Text & Translation

סיביר

Siberia

Abraham Sutzkever

Translation by Richard J. Fein

INTRODUCTION

Benjamin Harshav writes that “three magic circles enclose Sutzkever’s poetry, making it difficult for the contemporary reader to see his greatness: (1) the all but obscured, rich, literary Yiddish language; (2) the misleadingly private Jewish Holocaust; and (3) his terrifying and exhilarating biography.”

Reading Abraham Sutzkever’s poema, “Siberia,” however, these magic circles take on a somewhat different form. Sutzkever began publishing pieces of “Siberia” in 1936, when he was just twenty-three years old. The Holocaust had not yet occurred. The five years Sutzkever had spent in Siberia as a child were perhaps the most “terrifying and exhilarating” experience in his life to that point.

Mandatory evacuations during World War I forced Sutzkever’s family to leave his birthplace, Smorgon (today Smarhon, Belarus), in 1915, when he was just two years old. He spent the next five years in a small city 2,000 miles to the east, called Omsk, in southwestern Siberia. The poema, however, does not bring us close to that real place, but rather to a mythological place, such as only a child could create. The poema begins: “Sunset on icy blue paths. / Sweet dozing colors in my soul. /… / a world blooms … a child of seven years.”

“Siberia” offers a glimpse of a different Sutzkever than the one we might know: the author of “Unter dayne vayse shtern” (“Under your white stars”), or the heroic editor of Di goldene keyt (The Golden Chain), a Yiddish periodical that ensured that the language had a home in Israel. Rather, it is the work of a very young poet, looking back at his seemingly magical childhood, and penned before the events that came to define his life in the eyes of audiences around the world.

The creation of a mythological child’s landscape must have resonated with Sutzkever’s neighbor, the artist Marc Chagall, whose illustrations accompany the poema below. Chagall grew up in Vitebsk, about 200 miles east of Smorgon, and was organizing the People’s Art Academy there at about the same time that Sutzkever’s family would have been returning from Siberia to settle in Vilna (today Vilnius, Lithuania). Images of a mythologized Vitebsk remained a cornerstone of Chagall’s art long after he had settled in France.

To be sure, the first magic circle that Harshav mentions remains: the circle of Sutzkever’s enigmatic and evocative Yiddish itself, which often separated Sutzkever’s poetry from his contemporaries. “To most readers, the sounds of Sutzkever’s Yiddish words themselves are as inaccessible as the Siberian snowman,” wrote Harshav. This translation offers a new opportunity to attempt approaching the snowman. — Madeleine Cohen

for Solon Beinfeld, my friend, who teaches me how to read and translate Yiddish poetry

אין כוטער

א
זונפֿאַרגאַנג אויף אײַזיק בלאָע וועגן.
זיסע דרעמלפֿאַרבן אין געמיט.
ס׳לײַכט פֿון טאָל אַ שטיבעלע אַנטקעגן
מיט אַ שניי פֿון זונפֿאַרגאַנג באַשיט.
וווּנדערוועלדער הוידען זיך אויף שויבן,
צויבער־שליטנס קלינגען אין אַ קרײַז.
אויפֿן פּיצל בוידעם וואָרקען טויבן,
וואָרקען אויס מײַן פּנים. אונטער אײַז,
דורכגעשטרײַפֿט מיט בליציקע קרישטאָלן
צאַפּלט דער אירטיש אין האַלבער וואָר.
אונטער אויסגעשוויגענע קופּאָלן
בליט אַ וועלט – אַ קינד פֿון זיבן יאָר.

In the Village

1
Sunset on icy blue paths.
Sweet dozing colors in my soul.
A little house shines across from the valley
covered with the snow of sunset.
Wonderwoods swaying on windowpanes,
magic sleighs chiming in a circle.
Cooing of doves in the little attic,
cooing at my face. Under ice,
striped through with dazzling crystals,
the Irtysh quivers, half real.
Under speechless domes
a world blooms—a child of seven years.

