנען.

A year passed, another summer came to an end, and the Luries did not return to the forest. They had gone abroad. But the following year the woods were once again filled with joy.

Sasha went to school now and wore a white cap with the school crest on it. There were a pair of G’s on the crest, and Sasha explained to Tsilke what they stood for: “Grodnienskaya Gimnazya.”

She did not understand such things. Every word about that distant city life was like an echo from a deep abyss.

Sasha, the gymnasium student, wore long trousers and a jacket with shiny buttons. He was handsome and plump and looked like the son of a general—a “generalski sinok,” as his father old man Lurie, the owner of the forest, called him. With each passing year old man Lurie grew fatter and fatter and wore a larger and wider golden chain around his neck.

For years Tsilke had only followed Sasha’s progress from afar. There was a tutor in her house now, teaching her reading and writing and she already knew Pushkin’s tale about the golden fish by heart.

The teacher was a young man of about twenty-five, still a student himself. He would sit for days on end, pouring over books, studying, and once a year he would head off to Grodno to sit exams. He was always talking about how he would go to Petersburg one day to study in the university.

The teacher soon left them, but not for Petersburg—he fell in love with a girl from Mistebove who had a dowry, on top of which her father offered room and board. And so Tsilke was left without a teacher, in the middle of summer; alone in the big forest with Aunt Nikhe, alone with the sound of the trees, and the secret language of the river.

Her father had become increasingly distant.

Sometimes Tsilke would be overcome by a sense of unease and a terrible loneliness and so she would escape to Mistebove to spend time with acquaintances and distant relatives there, crossing the mile and a half of forest on foot.

But she was shy and easily unsettled. The transition from the quiet forest to a bustling village like Mistebove, with its hundred and fifty inhabitants, was daunting and bewildering.

Each person had a different face. Each person spoke differently and looked different, while she was only used to seeing her father, Aunt Nikhe, her tutor and a handful of others. She felt a bond with the golden-brass colored pine trees.

She trembled, like a squirrel, whenever she saw a new person; when she heard a new voice she would strain her eyes and ears; new clothes, new contraptions that she had never seen at home in the woods—everything surprised Tsilke.

Often, when she was in a good mood, she would marvel aloud at each new discovery, and people made fun of her for it:

Kozke, wild little goat!”

“Forest creature!” they used to call her. She would become embarrassed and run back into the woods to Aunt Nikhe.

By then she was a girl of fourteen, tall and light on her feet.

One evening, on her way home from Mistebove, her father came out to meet her, his eyes somehow beaming, only for him to suddenly break down in tears.

“What’s wrong?” Tsilke asked, frightened.

Her father, a large Jew with a dark beard, always so silent, had suddenly begun to weep like Aunt Nikhe.

“What’s the matter?”

“You looked exactly like your mother just now,” was all he could say, as he tenderly stroked her hair.

Tsilke did not sleep that night; she couldn’t stop thinking about her dead mother and about all the people who had ever died.

Why do people die? And what happens to the dead?

In Mistebove there was a cemetery with many gravestones; she had seen it from a distance. What are the dead up to in there, that people need to place such heavy stones on their graves?

And in that same cemetery in Mistebove lay her mother, whom she never knew.

Dead and no longer of this world. No longer in the forest! Tsilke felt terribly sorry for her mother and for all the departed.

She recalled Aunt Nikhe saying that one day the dead would come back to life. She decided to ask her aunt some questions.

She just needed to treat her aunt to one little smile for her to explain everything. But the next morning Aunt Nikhe set off for Grodno.

She was off to have her wig repaired. Every couple of years she went into the city to have her wig fixed. It was a big event for Nikhe, one that would provide her with something to talk about for quite some time. Meanwhile, Tsilke forgot all the questions she had wanted to ask.

But she did not always feel so lonely. Weeks, months and even whole summers went by and she lived with the forest and only in the forest.

