Texts & Translation

די ווילדע צילקע: טייל 1

Tsilke the Wild: part 1

Zusman Segalovitsh

Translation by Daniel Kennedy

INTRODUCTION

Chap­ter One: Tsilke and Aunt Nikhe (part 1 of 2)

Down­load a pdf of this of this text and its trans­la­tion here


א גרױסער װאַלד…

און אַרום דעם װאַלד װיגן זיך נאָך װעלדער, געדיכטע, װײַטע, רויִקע, אין זיך פֿאַרטראַכטע.

װוּ נישט װוּ רײַסט זיך איבער דער שװאַרצער װאַלדשאָטן און הימל גיסט זיך צונױף מיט ערד, ערד מיט הימל. שאָסײען שלענגלען זיך צװישן די װעלדער, טײַכן און טײַכלעך.

דאָ און דאָרט אַרבעטן מענטשן. מען לײגט אַװעק די גרױסע בײמער און אונטן בלײַבט אַ בית־עולם פֿון אונטערגעזעגטע װאָרצלען.

נאָר זאָלן זײ זיך רױשן די װײַטע און נאָענטע װעלדער. אונדזער בליק האָט זיך פֿאַרפּלאָנטערט אין די גרינע שאָטנס, אונדזער אױער האָרכט קלאַנגען…

דאָ שױמט צװישן די סאָסנעס אַ שמאָל טײַכל און דאָס װאַסער פֿון אים זעט אױס געשליפֿן און גרין, װײַל די בײמער שפּיגלען זיך אין אים.

אַלטע צװײַגן, שטײנער, קלעצער צױמען דאָ און דאָרט דאָס טײַכל. לױפֿט דאָס װאַסער און פֿאַרהאַלט זיך, לױפֿט און שרײַט און מורמלט אױף זײַן װאַסער־לשון. אַ טרעל פֿון אַ פֿױגל, אַ קװיטש פֿון אַ װעװריק, געצײלטע טענער פֿון דער נאַטור.

טאָג און נאַכט גײט דאָ אַװעק אין שטילקײט. מוראַשקעס מיליאָנען קריכן דאָ אױף דער ערד. פּינטעלעך, פּונקטעלעך באַװעגן זיך — אױך מחותּנים אױף דער ערד, שותּפֿים פֿון לעבן.

װעמען גײען זײ אָן די מוראַשקעס? פֿעלקער זענען פֿאַרשװוּנדן געװאָרן, ריזיקע חיות, מאַמאָנען! אַש און שטױב איז פֿון זײ געװאָרן, שטאַרקע גרױסע שטעט זענען חרובֿ געװאָרן, די פּיראַמידן פֿון מצרים פֿאַלן אײַן…

און דאָ קריכן מוראַשקעס, פּינטעלעך, לעבעדיקע זאַמדעלעך…

װעמען גייען זײ אָן?

אַ בױם אַן אַלטער װעט אומפֿאַלן און פֿון מיליאָנען אַזעלכע לעבעדיקע זאַמדעלעך װעט קײן זכר נישט בלײַבן.

אָבער דערװײַל לעבט דאָ יעדער אָטעם פֿון װאַלד פֿאַר זיך און אין זיך… שװײַגנדיק און אײַנגעהאַלטן. שאָטן שװײַגט. אַ באַלױכטן װינקל לײַכט און שמידט צו צו זיך די עטלעכע פֿאַרגנבֿעטע שטראַלן. װען? װען האָט זיך אָנגעהױבן דאָס שװײַגן פֿון דער אײביקײט און װען װעט זיך עס ענדיקן?

בלױז אין אײן װינקל פֿון װאַלד גײט דאָס לעבן אַ ביסל אַנדערש.

דאָ שטײען דרײַ הײַזער מיט עטלעכע שטאַלן, שטריק זענען דאָ צוגעבונדן צו עטלעכע בײמער און אױף די שטריק הענגט װעש און טריקנט זיך…

װײַסע העמדער, קאָלירטע, בלאָע, רױטע ציכלעך און קלײדלעך. די אַלע פֿאַרבן רײַסן מיט אַ מאָל איבער די אַרומיקע װײַטע און נאָענטע גרינקײט…

אַ װאָגן שטײט דאָ אָן אַ פֿערד, עטלעכע בענקלעך צעבראָכענע װאַלגערן זיך לעם אײנעם פֿון די שװעלן און נאָך פֿאַרשידענע שטוב־מכשירים.

שטיל אַרום.

אין אײן שטוב זענען די פֿענצטער אין גאַנצן געעפֿנט, נאָר קײן סימן פֿון לעבן אַרום. די צװײ אַנדערע הײַזער זענען צוגעמאַכט פֿון אַלע זײַטן, זעען אױס פֿאַרלאָזן.

אַ פֿאַרבײַגײער װאָלט געטראַכט, אַז דאָס איז אַ פֿאַרלאָזענער װאַלד־ייִשובֿ. נאָר הערט זיך אײַן — עס קלאַפּט עפּעס.

דאָס קלאַפּט מען בײַם טײַכל, דאָרט װאַשט מען װעש.

דאָס טײַכל איז אױף דעם אָרט זײער שמאָל און דאָס װאַסער לױפֿט האַסטיקער.

אַן עלטערע פֿרױ פֿון אַ יאָר פֿופֿציק זיצט אײַנגעבױגן און װאַרפֿט דורך אײן שטיקל װעש נאָך דעם צװײטן.

זי איז אין גאַנצן פֿאַרשפּריצט און פֿאַרגאָסן פֿון װאַסער. פֿון אונטער דעם טיכל אױפֿן קאָפּ קריכן אַרױס עטלעכע גראָע האָר. זי קוקט אין װאַסער און װען זי דערזעט, װי דאָרט שפּיגלט זיך אָפּ איר גאַנצער פּנים מיט די עטלעכע גראָע האָר, באַהאַלט זי די האָר צוריק אונטערן טיכל…

אױף אַ רגע הערט זי אױף צו אַרבעטן, הערט זיך עפּעס צו, קוקט צװישן די בײמער און נעמט רופֿן:

— צילקע, צילקע!

צװײ מאָל שרײַט זי עס אױס און צװײ מאָל טוט איר דער װאַלד נאָך און װידערהאָלט:

— ציל—קע, ציל—קע!