ב

אינעם ליכטיק־טונקעלן, פֿאַרשנייטן
כוטער פֿון מײַן קינדהייט אין סיביר,
בליִען פֿון די שאָטן־אַפּלען – קווייטן,
קוועקזילבערנע קווייטן אָן אַ שיעור.
אין די ווינקלען אָפּגעלאָשן מאַטע
בלאָזט אַרײַן לבֿנה איר געבלענד.
ווײַס ווי די לבֿנה איז דער טאַטע,
שטילקייט פֿונעם שניי – אויף זײַנע הענט.
ער צעשנײַדט דאָס שוואַרצע ברויט מיט בלאַנקן
רחמימדיקן מעסער. ס׳פּנים בלויט.
און מיט נײַ צעשניטענע געדאַנקען
טונק איך אינעם זאַלץ דעם טאַטנס ברויט.

ג

מעסער. טאַטע. רויכיקע לוטשינע.
קינדהייט. קינד. אַ שאָטן נעמט אַראָפּ
ס׳פֿידעלע פֿון וואַנט. און דין־דין־דינע
שנייענקלאַנגען פֿאַלן אויף מײַן קאָפּ.
שטיל. דאָס שפּילט דער טאַטע. און די קלאַנגען –
אויסגראַווירט אין לופֿטן, ווי אין פֿראָסט
זילבערלעך פֿון אָטעם בלאָ צעהאַנגען
איבער שניי לבֿנהדיק באַגלאָזט.
דורך אַן אײַזיק אָנגעפּעלצטן שײַבל
שמעקט אַ וואָלף צום פֿלייש פֿון דער מוזיק.
שטיל. אין אונדזער טויבנשלאַק אַ טײַבל
פּיקט זיך פֿון אַן אייעלע, פּיק־פּיק.

2

In the light-dark snowed-under
village of my childhood in Siberia
blossoms bloom from shadows’ eyes—
countless quicksilver blossoms.
The moon flings its dazzle into
dimmed, extinguished corners.
My father—white as the moon,
the stillness of snow in his hands.
He slices the black bread with the gleaming
merciful knife. His face blues.
And with freshly cut thoughts
I dip my father’s bread in the salt.

3

Knife. Father. Smoky kindling.
Childhood. Child. A shadow takes the violin
down from the wall. And thin-thin-thinner
snowsounds fall upon my head.
Quiet. It’s father playing. And the sounds—
engraved in air, just as a silvery
blue breath in the frost suspended
over the moon-glazed snow.
Through a furry frieze of ice on the pane,
a wolf smells the flesh of music.
Quiet. In our dovecote a pigeon
pecks through an eggshell—peck-peck.

פֿאַר טאָג

די סימנים־לאַפּעס, וואָס אַ חיה
האָט פֿאַרזייט ווי רויזן אינעם שניי,
ווען די זון, אַן אומבאַקאַנטע, נײַע,
האָט דערלאַנגט איר שפּיזיקן געשריי –
זענען קוים באַגילדט פֿון אויבן. אונטן
פֿינצטערט נאָך. די וואָרצלען פֿונעם וואַלד
קריצן מיט די ציין אין טיפֿע גרונטן.
פֿונעם הונט, געשפּאַנט אין שליטן, פּראַלט
לעבעדיקער דאַמף. דער דאַמף באַגעגנט
שטײַגנדיק אַ קוימענרויך וואָס העלט
און אַ מענטשן־אָטעם פֿון דער געגנט –
ביז אין לופֿט בלײַבט הענגען אַ געצעלט.

At Dawn

The marker-paws some animal
has sown like roses in the snow
were barely gilded from above
when the sun—unknown, new—
cast its spearlike cry.
Below still darkens. Forest roots
grind their teeth deep in the ground.
The dog, hitched to the sled,
vents living steam. The steam meets
glowing chimney smoke and
a human breath rising from the scene—
until a tent hangs in the air.