The road watchman lived there too after all, with his children. He raised geese which grazed all day long in a vacant patch near the river.

The children would play and squeal.

Tsilke played with them, although she was much older; she read them books and told them stories.

It pained Aunt Nikhe: “The child is growing up among strangers, in loneliness.”

To which Iser would always reply, “We need to send her to study in Grodno. The Luries can look after her there.”

His words caused Aunt Nikhe to suffer even more. She had no desire to be separated from Tsilke.

But, in the end, it was decided that Tsilke would be sent to live in the city once summer had come to an end.

Tsilke prepared for the journey. She was a little apprehensive.

“You’ll go to the city,” her father said, interrupting his silence.

“You’ll become a lady. An educated lady,” Aunt Nikhe added, trying to console Tsilke through her anguish.

Tsilke shrank from all those words, she hung her head, as a flower withered by the strong sun bends its head.

Eventually Tsilke was brought to Grodno and the Luries took her in.

“She’ll grow up to be respectable here,” they assured Iser, as he quietly lamented how lonely the forest would be without her.

It wasn’t long before Tsilke grew homesick. She couldn’t shake the last words Aunt Nikhe had said to her, teary-eyed, as Tsilke had set off for Grodno:

“My little dove, who are you leaving me here with? With the darkness?” Tsilke had watched Aunt Nikhe follow the carriage, constantly wiping her eyes before eventually stopping to lean against a tree and weep; surrounded by many silent trees each enveloped in silver beams of sunlight, by turns luminous and mournful, dappling the branches and the melancholy forest shadows.

Iser sat with her, wordless as always.

Tsilke turned around again, but she could no longer see her aunt—only part of their roof was visible, peeking out through the trees. Soon that too had vanished from view.

They passed new, unfamiliar landscapes. The road with its white milestones, here and there lonely trees stood in the fields and each lonely tree she passed reminded Tsilke of her silent father.

The carriage drove slowly, but downhill the horse would break into a run and in such moments Tsilke wanted to grab her father’s arm and beg him to go back to the forest, to Nikhe.

She pitied her terribly. How would she ever manage without Tsilke? She had been left all alone.

They drove through several villages. Tsilke had seen many houses along the road, but now, rising on the horizon, she saw the tops of huge chimneys and church spires; the closer they got, the more rooftops she could see.

“Is that the city?” she asked her father.

“Yes,” answered Iser, as if just then remembering where they were going. He raised his hand in silence and stroked Tsilke’s head. Suddenly he noticed that his fingers were damp.

Tsilke was crying. Why? He understood and yet did not understand. His chest tightened and he too felt like crying.

נאָר צילקע איז באַלד שטיל געװאָרן, די טרערן זענען גלײַך פֿאַרשװוּנדן געװאָרן. זי האָט זיך דערפֿילט, װי אַ געפֿאַנגענער װעװריק, און דאָס חיהלע, בעת מען כאַפּט עס אין שטײַגל אַרײַן, װײנט עס נישט, נאָר ס׳איז בײז און אומעטיק. צילקע איז אױך אַזױ געפֿאַנגען.

שפּעטער, אין שטאָט, האָט צילקע גענומען מורא האָבן, ציטערן פֿאַר יעדער זאַך. פּונקט, װי מען װאָלט געבראַכט אַ סערנע פֿון װאַלד און זי שפּרינגט אױף בײַ יעדן צו הױכן קלאַפּ, אָדער פֿײַף.

זי האָט מורא געהאַט צו שפּרינגען אױף דער גלאַטער פֿראָטירטער פּאָדלאָגע בײַ די לוריעס. זי האָט מורא צו עסן פֿון די כּלים. אַלץ האָט דאָ אַזױ געלױכטן און געשײַנט. אױף יעדן טריט — ליכט און גלאַנץ, בילדער און טעפּעכער. מען איז צו איר געװען זײער גוט. די לוריעס זענען גוטהאַרציק און דערצו איז נאָך צילקע אַ יתומה.