נאָר די אמתע צילקע רופֿט זיך נישט אָפּ. די אַלטע נעמט װידער אַרבעטן און שטױסט די שטיקלעך גרעט און שטױסט דאָס װאַסער… „טיאָך־טיאָך“, „טיק־טאַק“.

פֿון אַ בױם פֿאַלט אַראָפּ אַ שישקע און דערלאַנגט אַ פּליוכטש אין טײַכל, נעמט שװימען און פֿאַרשװינדט מיט די פֿלינקע שמאָלע שטראָמען…

די אַלטע אַרבעט און רוט זיך אָפּ. דאָס װאַסער פֿון טײַכל אײַלט זיך און װיל זיך אױף קײן רגע נישט אָפּשטעלן. אױף קײן אײן רגע נישט. גװאַלדיק פֿאַרנומען. פּונקט, װי עס װאָלט װעלן פֿאַרשעמען דעם גרויסן גרינעם וואַלד, וואָס שטייט שטענדיק צוגעשמידט צו דעם זעלבן אָרט און זינגט און קװיטשעט מיט די װעװריקעס.

שעם זיך, אַלטער גרױסער װאַלד!

אַזאַ שמאָל טײַכל איז שױן אױסגעװען די גאַנצע װעלט און דו ביסט דאָ געבױרן און דאָ װעסטו שטאַרבן. שעם זיך, װאַלד!

עס דױערט לאַנג.

עס גײט אַזױ כּסדר די מאָנאָטאָנע שטילקײט און די מאָנאָטאָנע אַרבעט…

פּלוצלינג דערהערט זיך אַ ליד פֿון יענער זײַט װאַלד:

רײזקע זיצט אין פֿענצטער
און אסתּר גײט פֿאַרבײַ.
— אסתּרקע, װאָס מאַכסטו?
— מײַנער איז נישט טרײַ.

דאָס זינגט אַ יונג פֿרױען־קול. די לעצטע פּאָר װערטער כאַפּט אונטער דער עכאָ און טראָגט זײ אַװעק איבער די בײמער.

„מײַנער איז נישט טרײַ“.

די אַלטע װעשװאַשערין הײבט אױף דעם קאָפּ און נעמט רופֿן…

— צילקע, צילקע, קום שױן אַ מאָל נענטער.

— האָ, איך גײ!

פֿון אונטער די בײמער באַװײַזט זיך צילקע אַ באָרװעסע מיט אַ רױט לײַכט קלײדל אױף די אַקסלען, זי שפּרינגט אַריבער דאָס טײַכל און קומט צו צו דער אַלטער.

— נעם און הענג אױף די עטלעכע שטיקלעך, — זאָגט די אַלטע מיט בײזקײט.

— די מומע ניכע איז בײז? — פֿרעגט צילקע, נאָר זי װאַרט נישט אױף קײן ענטפֿער. זי לײגט אַרױף אױף די הענט די אײַנגעפּרעסטע שטיקלעך װעש און גײט צו די בײמער מיט די שטריק.

דערבײַ רעדט זי צו זיך אַלײן.

— די מומע ניכע איז בײז, דער טאַטע איז בײז, שלמה דער שרײַבער איז בײז, אַלע זענען בײז, אַלע זענען פֿאַרנומען און אין כּעס…

דערבײַ דערלאַנגט זי זיך אַ זיפֿץ און נעמט װידער זינגען…

רײזקע נעמט זי טרײסטן
און אסתּר װײנט זיך אױס…
— װאַרט אױף מיר בײַם טױער
איך גײ צו דיר אַרױס…

דערנאָך װען זי הענגט שױן אַלצדינג אױף, גײט זי צו צום טײַכל און נעמט שװענקען די פֿיס.

מיט אַזאַ ברוגז, מיט אַ קאַפּריזנער מינע פּאַטשט זי אין װאַסער מיט די פֿיס, פּונקט װי דאָס װאַסער װאָלט אין עפּעס שולדיק געװען.

זי האָט אַ רונד געזיכט מיט בלאָנדע האָר, זי האָט גרױלעכע אױגן מיט ברױנע ברעמען איבער זיי. און בעת אױף אײן זײַט פֿון די ליפּן ליגט בײזקײט און קאַפּריז, שפּילט זיך אױף דער צװײטער זײַט פֿון די ליפּן אַן אײַנגעהאַלטענער שמײכל.

צילקע באַדאַרף זײַן אַלט אַ יאָר נײַנצן, נאָר זי האָט נאָך אין זיך פֿיל פֿון אַ זעכצן־יעריק מײדל, זי װאָלט נאָך װעלן גוט אַ שטיף טאָן.

איצט האָט שױן די מומע ניכע געענדיקט איר אַרבעט און זי פֿרעגט:

— װוּ ביסטו געװען, צילקע?

— אין גוראַלניע, איך האָב געזוכט שלמהן, ער פֿאָרט אין שטאָט, איך האָב געװאָלט אַ בריוו שיקן.

— צו װעמען? — שטײט צו די אַלטע, — צו אים? האַ!

— צו אים! צו אים! — רײצט זיך מיט איר צילקע און פּאַטשט מיט די פֿיס אין װאַסער. אַ גאַנצע קאַסקאַדע מיט שױמטראָפּנס שפּריצן.

— ער האָט דיך שטאַרק אין זינען סאַשע, עס פֿעלן אים אין שטאָט מײדלעך, האַ!