דערקענטעניש

א

„זאָג, וווּ ענדיקט זיך די וועלט, אָ, טאַטע?!“
פֿילאָסאָפֿיש מאָן איך אַ באַשייד.
ומט אַן ענטפֿער: „הינטער יענער כאַטע
אויפֿן באַרגשפּיץ, וווּ די זון פֿאַרגייט“.
אמת טאַקע? אויב אַזוי, – ניט קלערן,
אָניאָגן די שקיעה! און איך לויף
אויבן, דורך אַ זילבערנעץ פֿון טרערן,
וווּ די וועלט זיך ענדיקט, באַרג אַרויף.
בײַם סיבירער גאָט די אויגן מאָנען,
ס׳זאָל ניט זײַן מײַן בענקעניש אומזיסט.
אַלע יאָרן ביז־מיר, יאָר־מיליאָנען,
צאַפּלען פֿון די שנייען: זײַ באַגריסט.

ב

הינטער מיר – אַ פּינטעלע אַ טאַטע.
ס׳האַרץ, דער זון אַנטקעגן, אין גאַלאָפּ.
שוין דערלאָפֿן אויבן צו דער כאַטע!
נאָר די שפּאַנונג מאַניעט, לאָזט ניט אָפּ.
מײַנע ליפּן ציִען זיך צום שײַטער,
וואָס באַשײַנט דעם ווויענדיקן דנאָ.
טאַטינקע! עס ציט די וועלט זיך ווײַטער,
און קיין סוף – ניטאָ, ניטאָ, ניטאָ.
טאַטע הערט ניט. שטערן פֿאַלן גרינע.
טאַטע זעט ניט, אַז פֿון העלער הויט
ווער איך פֿון אַ ייִנגל – אַ לאַווינע,
וועמען ליכט און וווּנדער האָט געבויט.

Recognition

1

“Oh, father, tell me—where does the world end?!”
Philosophical, I demand a solution.
An answer comes: “Behind that hut
on the top of the mountain, where the sun sets.”
Really? Really? So … without a second thought
I have to catch up to the sunset! And I run
upward through a silver net of tears to
where the world itself ends, up the mountain.
My eyes demand of the god of Siberia
not to let my longing be in vain.
All the years before me, millions of them,
quiver in the snow: “Greetings.”

2

Behind me—a little dot of a father.
The sun facing me, my heart is racing.
Finally, I ran all the way up to the hut!
The tension lures me on, won’t leave.
My lips are drawn to the bonfire
shedding light down to the howling bottom.
Daddy! The world stretches beyond,
without an end—none, none, none.
My father doesn’t hear. Green stars fall.
My father doesn’t see. And from out of nowhere
I a child turn into an avalanche
whom light and wonder shaped.

ווי אַ שליטן אין פֿאַרבענקטן קלינגען

אויפֿן שניי דעם דימענטענעם, בלאָען
שרײַב איך מיטן ווינט ווי מיט אַ פּען,
בלאָנדזשע אויף די גלימערדיקע דנאָען
פֿון זײַן קינדהייט. האָב נאָך ניט געזען
אַזאַ לויטערקייט, וואָס קאָן באַצווינגען
אַלע עלנט־שאָטנס פֿון געדאַנק.
ווי אַ שליטן אין פֿאַרבענקטן קלינגען
גלעקלט דאָ מײַן לעבן דין און לאַנג
דורכן אָוונטסטעפּ, וואָס אין זײַן שפּיגל,
צוגעטוליעט מיט דער נאָז אַראָפּ,
לויערט די לבֿנה, און צוויי פֿליגל
שלאָגן אָפּ.

Like a Sleigh in Its Wistful Ringing

On the diamond blue snow
I write with the wind as with a pen,
drifting in the sparkling depths
of its childhood. I have never seen
such clearness that can overcome
all the lonely shadows of thought.
Like a sleigh in its wistful ringing,
my life resounds thin and long
over the eveningsteppe, where
the moon lurks, cuddled in its mirror,
with its nose facedown,
and two wings spread out free.

פֿײַערדיקער פּעלץ

פֿעלדער – בלאַנקע, בלענדיקע מעטאַלן,
ביימער – אָפּגעגאָסענע מיט פֿעלדז.
שנייען האָבן מער ניט וווּ צו פֿאַלן,
ס׳טראָגט די זון אַ פֿײַערדיקן פּעלץ.
מיט זײַן דימענט־פּענדזל אויף מײַן שאַרבן
מאָלט דער קינסטלער פֿראָסט ווי אויף אַ שויב
זײַנע שניי־לעגענדעס פֿול מיט פֿאַרבן,
„שרײַבט זיך אונטער“ מיט געפֿלי פֿון טויב.
זון פֿאַרגייט אין מיר. ניטאָ די זון מער.
בלויז מע זעט איר פֿײַערפּעלץ אַליין
אויף אַ לאַנגער צווײַג. און איך – אַ שטומער –
אָנטאָן וויל אים ערבֿ זײַן פֿאַרגיין.