און פֿאַר פֿרעמדע פֿלעגט מען איר טאַקע אַזױ אָנרופֿן:

— אַ יתומה פֿון װאַלד…

— אַ שײן מײדל, — פֿלעגט עמעצער זאָגן.

— נאָך גאָר אַ קאָזקעלע, — פֿלעגט דער אַלטער לוריע צוגעבן.

ער האָט ליב געהאַט צו שפּאַסן.

און די יתומה פֿון װאַלד, דאָס קאָזקעלע, האָט לאַנג פֿאַר אַלץ מורא געהאַט, זי האָט שטענדיק זיך באַהאַלטן, האָט געװאָלט זײַן אין שאָטן און די לוריעס האָבן געװאָלט פֿאַרקערט: מענטשן זאָלן זען וואָס פֿאַר אַ גוטע זײ זענען, זײ פֿלעגן איר מיטנעמען אין געסט, פֿלעגן זי פֿירן אומעטום.

אײן מאָל האָט זי דערהערט אַ גװאַלדיקן פֿײַף. זי האָט זיך אַזױ דערשראָקן דעמלט, זי האָט געװאָלט נעמען לױפֿן.

— קאָזקעלע, דאָס פֿײַפֿט דאָך די באַן, דער לאָקאָמאָטיװ. פֿון באַן האָט שױן צילקע אַ סך מאָל געהערט, נאָר זי האָט עס נאָך קײן מאָל נישט געזען. דאַן װען זי האָט דערהערט דעם פֿײַף, איז זי געװען מיט די לוריעס בײַ זײערע קרובֿים, אױך אַזעלכע רײַכע און חשובֿע. געלעבט האָבן די קרובֿים נישט װײַט פֿון װאָקזאַל און די צוגן האָבן כּסדר גערױשט און געפֿײַפֿט. מען האָט צילקען צוגעפֿירט צום פֿענצטער און געװיזן אַ סך רױטע און טונקעלע װאַגאָנעס.

— און יענע, די שװאַרצע, װאָס שטײען און בלאָזן פֿון זיך מיט פּאַרע, דאָס זענען די לאָקאָמאָטיװן, — האָט מען איר דערקלערט.

זי האָט געגלאָצט אױף אַלץ מיט מורא אין די אױגן און געװאָלט האָט זי זיך באַהאַלטן, נאָר זי האָט דאָך געזען, װי די איבעריקע קינדער מיט סאַשען זענען רויִק, פֿלעגט זי זיך אױך באַרויִקן.

נאָר אומעטיק איז זי געװען. שױן צװײ מאָל איז געקומען פֿון װאַלד דער טאַטע, געבראַכט אירע קלײדלעך, װאָס ניכע האָט פֿאַרריכט און אױסגעװאַשן — און יעדעס מאָל האָט דער טאַטע איבערגעלאָזט די זעלבע פֿראַגע, דעם זעלבן אָנזאָג:

— װען דו װאָלטסט װיסן, װי די מומע ניכע בענקט נאָך דיר… — צילקען פֿלעגט דאַן נעמען שװעבן דער װאַלד פֿאַר די אױגן מיטן טײַכל, מיט דעם שאָסײ־װעכטערס קינדער. זי האָט שױן עטלעכע מאָל געטראַכט צו אַנטלױפֿן פֿון דאַנען, אַרױסלױפֿן בגנבֿה און לױפֿן, לױפֿן ביז זי װעט קומען צוריק אַהין. נאָר זי האָט מורא געהאַט אַלײן אַ טריט צו שטעלן. דאָרטן אין װאַלד איז זי אַזאַ דרײסטע געװען, — אין מיטן נאַכט פֿלעגט זי קײן מסטיבאָװע גײן — און דאָ פֿאַלט אָן אױף איר אַזאַ פּחד.