— ער זאָגט, אַז ער װעט די גאַנצע שטאָט אַװעקגעבן פֿאַר אײן שמײכל פֿון מיר, מומע! זאָג מיר, איך פֿאַרשטײ נישט פֿאַר װאָס האָט ער אַזױ ליב מײַן שמײכל…

— ביסט אַ קעלבל נאָך, ביסט נאָך גאָר אַ קעלבל. דו געפֿעלסט אים, און אַז מען געפֿעלט — איז שױן אַלץ גוט…

— מומע ניכע, ער האָט מיר דעמלט, װען ער איז געװען דעם לעצטן מאָל, געזאָגט, אַז װען איך זאָל װעלן — נעמט ער מיך צו אין שטאָט און ער װעט מיך שױן קײן מאָל נישט פֿאַרלאָזן…

— נאַרעלע…

— נײן, מומע, צוליב װאָס קומט ער דאָ? זײַן טאַטנס געשעפֿטן אינטערעסירן אים? װאָס? מען מעג אױסהאַקן אַלע װעלדער, מען מעג זײ לאָזן — אים איז אַלץ אײנס, ער קומט צוליב מיר…

— נאַרעלע, און װאָס װעט טאַקע זאָגן זײַן טאַטע, אַזאַ גבֿיר! װאָס װעט זאָגן די גאַנצע משפּחה זײַנע? מען װעט אים לאָזן חתונה האָבן מיט אַ משרתס אַ טאָכטער… לאָז נאַרעלע, קום אַרײַן אין שטוב, מען מוז שױן באַלד קומען פֿון גוראַלניע…

בײדע פֿרױען גײען אַװעק פֿון טײַכל, דער װאַלד שװײַגט און זינגט, זינגט און שװײַגט און דאָס טײַכל מורמלט.

צילקע איז עפּעס פֿאַרטראַכט, נאָר מיט אַ מאָל נעמט זי װידער זינגען…

װיש אָפּ דײַנע טרערן
און קעם צו דײַנע האָר, —
זאָל דײַן חתן מײנען,
אַז דו מײַדסט אים גאָר…

מיט די לעצטע װערטער לױפֿט זי שױן אַרײַן אין שטוב.

די רױטקײט פֿון איר קלײדל פֿאַרשװינדט פֿון גרינעם װאַלדפֿאָן.

שטיל־שטום.

אַרום איז נישטאָ קײן לעבעדיקער נפֿש. אַלע בײמער ציִען זיך נאָך שטאַרקער אױס, דער װאַלד איז געבליבן פֿאַר זיך און אין זיך…

אָט באַלד װעט זיך דאָס װאַסער פֿון טײַכל אָפּשטעלן, די בײמער װעלן זיך אױסציִען אױף דר׳ערד, װי אַ מידע זאַטע סטאַדע…

מיט אַ מאָל שנײַדט דורך די שטילקײט אַ געשרײ פֿון אַ װעװריק, אַזאַ װילדער קעצישער געשרײ שנײַדט דורך די לופֿט…

און אַ ביסעלע שפּעטער הערט מען שױן שרײַען דעם קוקוק.

עס לעבט דער װאַלד, לעבט אָן מענטשן, אָן טומל…

קײן װינטל רירט נישט די בײמער, בלױז אין עטלעכע ערטער האָט זיך אײַנגעעגבערט די זון און זי סמאַליעט די בײמער…

דאָ און דאָרט נעמען רינען גאָלדענע פּעכטראָפּנס, דורכזיכטיקער בורשטין…

פֿון דעם און יענעם בױם פֿאַלט אַראָפּ אַ שישקע. פֿריש און צײַטיק לײגט זי זיך אױס אױף דר׳ערד…

עס דױערט לאַנג דאָס זינגענדיקע שװײַגן, ביז צילקע נעמט װידער זינגען. פֿון דעם אָפֿענעם פֿענצטער גיסן זיך טענער:

רײזקע גײט שפּאַצירן —
אסתּר גײט מיט איר,
ביסטו אַ שײן מײדל —
אַזאַ יאָר אױף מיר…

די מומע ניכע גײט אַרום צװישן די בײמער און פֿאַרריכט די שטריק, אױף װעלכע די װעש טריקנט זיך.

זינגט צילקע, קוקט דאַן די מומע ניכע צו דער שטוב צו און שאָקלט צו מיטן קאָפּ.

צי זי איז בײז — די מומע ניכע, צי זי האָט אַ שװער פֿאַרזאָרגעניש, זי זיפֿצט.

אייגנאַרטיק איז זי דאָ אױסגעװאַקסן, די צילקע, אין װאַלד.

צװישן שװײַגנדיקע און אײנזאַמע מענטשן. די מומע ניכע הײסט בלױז אַזױ. זי איז איר נישט קײן מומע. נאָר אַ װײַטע קרובֿה, װעלכע צילקעס טאַטע האָט צוגענומען צו זיך אין שטוב, זי זאָל זיך פֿאַרנעמען מיט דער יתומה. צילקעס מאַמע איז געשטאָרבן, װען צילקע איז נאָך געװען אַ קלײן מײדעלע. די מומע איז געװען אַ דינסט, אַ בעל־הביתטע בײַ זײ.

ניכע איז געװען אַן אַלמנה, אָן קינדער, אָן אַ הײם. אײן טרײסט האָט זי געהאַט. צילקע איז געװאָרן איר גאַנץ לעבן און זי האָט פֿיל געליטן, װען צילקען האָט מען אַװעקגעפֿירט קײן גראָדנע לערנען. דעמלט איז איר פֿאַרבליבן אײן זאַך: דער טײַטש־חומש. שבת, װען אין װאַלד איז שטיל געװען, פֿלעגט זי זיך אָנטאָן איר שאַל אױף די אַקסלען, עס האָט געמעגט זײַן װי הײס. דעם טערקישן שאַל האָט זי געמוזט אָנטאָן און דעם טײַטש־חומש פֿלעגט זי אױפֿעפֿענען אין לײענען ביז פֿינצטער. זיצן אַזױ בײַם פֿענצטער און לײענען. און אַז זי פֿלעגט אָנטרעפֿן אױף אַזאַ מעשׂה פֿון רחל־לאה, פֿלעגט זי גיסן טרערן און דער װאַלד האָט צוגעזונגען…


A large forest.

All around woodlands, vast and thick, extend in every direction, trees swaying silently and pensively in the wind.

Now and then, the dark shadows split and the sky mixes with the earth, the earth with the sky.

Roads, rivers and streams snake through the woods.

Here and there, lumberjacks fell the largest trees, leaving behind a graveyard of roots.

But leaving the vast woods for a moment to their noise; we lose our gaze in the green shadows, and we listen . . .

A narrow stream meanders through the pine-forest; its water, reflecting the canopy above, appears smooth and green.

The stream is curbed in places by old branches, rocks and logs. The water flows back and forth, rushing and shouting, babbling in its aquatic tongue. The trill of a bird, the squeaking of a squirrel—the rare tones of nature.