Fiery Pelt

Fields—gleaming, glowing metals;
trees—molded in stone.
Snow has no place to fall;
the sun wears a fiery pelt.
With its diamond paintbrush
the artist Frost paints on my skull,
as on a windowpane, its colorful snow legends,
and “signs” with the flight of a dove.
The sun sets in me. The sun—no more.
Only its fiery pelt is seen
on a long branch. And I—speechless—
want to put it on before it dies away.

אין אַ סיבירער וואַלד

א

יונגע זון, וואָס אייביקט נײַ געבאָרן,
קײַקלט זיך אין שניי מיט מיר בײַנאַנד.
זאָגט דער טאַטע: „קינד מײַנס, לאָמיר פֿאָרן
ברענגען האָלץ פֿון וואַלד“. און ס׳ווערט געשפּאַנט
אונדזער זילבער־לאָשיק אין אַ שליטן.
ס׳בלאַנקט די האַק. אין פֿלאַמענשניי דער טאָג
פֿון געשלײַפֿטע זונמעסערס צעשניטן.
פֿונקענשטויב – דער אָטעם! און אַ יאָג
איבער סטעפּ פֿון שלאָפֿנדיקע בערן
דורכן זונגעוועב. דער שניי קלינגט צו.
אַלע נעכטן אָפּגעשיטע שטערן
ליגן איצט פֿאַרפֿראָרענע, אין רו.

In a Siberian Forest

1

Young sun, perpetual new-born,
rolls around with me in the snow.
My father says, “My child, let’s go
get some wood from the forest,”
and our silver colt is hitched to a sledge.
The axe gleams. The sharpened sunknives
cut up the day into snowflames.
Dustsparks—my breath! And a race
over the steppe of sleeping bears
through sunwebs. The snow chimes in.
All the stars poured down last night
lie frozen now, at rest.

ב

וואַלד. אַ פֿרישע בליציקייט אויף צווײַגן
אָטעמט אויס דעם וואָלפֿישן געהײַל.
אָנגעגליטער עכאָ פֿונעם שווײַגן –
שיסט אין מיר אַרײַן אַ הייסע פֿײַל.
יעדער שניי איז אַ פֿאַרפֿראָרן גלעקל,
גיב אַ ריר און ס׳ענטפֿערט מיט אַ קלונג,
און דער קלונג – אויף טויזנט אַ צעברעקל.
פּלוצעם ווײַזט אַ פֿיקסל מיר די צונג
פֿונעם שנייגעצעלט און שוין פֿאַרזונקען.
– „פֿיקסל, האָב ניט מורא!“ – און מײַן באַק
וואַרעמט זיך בײַ הענגענדיקע פֿונקען,
ביז די זון פֿאַרגייט אין טאַטנס האַק.

ג

ציִען מיר אַהיים צום שטילן כוטער –
בלאָנדזשעט מײַן נשמה נאָך אין וואַלד.
און דער וואַלד אַ גוטער, אַ באַרוטער,
וואַרעמט זי אין בוזעם און באַשטראַלט.
נעמען שטערן מיט געזאַנג מיך קריינען,
שטערן אויפֿגעבלאָזענע אין ווינט!
און לכּבֿוד שטערן ווילט זיך וויינען…
ביז דער לעצטער בוים פֿון וואַלד פֿאַרשווינדט,
און עס בלײַבן שטיין אין שניי די שניטן.
דעמאָלט וועקט מיך אויף דעם טאַטנס קול.
זע איך: די לבֿנה איז אין שליטן
מיטגעפֿאָרן צו מײַן היים אין טאָל.