שװײַגנדיק איז זי געװאָרן דאָ בײַ די לוריעס. יענע זאָגן אױף איר, אַז זי איז געראָטן אין גאַנצן אין שװײַגנדיקן טאַטן.

אַפֿילו מיט סאַשען, מיט װעלכן זי פֿלעגט זיך פֿריִער אין װאַלד אַזױ פֿרײלעך שפּילן, מיט סאַשען האָט זי אױך געשװיגן.

יענער איז איצט געװען שױן אַ גאַנצער מענטש, האָט געהאַט זײַנע אײגענע װיכטיקע ענינים. ער האָט אָנגעקליבן אַ גרױסע קאָלעקציע מאַרקעס און גאַנצע טעג זײ געקלעפּט און איבערגעקלעפּט אין מאַרקע־אַלבאָם. אױסער דעם פֿלעגן צו אים קומען זײַנע חבֿרים, אױך אַזעלכע גימנאַזיסטן, מיט װעלכע ער פֿלעגט שטיפֿן און נאָכמאַכן די לערער.

צילקען האָט ער נישט פֿאַרגעסן, נאָר ער האָט זי איצט נישט געקאָנט צובינדן צו זיך. אַ מאָל, אַז דער שטיפֿער פֿלעגט זײַן גוט געשטימט, פֿלעגט ער זיך נעמען רײצן מיט איר. ער האָט אונטערגעכאַפּט דאָס װאָרט „קאָזקע“ פֿון טאַטן און פֿלעגט עס פֿון מױל נישט אַרױסלאָזן:

— נו, קאָזקע, גיב אַ לאַך!

— גיב אַ שפּרונג, קאָזקע!

און אָט־אָט, בײַ דער יתומה פֿון װאַלד נעמט עפּעס שמײכלען צװישן די ליפּן, באַלד װעט זי עפֿענען איר מײַלעכל און ענטפֿערן פֿרײלעך, נאָר פֿון די אײגלעך קוקט אַראָפּ אַ לײַכטע בײזקײט און פֿאַרשליסט די ליפּן און פֿאַרטרײַבט דעם האַלבן שמײכל.

בײַ אַלעמען איז געבליבן, אַז זי װעט זיך אױסלײַטערן, זי איז דאָך אַ „דזשיקע“, זי קומט פֿון װאַלד. עס װעט געדױערן און זי װעט װערן אַ מענטש מיט אַלע מענטשן גלײַך. מען האָט זי אָנגעטאָן אין אַנדערע קלײדלעך.

דער לערער, װאָס האָט געלערנט מיט לוריעס קינדער, האָט אױך מיט איר געלערנט.

דאָך, װאָס מער מען האָט זי געליבט בײַ די לוריעס, אַלץ מער שװײַגנדיק איז זי געװאָרן און מער שרעקעדיק. אין די פֿאַרנאַכטן פֿלעגט זי זיך פֿאַרקלײַבן אין אַ װינקל, פֿון אַלעמען זיך אױסבאַהאַלטן און װיפֿל דו זאָלסט זי נישט רופֿן — זי פֿלעגט נישט ענטפֿערן.

און בײַ די לוריעס איז אומעטיק נישט געװען. עס פֿלעגן קומען אַ סך געסט, כּמעט יעדן טאָג, יונגע און דערװאַקסענע. דער קלאַװיר פֿלעגט שפּילן און געזאַנג פֿלעגט הילכן.

אין אַזעלכע שעהען איז זיך צילקע געזעסן אין איר װינקל מיט אײַנגעפּרעסטע ליפּעלעך און געטראַכט אירס אַ לאַנגן אומרויִקן געדאַנק.

זי האָט געטראַכט, אַז דאָרטן אין װאַלד קײַקלען זיך די פֿאַליעס פֿון טײַכל איבער די שטײנער און דער װאַלד שפּרײט אױס זײַנע אָרעמס איבערן װאַסערל און בענטשט אים; אַז ניכע בענקט, דער טאַטע בענקט, דער גאַנצער װאַלד מיט יעדן װעװריק בענקען נאָך איר, נאָך צילקען.