Day and night pass here in tranquility. Ants in their millions creep along the ground, dark dots scurrying in every direction; they too are in league with the earth, a part of the whole.

But what do the ants matter? Entire species have vanished—giant animals—mammoths—turned to ash and dust. Mighty cities have been laid waste. The pyramids in Egypt are crumbling . . .

And yet here, ants creep upon the earth, little dots . . . what do they matter?

One day, a tree will fall, and there will be no trace left of a million such living grains of sand.

But for now, every breath of the forest lives for itself and by itself, reticent and mute. Hushed shadows. A spot lights up, having snagged some sparse rays of stolen light. When did it begin, the silence of the eternal, and when will it end?

But there’s one corner of the forest where life is a little different.

Here we find a trio of cabins and some stables. There are clothes drying on a washing-line hung between two trees: white shirts, blue and red quilt-covers and dresses, their colors—a sudden break in the surrounding green.

There’s a cart without a horse, a few broken chairs and various household utensils lying around by one of the doors.

It’s quiet all around.

The windows of one of the cabins are wide open, but there is no other sign of life.

The two other cabins are closed up on all sides, by all appearances empty.

A passerby might assume that this is an abandoned forest settlement. But if one listens, one will hear a rhythmic slopping sound coming from the direction of the river; someone is washing clothes there where the stream is narrow and the water flows faster.

A woman in her fifties sits, hunched over, washing one piece of clothing after another.

She is completely drenched, a few gray hairs creeping out of her headscarf. She looks into the water and, noticing her reflection, tucks the loose strands back under her headscarf.

For a moment she pauses in her work, listening out for something, peering between the trees; she calls out:

“Tsilke, Tsilke!”

She calls the name twice, and both times the forest answers with an echo:

“Tsil—ke, Tsil—ke!”

But the real Tsilke does not respond. The old woman returns to her work, thrusting the laundry into the water—splish-splash.

A pinecone comes loose from a tree above and falls into the river with a plop, it starts to drift, disappearing swiftly with the current.

The old woman pauses occasionally, while the water rushes past, reluctant to rest for even a moment as though, through its terrible haste, it hopes to embarrass the large, green trees, which stand forever frozen in place, in duet with the squeaking of the squirrels.

You should be ashamed of yourself, ancient, mighty forest!

I’m just a narrow stream and I’ve already traveled all over the world, while you were born here, and will die here. Shame on you, forest!

So it goes: the droning lull and the monotonous tumult.

Suddenly, from another part of the woods, the sound of singing can be heard:

“Reyzke sees through the window
That Esterke’s sad and listless,
What’s the matter Esterke?
My lover has a mistress.”

It’s the voice of a girl. That last line is picked up by the echo and carried far across the trees: “My lover has a mistress.”

The old washer-woman lifts her head and calls out:

“Tsilke, Tsilke, would you ever come over here.”

“I’m coming!”

Tsilke springs out from behind the trees. Barefoot, in a light little red dress, she leaps over the stream and approaches the old woman.

“Come on then, help me hang up this washing,” the old woman grumbles.

“Are you angry, Aunt Nikhe?” Tsilke asks and, without waiting for an answer, begins gathering the wet laundry in her arms and goes over to the washing line, which hangs from a tree, speaking to herself as she does so.

“Aunt Nikhe is angry, father is angry, Shleyme the clerk is angry, everyone is angry, everyone is busy and bad tempered.”

She lets out a sigh, and starts to sing again:

“Reyzke tries to comfort her
Ester cries more than she reckoned
Wait down by the gate,
I’ll be there in a second.”

Then, having hung up the last of the washing, she approaches the bank of the stream and starts splashing her feet in the water. She kicks hard with a sudden, unexpected temper, as if the water itself had done something to deserve it.

She has a round face and blonde hair, with grayish eyes under brown eyebrows. And though outwardly her face conveys volatile indignation, around her lips there are signs of a stifled smile beneath the surface.

She is nineteen, but there is something about her more redolent of a sixteen-year-old; she is clearly still up for all kinds of mischief.

Aunt Nikhe has finished her task and asks, “Where were you, Tsilke?”

“At the distillery; I was looking for Shleyme. He’s heading into the city and I wanted to send a letter.”

“Who would you be writing to?” the old woman pried. “To him?”

“To him, to him,” Tsilke mimics her aunt, kicking the water and sending a whole cascade of spray splashing into the air.

“He hasn’t forgotten you yet then, that Sasha, no? There aren’t enough girls for him in the big city, I suppose?”

“He says he would gladly give up half the city for one single smile from me. Tell me though, I don’t understand why he wants my smile so much.”

“You’re naive still. He likes you—and if he likes you, he’ll take anything you have to give.”

“Aunt Nikhe, last time he was here he said that, if I wanted, he’d take me with him to the city and never leave me.”

“You silly thing.”

“Well what do you think he comes here for then? You think he’s interested in his father’s business? They could raze the entire forest to the ground, or leave every tree standing, it would make no difference to him. He comes because of me.”

“Foolish child. And what do you think his father is going to say, a rich man like that? What are his family going to say? You think they’ll let him marry the daughter of a forest warden? Let it go, foolish child, come inside, it’s time to make dinner. Your father and Shleyme will be back from the distillery soon.”

The two women walk away from the stream; around them the forest sings its quiet refrain, while the stream continues to murmur.

Tsilke is deep in thought, but suddenly she resumes her song:

“Comb your hair and dry your tears,
before your lover overhears . . .”

With these last words she runs into the house, and the red of her little dress vanishes from the green backdrop of the woods.

All is quiet.

There isn’t another living soul for miles around. The trees stretch upwards to the sky, and the forest is left alone to its own devices.

But someday soon the water from the stream will stop, and the trees will stretch out on the earth, like a flock of drowsy, well-fed sheep.

Without warning the cry of a squirrel, a wild, cat-like sound, cuts through the silence and a little later, it’s joined by the call of the cuckoo. The woods are alive, alive without people, or fanfare.

No wind stirs, and the sun bores through in places, singeing the trees.

Here and there, golden droplets of resin, transparent amber, begin to flow.

A pine cone, fresh and ripe, drops from a tree and lands on the earth with a thud.

The melodious silence continues until Tsilke starts singing again and music pours out through the open window:

“Reyzke goes out walking,
Ester comes to see,
You’re such a pretty girl,
Would t’were true of me.”