2

Forest. A fresh dazzle on the branches
exhales wolf howls.
Glowing echo of silence—
shoots a hot arrow into me.
Each snowflake is a tiny frozen bell,
touch it and it answers with a ring,
and the ring—shatters into a thousand pieces.
Suddenly a little fox shows me his tongue
from his snowtent and slinks back in.
“Little fox, don’t be afraid!” —And my cheek
warms itself from the suspended sparks,
until the sun sinks in my father’s axe.

3

As we travel back to the quiet village—
my soul still strays in the forest.
And the calm, genial forest
warms and radiates my soul in its bosom.
Stars start to crown me with song,
stars kindled in the wind.
In reverence to stars, an urge to cry …
until the last tree in the forest disappears,
and the ruts stand still in the snow.
Then my father’s voice wakens me.
I see: The moon is in the sledge,
accompanying me to my home in the valley.

צום טאַטן

טאַטע, נאָכן שליטן מיט דײַן אָרון
נאָכגעלאָפֿן בין איך דיר, כּדי
אָנצוּיאָגן ערגעץ דײַן זכּרון
מיט אַ טויב אין בוזעם ווײַס ווי שניי.
ווען עס האָט אַ כוטער דיר אַ נײַעם
אויסגעהאַקט אַ האַרצקלאַפּיקער לאָם,
און פֿאַרשלונגען האָט דיך באַלד אַ תּהום,
וווּ דו פֿינקלסט אונטער אײַז עד־היום –
האָב איך דאָרט אַרײַנפֿאַלן געוואָלט!
נאָר מײַן טויב איז דעמאָלט גראָד פֿאַרפֿלויגן,
אָוונטזון באַקריינט מיט ווײַסן גאָלד, און אַרויף צום לעבן מיך געצויגן…

To My Father

Papa, I ran after the sledge
carrying your coffin, and held
a snow-white pigeon against my breast,
trying to catch up to your memory.
When the heartbeat of the pickaxe
hacked out your new hut, abyss
that swallowed you up where
you still glitter under the ice,
I wanted to fall in there with you.
But my pigeon suddenly flew off,
crested golden white by the evening sun,
and drew me back to life…

אירטיש

שטיל! פֿון וואַנען קוואַלט אַזאַ מין קלינגען?
ס׳וויל אַנטלויפֿן דער אירטיש פֿון ברעג!
זוכט אין קאַלטע, כוואַליעדיקע רינגען
אָפּגעפֿלייצטע פּנימער פֿון טעג.
עפֿנט ער די אויגן צו די שטערן
פֿון אַן אויסגעזעגנטן ראָד: „ווי לאַנג
וועט דער פֿרילינג מײַן געבעט ניט הערן,
וועט דעם אײַז ניט שנײַדן מײַן געזאַנג?“
זשומעט נאַכט אין באָרד אַרײַן אַ סוד אים:
– „ס׳ווערט שוין אויסגעשמידט אַ זון!“ און גלײַך
פֿאַלט אַראָפּ אַ שטערנדל פֿון פֿאָדעם
און – אַ קוש דעם ווינטערדיקן טײַך.

Irtysh

Shh! Where’s that sound coming from?
The Irtysh wants to flee from its bank!
It seeks in cold, wavy rings
ebbing faces of days.
It opens its eyes to the stars
from a carved-out circle: “How long
will the spring not hear my plea,
will my song not cut through the ice?”
Night hums a secret into its beard:
—“A sun is already being forged!” and
straightaway, a star falls from a thread
and—a kiss on the wintry river.

שניימענטש

א

שניימענטש, דענקמאָל נאָך אַ קינדהייט, היטער
פֿון אַ קאַלטן אוצר! ניט אומזיסט
גלייבן גלייב איך: דו ביסט מײַן געביטער.
זײַ מיר, שניימענטש, טויזנט מאָל באַגריסט!
ביסט דער גאָט פֿון קינדער און פֿון ווינטן,
לעבן דיר מײַן חלום שטייט געקניט.
ס׳קומען וועלף אין גאַנצענע געזינטן
און זיי רופֿן: שניימענטש, היט, באַהיט!
אייביק ביסטו שניימענטש, ניט צעשמאָלצן
ווערט דײַן פֿינקל־פּאַנצער פֿון קרישטאָל.
אָ, ווי שיין דו טאַנצסט אויף דײַנע שטאָלצן
פֿאַר די שטערנמענטשעלעך אין טאָל!