און זי האָט עפּעס אױסגעטראַכט.

אײן מאָל האָבן זיך די לוריעס געכאַפּט, אַז צילקע איז נישטאָ: װוּ איז זי? האָט איבער די צימערן געקלונגען איר נאָמען: „צילקע!“ אױף די טרעפּ, אױפֿן הױף, אױף דער גאַס — זי איז אין ערגעץ נישט געװען. האָט מען זי געזוכט אױפֿן בױדעם, אין קעלער און אַפֿילו אין ברונעם — אין ערגעץ נישט געװען.

מען האָט פּאָליציע געמאָלדן.

צום משרת איסר אין װאַלד אַרײַן האָט מען אַװעקגעשיקט אַ שליח: צילקע איז נעלם געװאָרן! גאָט זאָל אױסהיטן — אפֿשר האָט אַן אומגליק געטראָפֿן.

דער שװײַגנדיקער איסר איז געקומען קײן גראָדנע צו די לוריעס און די גאַנצע שטאָט האָט זיך געלאָזט זוכן, פֿאָרשן.

װוּ איז צילקע?

און צילקע איז געװען אין אַ דאָרף בײַ די פּױערים.

פֿאַר נאַכט, זיצנדיק בײַ די לוריעס, װען אין די איבעריקע חדרים האָט מען געזונגען און געשפּילט, איז צילקע זײער אומעטיק געװען. װאָס העכער מען האָט דאָרט געזונגען, אַלץ גרעסער איז געװען איר בענקשאַפֿט.

און אַלײן נישט װיסנדיק, װאָס זי טוט, האָט זי פֿאַרלאָזן דאָס הױז און איז אַראָפּ אױף דער גאַס. פֿון אײן גאַס אױף דער צװײטער — ביז זי איז געקומען צום פֿעלד. זי איז געגאַנגען אַלץ ווײַטער. אַרום האָבן זיך פֿעלדער געצױגן, גרילן האָבן געזעגט די לופֿט, אַ שטיק הימל איז נאָך רױט געװען, נאָר װאָס אַ רגע איז אַלץ טונקעלער געװאָרן.

און צילקע איז געגאַנגען פֿאָרױס.

אָט לױפֿט אָן אַ װינטל, דערלאַנגט אַ גלעט דעם אײנזאַמען מײדל און גײט זיך װײַטער זײַן װעג.

דעם װינטל איז בעסער פֿאַר צילקען, עס באַדאַרף קײן הײם נישט, עס שרעקט זיך נישט פֿאַר קײנעם.

און זי…

זי איז געגאַנגען אין איר געליבטן װאַלד, צו דער מומע ניכען, צום טאַטן צום שװײַגנדיקן. זי איז גיך מיד געװאָרן, און װען נישט די שרעק, װאָס איז איר איצט באַפֿאַלן, װאָלט זי פֿון מידקײט אומגעפֿאַלן. זי איז געגאַנגען אַלץ װײַטער. פֿון די עקן װעלט האָבן זיך נאָך געזען טונקעלע װעלדער. װוּ איז אָבער איר װאַלד? עס איז שױן נאַכט, אַרום און אַרום ליגט שױן די פֿינצטערניש. װײַט־װײַט אין דער פֿינצטערניש פֿײַפֿט דער צוג, װי אַ ווילדע חיה — צילקע ציטערט אױף און נעמט לױפֿן אַ דערשראָקענע, אַן עלנטע. זי װאָלט שױן װעלן גײן צוריק, נאָר אומעטום איז פֿינצטער.

זי זעט קײנעם נישט, נאָר זי הערט אַ װײַטן רױש. דאָס איז דער צוג ערגעץ אין דער פֿינצטערניש אַנטלאָפֿן מיט אַ ברײטן שרעקעדיקן „הו־הו“.