Aunt Nikhe walks around adjusting the washing lines. Hearing Tsilke’s song, she glances in the direction of the house, shakes her head and lets out a sigh. It’s not clear whether she is angry or concerned.

Out here in the forest, surrounded by quiet, lonely people, Tsilke has grown up to be peculiar. Nikhe is not her real aunt, but a distant relative, taken on by Tsilke’s father to look after Tsilke following his wife’s death when Tsilke was just a baby. Aunt Nikhe took over the running of the house.

She was a widow, without children of her own and without a home. Tsilke was her sole consolation and had become her whole life. Nikhe suffered terribly that time when Tsilke was sent away to school in Grodno.

The only thing she had left then was her book of Yiddish Bible stories. On Shabbes, when the forest was quiet, she would drape a shawl over her shoulders—no matter the temperature, she always wore her Turkish shawl—and open up the book, she would sit by the window, reading until darkness fell. And when she came to the story of Rachel and Leah, she would shed tears while the forest sang along.

איסר, דער װאַלד־משרת, איז געװען אַ שװײַגנדיקער ייִד, ער האָט זײער ליב געהאַט זײַן פֿאַרשטאָרבן װײַב און עס האָט אױסגעדוכט, אַז ער גײט אַרום מיט אַ שטילן כּעס אױף גאָט: פֿאַר װאָס האָט ער זי צוגענומען. אַזאַ שטילער ייִד איז איסר. קאָן אַ ביסל תּורה און אָרנטלעך איז ער: מיליאָנען קאָנט איר אים אָנפֿאַרטרױען…

דוכט זיך, אַז ער האָט געטראַכט בײַ זיך, אַז גאָט איז נישט אַלע מאָל גערעכט.

איבער די װעלדער איז איסר אַרומגעפֿאָרן, אַ ברודנעם ביכל האָט ער געהאַלטן אין דער קעשענע און אין דעם דאָזיקן ביכל פֿלעגט ער פֿאַרנאָטירן גרױסע חשבונות פֿאַר די לוריעס, די וואַלד־סוחרים. אין גראָדנע האָבן זיי דאָרט געהאַט, די לוריעס, אַ גרױס קאַנטאָר מיט אַ סך משרתים, מיט בוכהאַלטאָרן… אָבער ער, איסר, פֿלעגט עס מאַכן גאַנץ פּשוט — אין זײַן קעשענע־ביכל איז געלעגן זײַן גאַנצע קאַנצעלאַריע…

און געשעפֿטן זענען געװען גרױסע, ריזיקע. מען האָט געפֿירט קײן אױסלאַנד. דײַטשן פֿלעגן אַראָפּפֿאָרן אין די דאָזיקע װעלדער און דער שװײַגנדיקער ייִד פֿלעגט זײ אַלץ דערקלערן מיט אַ צעבראָכענעם דײַטש.

נאָר עס האָט אַלעמען אױסגעדוכט, אַז איסר האָט זיך זײַן מחשבֿה און די אַלע געשעפֿטן, — די לוריעס מיט די דײַטשן — דאָס איז אַלץ אַ נעבנזאַך.

שבת פֿלעגט ער אַרײַנקוקן אין אַ ספֿר אָדער אַרומשפּאַצירן אין װאַלד. — װען צילקע איז געװען אין דער הײם פֿלעגט ער דעם װאַלד נישט אַזױ אָפֿט פֿאַרלאָזן, נאָר בעת צילקע איז אײן מאָל אַװעקגעפֿאָרן קײן גראָדנע, איז יענע טעג פֿלעגט ער אַװעק קײן מסטיבאָװע אָדער קײן פּרודנע צום אַרענדאַר שמואל און דאָרטן האַלטן שבת. ניכע פֿלעגט בלײַבן אַלײן אין װאַלד, אַלײן מיטן טײַטש־חומש. זי פֿלעגט זיך פֿילן זײער אײנזאַם, נאָר אָפֿט פֿלעגט טרעפֿן, זי פֿלעגט אויפֿהייבן די אויגן פֿון טײַטש־חומש און אַרײַנקוקן אין װאַלד, אין דער גרינקײט אַרײַן און איר נשמה, האָט אױסגעדוכט, זינגט אױך, װײַל גאָט האָט שבת געהאַלטן אין װאַלד… יעדער בײג פֿון אַ צװײַגל, יעדער שאָרך פֿון אַ גרעזל איז הײליק געװען. אין שטראַלן איז געװען אײַנגעפֿלאָכטן דער װאַלד, אין הײליקע קלאַנגען פֿאַרװיגט.

עס איז געװען נאָך אַ מענטש, אַ נאָענטער, מיט װעלכן צילקע פֿלעגט זיך יעדן טאָג באַגעגענען, — שלמה פֿון גוראַלניע. ער האָט אין מסטיבאָװע געהאַט אַ גרױסע פֿאַמיליע מיט אַ קראַנק װײַב, שטענדיק איז זי גרין געװען און שטענדיק געהאַלטן אין שטאַרבן, נאָר געשטאָרבן איז זי נישט און יעדעס יאָר געבױרן אַ קינד. שלמה האָט געהאַט אין דער הײם אַ סך צרות. אין װאַלד האָט ער געאַרבעט און געשװיגן.

צילקע פֿלעגט דורך אים שטענדיק עפּעס באַזאָרגן אין שטאָט. נאָר פֿאַרברענגען, רעדן מיט װעמען האָט זי נישט געהאַט. בלױז מיט דער מומע ניכען פֿלעגט זי רעדן און פֿאַרטרױען אַ מאָל אירע געדאַנקען. די מומע ניכע פֿלעגט אױסהאַלטן אַלע אירע קאַפּריזן.

און גאָט האָט זי געבעטן, אַז ער זאָל אָפּהיטן די יתומה.

אין װאַלד, אַ ביסל װײַטער, האָבן אױך געלעבט עטלעכע קריסטלעכע פֿאַמיליעס: אַ שאָסײ־שומר און אַ װאַלד־שומר. פֿלעגן אַװעקגײן חדשים און קײן אַנדערע מענטשן האָט מען דאָ נישט געזען און נישט געהערט.