ב

שניימענטש, אומגעלומפּער, מיט אַ טעפּל
אויפֿן קאָפּ אַנשטאָט אַ קרוין! באַווײַז
נאָך אַ מאָל דײַן שמייכל פֿונעם נעפּל,
וואַרעם אָן מײַן עלנט מיט דײַן אײַז.
אויב מײַן בענקשאַפֿט איז צו דיר דערגאַנגען –
אין די זעלבע טריט־סימנים גיי,
וועסטו אין אַ שטיבעלע פֿון קלאַנגען
מיך געפֿינען תּפֿילה טאָן צו שניי.
ניט געפֿונען – האָב ניט קיין פֿאַראיבל,
קענטיק, אַז מיר האָבן זיך געמײַדט.
ירשן מײַן געוועזנקייט פֿון שטיבל
און פֿאַרענדיק אָטעמען מײַן צײַט.

Snowman

1

Snowman, monument of childhood, guardian
of a frozen treasure! It’s not for nothing
I thoroughly believe: you are my commander.
Snowman, I hail you a thousand times!
You are the god of children and of winds,
and near you my dream stands kneeling.
“Snowman,” whole families of wolves
come, crying out, “guard us, shield us!”
Snowman, you are eternal, your sparkle-armor
of crystal will never melt.
Snowman, how beautifully you dance on your stilts
for the star-people in the valley!

2

Snowman, oaf, with a pot on your head
instead of a crown!
Show once again your smile in the haze,
warm up my loneliness with your ice.
If my longing finally reaches you—
go in those very marks left by my feet,
and you will find me in a small
shul of sound praying to snow.
If you don’t find me there, forgive me,
for clearly we have missed each other.
Inherit my former presence in that shul,
complete the breath of my time.

סיבירער פֿרילינג

א

ס׳נעמען פּאַטשן פֿילקאָלירטע פֿליגל
איבער טײַגע־ווילדערניש אין ווינט.
ס׳קוואַלט און ריזלט ווי צעלאָזטער שפּיגל
מײַל נאָך מײַל און בײַ די ראַנדן גרינט.
נאַסע שנייען זינגען אַ געזעגנס,
פֿליגלען, שפּיגלען פֿול מיט פֿאַרב און קלאַנג.
מיטן יונגן לייבנברום פֿון רעגנס
פֿלאַקערט אויף דער קינדערשער פֿאַרלאַנג
אָנצוּיאָגן אַלע ווילדע שטראָמען,
געבן זיך אַ פֿויגלדיקן טראָג
איבער מענטשן, וועלדער, פֿעלדזן, תּהומען –
צו דעם נײַעם, יום־טובֿדיקן טאָג!

ב

מיטן שימער פֿון די העלע גרינען
שלײַפֿט זיך דער אירטיש אָן ווילד געשטיין.
וויל די כוואַליעס זײַנע קריק געפֿינען,
ווײַלע קריִעס האַלטן שוין אין גיין…
און אַנשטאָט צו קוקן שרעקיק־פֿינצטער
דורך זײַן איינעם אויסגעזעגטן ראָד –
קוקט ער איצט מיט כוואַליע מיט דער מינדסטער
ווי עס גייט די וועלט אַ קאַראַהאָד
רונד אַרום דער זון, וואָס אי מיט העזה
וואַרפֿט זי שווערדן, אי זי לעקט אַצינד
ס׳פֿינקלענדיקע אײַזליכט פֿון בעריאָזע,
ווי עס לעקט זײַן צוקערל אַ קינד.

Siberian Spring

1

Multicolored wings flap
in the wind over taiga-wilderness.
As if a mirror is melting, mile
after mile trickles and wells up,
edges greening. Wet snow sings farewell,
wings, mirrors full of color and sound.
With young lion-roars from rains
childhood desire flares up
to overtake all wild streams,
to take off like a bird
over people, forest, fields, chasms—
to the festive new day!