דערנאָך רײַסט זיך דער רױש אָפּ און עס בלײַבט אַ גרױסע שטילקײט, אַן אײנזאַמקײט פֿאַר דער גאַנצער װעלט.

אונטער די פֿיס שאַרט זיך אַ טרוקן בלאַט און דאָס שרעקט.

עטלעכע האָר פֿון צילקעס קאָפּ פֿאַלן אַראָפּ אױף איר פּנים…

און דאָס דערשרעקט אױך. זי ציטערט פֿון אַלץ אױף.

דערנאָך… דערנאָך — געדענקט זי ביז הײַנטיקן טאָג נישט װאָס עס איז פֿאָרגעקומען. זי האָט זיך אױפֿגעכאַפּט אין אַ דאָרף, אַ פּױערטע איז געזעסן נעבן איר און דערנאָך זענען אַ סך פּױערים געקומען און יעדערער האָט עפּעס געפֿרעגט, נאָר צילקע האָט נישט געענטפֿערט. אױף אַ לאַנגער צײַט איז בײַ איר דאָס לשון אָפּגענומען געװאָרן.

װער װײס װאָס מיט איר װאָלט געװען, נאָר אינעם דאָזיקן דאָרף האָט פֿאַרבלאָנדזשעט אַ גראָדנער ייִד און װען ער האָט דערזען דאָס ייִדישע מײדל, האָט ער זיך דערמאָנט די געשיכטע אַז פֿון די לוריעס איז אַרױסגעגאַנגען אַ יתומה, אַ װאַלד־מײדל, און איז פֿאַרשװוּנדן געװאָרן. ער האָט עס געגעבן צו װיסן אין שטאָט.

מען האָט צילקען פֿון דאָרטן צוגענומען און געבראַכט אין װאַלד. קומענדיק אין װאַלד איז זי אַרױפֿגעפֿאַלן דער מומע ניכען אױפֿן האַלדז, האָט זיך פֿונאַנדערגעװײנט און האָט צוריק רעדן גענומען.

די פּױערים, װאָס האָבן געאַרבעט אין װאַלד האָבן דאַן געזאָגט צו איסרן, ער זאָל זי מער אין שטאָט נישט שיקן, װײַל דאָס קאָן זיך ענדיקן זײער שלעכט: דאָס קינד איז צו פֿיל צונױפֿגעבונדן מיטן װאַלד, אַזאַ בײמעלע קאָן מען נישט איבערפֿלאַנצן.

ביסלעכװײַז איז צילקע געקומען צו זיך און גענומען זיך שפּילן, לױפֿן און בלאָנדזשען איבערן װאַלד.

אין שטאָט האָט מען זי געלערנט אַ ביסל לײענען און חשבונען, האָט זי איצט געהאַט אַן אַרבעט: איבערצײלן די בײמער פֿון װאַלד.

פֿלעגט זי אַזױ אָנהײבן צײלן: אײנס, צװײ, דרײַ, פֿיר און שױן בײַ צװאַנציקער פֿלעגט זי זיך פֿאַרפּלאָנטערן און מוזן אױפֿהערן. אַלע סאָסנעס פֿלעגן זיך צונױפֿגיסן, װי אַ גרױסע גאָלדענע װאַנט און פֿון צילקעס קאַפּריז איז גאָרנישט געװאָרן.

זי האָט גיך אױפֿגעלעבט, נאָר דער זומער איז שױן געגאַנגען צום סוף.

עס איז נאָך געװען אַ לאַנגער װאַרעמער הערבסט.