דאָס טײַכל האָט בלױז גערױשט און דער װאַלד האָט פֿון באַגינען ביז בײַ נאַכט געזונגען און געשריגן:

„קוקו“ „קוקו“ „דזשיו“ „דזשיו“ „קראַ“.

צילקע האָט אַלע טענער פֿון װאַלד געװוּסט. אין דעם ציטער פֿון די בײמער פֿלעגט זי שױן דערקאָנען, װען עס באַדאַרף אָנקומען אַ שטורעם… און ליב האָט זי געהאַט אין אַזאַ מאָמענט, בעת איבערן װאַלד האָט געדונערט… ליב האָט זי געהאַט זיך אַװעקצושטעלן אונטער די בײמער און אױסהערן אַלע קלעפּ פֿון הימל, — ציטערן, מורא האָבן און נישט אַװעקגײן… די מומע ניכע פֿלעגט פֿון חדר רופֿן צילקען און יענע פֿלעגט ענטפֿערן מיט אַ געלעכטער.

און אױסדוכטן פֿלעגט דאַן, אַז זי לאַכט מיט דעם װאַלד אין אײנעם: זאָל זיך דונערן — דער װאַלד װעט בלײַבן, די װעלט װעט בלײַבן.

איסר האָט ליב געהאַט זײַן טאָכטער, נאָר זי אַלײן האָט עס ערשט שפּעטער פֿאַרשטאַנען. בעת זי איז נאָך ייִנגער געװען האָט זי נישט געקאָנט פֿאַרשטײן — אַ טאַטע זאָל אַזױ שװײַגן צו זײַן קינד. אַן אײן אײנציק קינד האָט ער, אַ בת־יחידה, און טעג פֿלעגן אַװעקגײן, — ער האָט אַ װאָרט צו איר נישט אַרױסגערעדט, נאָר שפּעטער האָט זי דערזען, אַז דער טאַטע שװײַגט צו אַלעמען, אַפֿילו מיט דעם אַלטן לוריע, מיט זײַן בעל־הבית, רעדט ער אױך װײניק: בלױז װעגן די געשעפֿטן…

און זי האָט זיך אױף דעם באַרויִקט. שװײַגט ער, דער טאַטע — זאָל ער שװײַגן. דער װאַלד שװײַגט דאָך אױך, די בײמער, די נאַכט, די װינטערטעג. זי האָט געהאַט אַ סך שװײַגעניש אַרום זיך.

עפּעס װי אַ װײַטער אומפֿאַרשטענדלעכער עכאָ פֿלעגט פֿאַר איר אָפּהילכן די איבעריקע גרױסע װעלט: גראָדנע מיט די לוריעס, אַנדערע שטעט און אַנדערע מענטשן.

און בלױז אין געצײלטע רגעס האָט זי געטראַכט פֿון דעם, פֿון יענעם לעבן, װאָס גײט דאָרטן… דאָרטן נאָך די װעלדער. זי פֿלעגט עס לאָזן פֿאַר דעם טײַכל, עס זאָל לױפֿן און גריסן די גאַנצע װעלט. זי פֿלעגט אַרומשפּרינגען אין װאַלד און מיט אירע ליכטיקע אױגן האָט זי געשעפּט אין זיך זײַן אײביקע גרינקײט, זײַן אײביקע יוגנט.

די לוריעס האָבן אין גראָדנע געשפּילט די גרעסטע ראָל. װעגן זײער רײַכקײט האָט מען דערצײלט נסים. די קינדער זײערע האָבן זיך געלערנט אין אױסלאַנד און בלױז אױף זומער פֿלעגן זײ אַראָפּקומען אױף אַ קורצער צײַט קײן ליטע. אַ מאָל פֿלעגט טרעפֿן, אַז די גאַנצע פֿאַמיליע פֿלעגט קומען פֿון גראָדנע אין װאַלד מיט דינסטן, מיט קרובֿים און דאַן האָט עס געטומלט אין דעם שטענדיק רויִקן װאַלד. די צוגעמאַכטע צװײ הײַזער פֿלעגט מען עפֿענען און דאָרט פֿלעגן עס לעבן די רײַכע בעלי־הבתּים. צװײ מאָל אַ טאָג פֿלעגט די לינײקע לױפֿן אין שטאָט אַרײַן און ברענגען פֿון דאָרט די בעסטע שפּײַזן, װײַנען, זיסקײטן.

יחסנים זענען זײ געװען, נאָר גוטמוטיקע מענטשן, נישט קײן שטאָלצע גבֿירים, זײ האָבן געטײלט נדבֿות און אױסגעהאַלטן צדקה־הײַזער.

און אַז זײ פֿלעגן אַראָפּקומען אין װאַלד אַרײַן, פֿלעגט די מומע ניכע זײ נאָכגײן מיט טרײַשאַפֿט און איבערגעגעבנקײט.

אַזעלכע יחסנים, אַזאַ רײַכקײט.

אין מסטיבאָװע פֿלעגט זי אײַנקױפֿן שפּײַז און אַלעמען דאָרט דערצײלן:

— די לוריעס, די לוריעס זענען דאָ אין װאַלד.

און פֿון מסטיבאָװע פֿלעגן זיך שױן אַרײַנגנבֿענען יונגע־לײַטלעך, און אַפֿילו בעלי־הבתּים פֿלעגן קומען אין װאַלד אַרײַן: „אַ קוק טאָן אױף די לוריעס“.

די גאַנצע געגנט האָט געקלונגען מיט די גראָדנער גבֿירים. כּבֿוד האָט מען זײ אָפּגעגעבן, אַזױ װי עס קומט זײ.

אין װאַלד פֿלעגן זײ קומען רוען און פֿאַרברענגען.

מיט דער קלײנער צילקע פֿלעגן זיך אַלע שפּילן. זי האָט טאַקע דעמלט אױסגעזען װי אַ װאַלדפֿײע. די האָר אירע האָבן זיך געקרױזט. אירע איצטיקע גרױלעכע אױגן זענען דעמלט בלאָ געװען. אַזאַ בלױקײט פֿאַרבלײַבט נישט בײַ דערװאַקסענע, — בלױז קינדער און מלאָכים האָבן אַזאַ פֿאַרב אין די אױגן…

צילקע האָט געװוּסט אַלע װינקעלעך פֿון װאַלד און זי פֿלעגט עס אַרומפֿירן לוריעס קינדער: צום טײַכל, צו דער גוראַלניע, צום שאָסײ…

זי פֿלעגט גײן די ערשטע, די קינדער נאָך איר. די שטאָטישע קינדער האָבן זיך מורא געהאַט פֿאַרן װאַלד, מורא געהאַט צו בלײַבן אַלײן און צילקע איז דאָ געװען בײַ זיך אין דער הײם.