2

With the luster from the bright green
the Irtysh sharpened by wild rocks,
wants to discover its waves again
while ice floes are starting to go…
Instead of looking frightened-dark
through its one cutout circle
it looks through its slightest waves
as the world dances in a ring
around the sun that brazenly
throws spears even as it licks
the sparkling icelight of the birch,
the way a child licks a piece of candy.

קירגיזן

שלום אײַך אין ווײַטעניש, קירגיזן,
בײַם אירטיש, פֿון שײַטערן באַגילדט,
וווּ צעווישן טאַנצנדיקע שפּיזן
וויקלט איר אַ ניגון און פֿאַרשפּילט
אײַער אומעט, ביז איר פֿאַלט אין דרעמל.
יעדער זופּט ווי בראַנפֿן זײַן געוויין.
און דער אַלטער הויקער פֿונעם קעמל
שמייכלט מיט די קנייטשן, קאָן פֿאַרשטיין
די מוזיק פֿון אײַער געלן פֿיבער.
ווען מײַן לעבן צאַנקט ווי אַ לאַמטער,
בייג איך מײַן געזאַנג צו אײַך אַריבער,
עפֿן זיבן אויערן און – הער.

Kyrgyz

Peace be to you, Kyrgyz, far away
by the Irtysh gilded from bonfires,
where you infold a chant
among dancing spears and lull
your sorrow, until you fall asleep.
Each one sips his lament like liquor.
And the old hump of the camel
smiles with its creases and can understand
the music of your saffron fever.
When my life flickers like a lantern,
I bend my song towards you,
open seven ears and—listen.

מײַן חבֿרל טשאַנגורי

א

לעבסטו נאָך, מײַן חבֿרל טשאַנגורי,
אָדער ביסט אַ שניייִקע געשטאַלט?
פֿון די וואָלקנס פֿלעמלט מיר דײַן צורה
מיט די אַפּלען אויסגעבאָרגט אין וואַלד.
קום זיך שפּילן ווידער און געפֿינען
וואָס מיר האָבן קיין מאָל ניט געהאַט.
מיטן ערשטן אָטעם פֿון באַגינען
לאָמיר קושן יעדער גראָז און בלאַט.
לאָמיר זשליאָקען קליאַטשעמילך פֿון לאָגל
און אויף סאָוועס מאַכן אַ געיעג.
לאָמיר, ברודער, נאָכן לאַנגן וואָגל
אײַנשלאָפֿן ווי דעמאָלט פּאַזע וועג.

ב

קום צו רײַטן ווידער אויף דײַן טויבן,
הויקערדיקן קעמל, און געשווינד
פֿאַרן פּיצל העמד אַ צי מיך אויבן, –
און אַוועקגעלאָזן זיך אין ווינט,
צו באַגעגענען אין שטילע ווינקלען
דעם געבורט פֿון שאָטנס ערבֿ נאַכט.
אַלע גראָזן צויבערן און פֿינקלען,
עס דערקענט אַליין זיך ניט די פּראַכט.
פֿלעקן לעבנס טונקלען אין די ווײַטן,
דער אירטיש, אַ וואָלקנדיקער, גליט.
ס׳בלויט דער קעמל. און מיר ביידע רײַטן
צו די בלאַנקע פֿעלדזן פֿון גראַניט

ג

ווען די בערג די שטאָציקע פֿאַרשווינדן –
גיט אַ שוווּם אַ פֿיאָלעטער וואַלד.
ס׳נעמט אַ לאַנגע אָוונטהאַנט פֿאַרבינדן
אַלצדינג וואָס באַזונדער זיך באַהאַלט.
אויף אַ יאָדלע טאַנצט דאָס לעצטע פֿלעמל,
אויף די ליפּן טאַנצט דאָס לעצטע וואָרט.
אין אַ גראָזן־חלום קניט דער קעמל.
טונקעלער. און בלויז די שטילקייט קלאָרט.
פֿײַכטן וואָלקן שנײַדט אַדורך אַ בראָנע.
עפֿנט זײַנע סודות. נאַכט קומט אָן.
און מיר עסן ביידע די לבֿנה
ווי אַן אויפֿגעשניטענעם קאַוואָן.