דערנאָך איז קאַלט געװאָרן. די מומע ניכע האָט צוגעמאַכט די טיר און געהײצט אין אױװן. בײַ נאַכט האָט דער װאַלד געיאָמערט מיט טױזנטער קולות. צילקע האָט ליב געהאַט די דאָזיקע נעכט פֿון לאַנגן שװײַגן און פֿינצטערניש. זי האָט עס ליב געהאַט און דערבײַ האָט זי זיך געשראָקן. די מומע ניכע פֿלעגט איר דערצײלן אין אַזעלכע נעכט מעשׂיות פֿון חומש…



המשך קומט...

But Tsilke soon settled herself and her tears dried up. She felt like a trapped squirrel, and an animal does not cry when you catch it in a cage; it feels angry and alone. Tsilke was a captive. Later, in the city, Tsilke grew apprehensive about everything, like a doe brought from the forest, jumping at every sudden noise.

She was afraid to walk on the smooth, polished floors at the Lurie’s house. She was afraid to eat from their dishes. Everything there was illuminated and shiny, every surface was accounted for: pictures, carpets, light and splendor at every step. They treated her well: the Luries were generous people, and the child had lost her mother after all. They would mention this in front of strangers: “She’s practically an orphan from the woods.”

“A pretty girl,” someone would say.

“But still a kozkele,” old man Lurie would add.

He was fond of making jokes.

The forest orphan, the kozkele continued to be frightened of everything. She constantly hid, determined to stay in the shadows, while the Luries wanted the opposite: They wanted people to see how kind they were. They took her with them when they paid visits, bringing her everywhere.

On one occasion she heard a terrible whistling noise and got such a fright that she almost bolted.

“Kozkele, that’s only the train whistling, the locomotive.”

Tsilke had often heard about trains but she had never seen one. They were paying a visit to some friends of the Luries, likewise rich and important people, whose house was a stone’s throw from the train-station; the noise was near constant. They brought Tsilke over to the window and showed her the long rows of dark red train cars.

“And those ones, the black ones there with smoke pouring out of them, those are the locomotives,” they explained.

Her eyes were wide with persistent terror; she longed to hide but could see that Sasha and the other children were calm, so she composed herself.

She was unhappy. Her father had visited twice, bringing her clothes which Nikhe had mended and washed, and each time he passed on the same message:

“If you only knew how much your aunt Nikhe misses you . . .”

Upon hearing these words Tsilke would picture the forest with its river, and the road watchman’s children. She had already considered running away, sneaking out and running, running until she reached home. But she was afraid to move. Back in the forest she’d always been so fearless—she could happily set off for Mistebove in the middle of the night—but here in the city she was overcome by fear.

In the Lurie household she grew silent. Everyone said that she took after her father.

Even with Sasha—with whom she used to play so happily in the forest— she was silent.

Sasha was now a fully-fledged person in his own right, with his own important affairs to think about. He had an impressive collection of stamps and spent whole days sticking and moving them about in special albums. He would receive visits from his friends, fellow gymnasium students, with whom he horsed around doing impressions of his teachers.

He had not forgotten about Tsilke, but he no longer know how to renew the bond they had established as children. Sometimes when the trickster was in a good mood, he would tease her. He’d picked up the word “Kozke” from his father and never stopped repeating it:

“Come on, Kozke, give us a laugh!”

“Jump for us, Kozke!”

And just as she was about to smile, opening her little mouth to respond cheerfully, a flash of indignation flared in her eyes, driving the half smile from her lips.

Everyone shared the conviction that it was only a matter of time before she would become educated. She was “wild,” from the forest, but she would soon learn to be like everyone else. They gave her new dresses to wear.

The teacher who taught Lurie’s children also taught her.

And yet, the more affection the Luries lavished on her, the more silent and fearful she became. In the evenings she would curl up in a corner by herself, hiding, and no matter how much they called her she refused to answer.

The Lurie’s household was not a lonely place; guests, young and old, arrived almost every day. The piano played, filling the house with music.

During such visits Tsilke would sit in her corner, lips firmly shut, dwelling on her unsettling thoughts.