אַ באָרװעסע, מיט לאַכנדיקע אױגן פֿלעגט זי אַרומשפּרינגען אין די זומערטעג און זיך שפּילן מיט לוריעס קינדער. די טעג זענען פֿאַר איר געװען אַ יום־טובֿ. אַפֿילו דער טאַטע פֿלעגט אױפֿלעבן בעת לוריעס פֿאַמיליע האָט אין װאַלד געלעבט. ער האָט גענומען מער רעדן און מער זיצן אין דער הײם.

די מומע ניכע פֿלעגט אָפֿט זײַן אומצופֿרידן: ערשטנס פֿלעגט מען בײַ איר צונעמען די יתומה, צװײטנס — פֿלעגן די לוריעס אױף איר קוקן, װי אױף אַן אמתער דינסט. און זי האָט פֿון דעם געליטן.

נאָר לוריעס קינדער זענען עלטער געװאָרן, זײ זענען געפֿאָרן ערגעץ אין אױסלאַנד און אין װאַלד פֿלעגט בלױז זעלטן אַרױסקומען דער אַלטער לוריע: אַ רונדער מיט אַ קורץ בערדל, מיט אַ גאָלדענער קײט און זײגער. ער פֿלעגט צונעמען איסרן אױף עטלעכע טעג: ערגעץ אַרומפֿאָרן מיט אים אין די שכנישע װעלדער, מעסטן און רעכענען און פֿאַרשרײַבן אַלץ אין ביכעלע.

ערגעץ נאָענט־װײַט האָט מען אױסגעהאַקט אַ גרױסן װאַלד. אין אַ שטילן טאָג, װען דער װינט פֿלעגט נישט שטערן, האָט מען גאַנץ גענױ געהערט, װי די העק האָבן געאַרבעט, װי די בײמער האָבן געקרעכצט בײַ זײער גסיסה…

דערנאָך, צו הערבסטצײַט נאָך, אין די טרוקענע טעג, פֿלעגן אַ סך פּױערישע פֿורלעך לױפֿן ערגעץ אין דער פֿאַרטיפֿעניש פֿון וואַלד, און צוריק פֿלעגן זײ פֿאָרן לאַנגזאַם מיט לאַנגע, לאַנגע מתים, מיט בײמער…

און ניכע איז געזעסן בײַם טײַכל און געװאַשן. שטענדיק פֿלעגט זי װאַשן גרעט — די פֿרומע ניכע. צילקע פֿלעגט אין אַזעלכע טעג לױפֿן קײן מסטיבאָװע.

און געדענקט האָט צילקע פֿון די יונגע יאָרן, פֿון די קינדהײטסטעג אַ קלײן ייִנגעלע, װאָס פֿלעגט קומען צו זײ אין װאַלד מיט דער גאַנצער פֿאַמיליע לוריע, ער איז געװען דער געליבטסטער, דער געקעכלטער…

סאַשע — האָט ער געהײסן, נאָר טאַטע־מאַמע און אַלע קרובֿים פֿלעגן אים פֿאַרקלענערן דעם נאָמען זײַנעם: סאַשקע, סאַש, סאַשענקע, אַזױ פֿלעגן זײ אים רופֿן. און געהאַט האָבן די קינדער אַ סך שפּילצײַגן: װאַגאָנטשיקעס, לאָקאָמאָטיװן, פּילקעס און אָנגעשטאָפּטע פֿערדלעך, בערעלעך — אַ גאַנצן חיה־גאָרטן.

אַלײן האָט ער אױך אױסגעזען װי אַ בערעלע: אַ דיקינקער, אַ פֿולינקער, פֿלעגט ער זיך שאָקלען אױף זײַנע צװײ פֿיסלעך; אַ קאַפּריזנער, נאָר נישט קײן שלעכטער. מיט צילקען האָט ער געלעבט זײער גוט, נאָר אײן מאָל בעת זי האָט נישט געװאָלט זײַן קײן פֿערדל, האָט ער זי אָנגעכאַפּט פֿאַר די האָר און גענומען רײַסן… דאָס איז געװען אַ װילדער אײַנפֿאַל, ער האָט זיך אַלײן דערשראָקן פֿאַר דעם, װאָס ער האָט אָפּגעטאָן און עס איז שױן געװען צו שפּעט, — צילקע האָט גענומען שרײַען אױפֿן גאַנצן װאַלד אַזױ, אַז אַלע זענען זיך צונױפֿגעלאָפֿן פֿון אַלע זײַטן און סאַשען האָט מען גוט באַשטראָפֿט דערפֿאַר.

דערנאָך האָבן זײ װידער גוט געלעבט ביזן שפּעטן זומער, ביז די פֿייגעלעך זענען אַװעק אין אַנדערע לענדער און דער װאַלד איז עפּעס שטילער געװאָרן, ערנסטער.

המשך קומט...

Iser the forest warden was a man of few words. He had been very fond of his dead wife, and he seems to go around now with an unspoken rage against God for having taken her away from him. He knew a little Torah and was so honest that one could trust him with any sum of money.

Yet, he seemed to have doubts about God’s sense of justice.

Iser traveled through the forests with a grubby little notebook where he would jot down calculations for his employer, Lurie the lumber merchant. In Grodno the Luries had a large office staffed by many servants and accountants, but Iser did things more simply; his entire office fit snugly inside his notebook.

Business was booming. They exported abroad. Germans came down as far as the forests and the tight-lipped Iser explained everything to them in his broken German.

But people had the impression that Iser had his own preoccupations: that the whole business with the Luries and the Germans was just a side project.

On Shabbes he would read a holy book, or goes for a stroll in the woods.

He seldom left the forest when Tsilke was at home. But in the days when Tsilke was away in Grodno, he would go to Mistebove to Shmuel the leaseholder in Prudne, and spend Shabbes there. Nikhe would stay behind, alone in the forest with her Torah. She felt very lonely, but sometimes she’d look up from her book and gaze out into the verdant woods and her soul seemed to sing—because God spent Shabbes in the forest. Every bend of a branch, every rustle of a blade of grass, was holy. The forest was enveloped in beams of light, cradled in sacred noises.

There was one other person that Tsilke would meet on a regular basis: Shleyme the distillery-clerk. He had a large family in Mistebove and a wife, who was always ill and constantly on the verge of death. But she did not die, and each year she gave birth to another child. Shleyme had a lot of troubles at home. In the forest he worked hard and kept his head down.

Through him Tsilke could order whatever she needed from the city, but she had no one to spend time with, no one to talk to. Her only companion was Aunt Nikhe, so sometimes she confided in her, sharing her thoughts. Nikhe would tolerate all her whims. She prayed for God to protect the motherless child.

There were also a couple of Christian families living a little deeper in the forest: a road watchman and a forest watchman. Whole months would go by and Tsilke wouldn’t see or hear another soul.

Only the river murmured and the forest sang from dawn until dusk, crying: “Cuckoo, cuckoo!, coo, coo, caw!”

Tsilke knew all the sounds of the forest. From the trembling of the trees she could predict when a storm was coming. And she liked—in those moments when it thundered over the forest—to take cover under the branches and listen to each thunderclap, trembling and afraid, not wanting to leave. Aunt Nikhe would call out to Tsilke from the house, and Tsilke would answer with laughter.

It was as though she laughed along with the forest: Let the thunder strike—the forest will remain, the world will remain.

Iser loved his daughter, but it was only much later that she would fully understand.

When she was younger she could not fathom how a father could be so silent around his own child—his only daughter. Days would go by without him uttering a word to her. Later she grew to understand that this is how he was with everyone; even with his boss, old-man Lurie, he spoke only about business.

She made her peace with it. If her father was silent, so be it. After all the forest was also silent: the trees, the night, the winter days—she was surrounded by a great deal of silence.

The outside world sounded to her like some faraway, inaudible echo: Grodno and the Luries, other cities and other people.

And it was only in rare moments that she spared a thought for that other world, for what happened out there beyond the woods. She left it up to the river to run ahead and greet the rest of the world. She would skip through the forest, her bright eyes soaking up its eternal greenness, its eternal youth.

The Luries were a big deal in Grodno. Legends circulated about their wealth. Their children studied abroad, only visiting Lithuania for brief spells during the summer. On rare occasions the whole family would come to the woods, accompanied by servants and relatives, and the normally tranquil forest would bustle with excitement. The two unused cabins would then be opened and the rich masters would sleep there. Twice a day a carriage ran into the city bringing back the best foodstuffs, wines and sweets.

They were a privileged family, but good-natured people, not proud magnates, and they regularly gave to charity and supported the poorhouses.

When they came to the forest, Aunt Nikhe would wait on them with loyalty and commitment. Such refinement, such wealth!

She would go to Mistebove to buy food and there she would tell everyone:

“The Luries are here in the forest!”

And young people would come from Mistebove, even the respectable townsfolk, to catch a glimpse of the Luries for themselves.

The whole area was filled with talk of the rich family from Grodno, who received the honor they deserved.

The forest was a place for the Luries to rest and to enjoy themselves. Everyone would play with the little Tsilke. Back then she truly looked like a forest-fairy. Her hair was curly and her eyes were not yet grey like they are now, but bright blue. The kind of blue that doesn’t last into adulthood: only children and angels have such eyes.

Tsilke knew every little corner of the forest, and she would lead the Lurie children around: to the river, to the distillery, to the road . . .

She led the way and the children would follow. The big city children were afraid of the woods, afraid to be on their own, but Tsilke was in her element.

Barefoot, with joyful eyes, she would spring about playing with the Lurie children. Those summer days were like a holiday for her. Even her father would brighten up when the Lurie family stayed in the forest. He grew more talkative and took to spending more time at home.

But Aunt Nikhe was often unhappy: Firstly, people were monopolising her Tsilke, and secondly, the Luries looked down on her like a real servant. It pained her.

But eventually Lurie’s children grew older, going off to live abroad. Only old man Lurie, a round man with a short beard and a gold watch on a chain, continued to make occasional visits to the forest. He would take Iser away for days at a time, travelling around with him through the neighboring woodlands, taking measurements and making calculations, noting everything down in his little book.

Not far away, a large patch of forest was being felled. On quiet days, when the wind did not get in the way, you could clearly hear the axes at work, and the trees groaning in their death throes . . .

Later, in the dry days of autumn, peasants’ carriages would hasten off into the depths of the forest, returning at a snail’s pace, laden with the long, heavy corpses of trees.

Nikhe sat by the river—she would always do the laundry—and on days like those Tsilke would run to Mistebove.

And Tsilke recalled the small boy from the old days who used to come to the forest with the whole Lurie family. He was the favourite, the most spoiled.

Sasha was his name, but his parents and all his relatives called him by various diminutives: Sashke, Sash, Sashenke. The Lurie children had a lot of toys: little wagons, toy trains, balls, and various stuffed animals: horses, bears—a whole menagerie. And Sasha himself looked like a teddy bear: He wobbled, plump and full on his little legs. He had a capricious streak but was not a mean child and he got along very well with Tsilke. Once, though, as they were playing, Tsilke refused to give him a piggy-back and he grabbed her by the hair and started pulling. It was a wild impulse and his own actions frightened him, but it was too late. Tsilke screamed loud enough for the whole forest to hear and Sasha was punished severely for it.

Afterwards they resumed their friendship until late summer, when the birds flew off to other lands and the forest became silent and austere once again.






To be continued . . .

MLA STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 1.” In geveb, January 2021: Trans. Daniel Kennedy. https://ingeveb.org/texts-and-translations/tsilke-the-wild-part-1.
CHICAGO STYLE
Segalovitsh, Zusman. “Tsilke the Wild: part 1.” Translated by Daniel Kennedy. In geveb (January 2021): Accessed Feb 27, 2021.

ABOUT THE AUTHOR

Zusman Segalovitsh

ABOUT THE TRANSLATOR

Daniel Kennedy

Daniel Kennedy is a translator based in France.