She thought about how, back home, the currents of the stream swirled over stones, and how the forest spread its arms out over the water, blessing it. She thought about how Nikhe missed her, how her father missed her, how everything in the forest missed her, even the squirrels.

She began to hatch a plan.

One day the Luries noticed that she was missing: Where was she? They passed through every room, calling her name: “Tsilke!”

On the stairs, in the yard, in the street—Tsilke was nowhere to be found. They searched the attic, the basement; they even looked down into the well—nothing.

The police were notified.

A messenger was sent to Iser in the forest: “Tsilke has vanished!” Maybe she’d had an accident, God forbid?

The silent Iser came to Grodno and the whole city set about looking, searching.

Where was Tsilke?

In the end they found her in a village with some peasants.

While the Luries had been singing and playing in the spare room one evening, Tsilke had become very lonesome. The louder they sang, the more homesick she’d become.

And, not knowing what she was doing, she’d left the house and set off down the street. Walking from one street to the next, until she came to a field. She walked on ever further. Fields stretched out around her, the air was filled with the chirping of crickets. One corner of the sky was still red, but with each passing moment it grew darker.

And Tsilke walked on.

A puff of breeze gave the girl a passing caress and continued on its way. The wind was happier than Tsilke: it did not need a home, and had no one to fear.

But she . . .

She walked in her beloved woodlands toward Aunt Nikhe, toward her silent father. She soon grew tired, and if it weren’t for the fear that had befallen her she would have collapsed with exhaustion. She went on. Somber woods extended in every direction. But where was her forest? Night had fallen. Far off in the gloom—a train, shrieking like a wild animal. Tsilke shuddered and quickened her pace. Frightened and alone, she would have turned back but it was too dark to retrace her steps.

She could not see, but she heard a distant noise: the train, rushing with a deep, fearful “hoo-hoo.”

The cacophony subsided, giving way to a heavy silence, an immense loneliness.

Her foot slipped on a dead leaf, and her heart raced. She was startled too by her own hair falling suddenly over her face. Everything made her tremble.

Afterwards . . . To this day she does not remember what happened afterwards. She awoke in a village; a peasant woman was sitting beside her, and later many peasants came and each one questioned her, but Tsilke did not respond. For the longest time her speech was taken away from her.

Who knows what would have happened to her, if a Jew from Grodno had not been passing through the village. When he spotted her, a Jewish girl, he remembered hearing a rumor about the orphan, the forest girl, who’d run away from the Luries. He sent word to the city.

Tsilke was taken home to the forest. When she got there, she fell onto Aunt Nikhe’s neck and cried herself out until her voice returned.

The peasants who worked in the forest advised Iser not to send her to the city again, because it could end very badly: the child was too closely bound to the forest, such a sapling cannot be transplanted.

Gradually Tsilke became her old self again, and started to play, run and wander over the forest.

She had learned to read and count a little in the city, and so now she had a task to occupy herself: to count all the trees in the forest.

She would begin: one, two, three, four, but by the time she reached twenty she would already have lost count and be forced to start again. The pine trees all ran into each other like a great golden wall, and nothing came of Tsilke’s game.

She was her old self again, but summer was already coming to an end.

The autumn was long and mild.

Later the weather turned cooler. Aunt Nikhe closed the doors and began lighting the stove. At night, the forest howled with a thousand voices. Tsilke was fond of those long, dark, silent nights. She liked them, and, at the same time they scared her. On nights such as those Aunt Nikhe would tell her stories from the Bible.







To be continued . . .

MLA STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 2.” In geveb, January 2021: Trans. Daniel Kennedy. https://ingeveb.org/texts-and-translations/tsilke-the-wild-part-2.
CHICAGO STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 2.” Translated by Daniel Kennedy. In geveb (January 2021): Accessed May 06, 2021.

ABOUT THE AUTHOR

Zusman Segalovitsh

ABOUT THE TRANSLATOR

Daniel Kennedy

Daniel Kennedy is a translator based in France.