My Friend Tshanguri

1

Are you still alive, my friend Tshanguri,
or are you a snow-covered shape?
Your dear face flickers from the clouds
along with its pupils, loaned from the forest.
Come, let us play again
and find what we never had.
With the first breath of dawn
let us kiss each blade of grass and leaf,
gulp mare’s milk from a skin jug
as we go off hunting owls.
Let us, brother, after wandering so far,
fall asleep along the way, as we used to.

2

Come and ride again on your deaf,
humped camel—and quickly
pull me up by my little shirt—
we will fly with the wind,
and meet the birth of shadows
in quiet corners at the eve of night.
All grasses enchant and gleam.
The splendor does not recognize itself.
Specks of lives darken in the distance.
The Irtysh, mottled by clouds, glows;
the camel, bluing. And we both ride
to the glistering cliffs of granite.

3

When the steep mountains disappear—
a violet forest swims into view.
A long hand of evening begins
to bind everything that hides separately.
The last flame dances on a fir tree.
The last word dances on the lips.
The camel kneels in a grass-dream.
Darker. And only stillness gleams.
A harrow cuts through damp clouds
and opens their secrets. Night comes on.
And the moon both of us eat
is a sliced melon.

בײַם שײַטער

א

בלאָזט די נאַכט פֿונאַנד אין וואַלד אַ שײַטער,
ווערן יונגע ביימער גראָ פֿון שרעק.
צווישן קנאַקנדיקע צווײַגן, קרײַטער,
פֿאַלן שאָטנס, וווּ עס בליצן העק.
און קירגיזן – קינדער, פֿרויען, מענער –
שפּיגלען זיך אין זייער שאַרפֿן ראַנד.
ס׳קנאַקן צווײַגן מיטן קריי פֿון הענער.
און ווי פּערל פֿון געפּלאַצטן באַנד
פֿאַלט אַ טוי אויף שטײַגנדיקע פֿונקען,
פֿאַלט אַ טוי אויף בעטנדיקע הענט.
און אַ פֿויגל אין דער נאַכט פֿאַרזונקען –
קומט צו פֿליִען, און זײַן פֿידל ברענט.

ב

איצט דערלאַנגט אַ פֿלאַטער פֿול מיט גבֿורה
לעבן פֿלאַם אַ בראָנדזענע געשטאַלט.
און אין טאַנץ מיט זילבערנער באַנדורע –
אַ געדריי צוזאַמען מיטן וואַלד.
אַ געדריי. אַ פּויק. אַ הייסער ניגון.
ביז אין פֿונקען־ריטעם פֿון קאָנצערט –
נעמט די געגנט גלאָקיק זיך צעוויגן,
פֿאַלן לעצטע שטערן אין די בערד.
נעמען שיכּור צוטאַנצן קירגיזן
אין אַ קייט בײַם פֿלאַקערדיקן טיש.
און מיט כוואַליעס, לויפֿנדיקע שפּיזן,
קיצלט האָריזאָנטן דער אירטיש.

By a Bonfire

1

A bonfire blows the night apart in the forest,
young trees turning gray from terror.
Shadows fall among crackling branches
and plants where axes flash.
And Kyrgyz—children, women, men—
gaze at the fiery brink.
Branches crackle with the crowing of roosters.
And like pearls from a broken string,
dew falls on rising sparks,
dew falls on pleading hands.
A bird—sunk in the night—
makes flight, and its violin burns.

2

Now a bronze figure offers a tremor
full of power near the flame.
Dancing with a silver bandore—
a whirl at one with the forest.
A whirl. A drumbeat. A blazing chant.
Until in the spark-rhythms of a concert—
the surroundings begin ringing and swaying,
and last stars descend into the beards.
Drunk Kyrgyz dance, dance
in a chain near the flaming table.
The Irtysh—its waves
flowing spears—tickles the horizon.

צפֿון־שטערן

צפֿון־שטערן, שפּאַנסט מיט מיר אין איינעם,
כ׳בין דײַן שניימענטש אין אַ קלייד פֿון הויט.
פֿאַר מײַן קעלט צעלויפֿן זיך די שכנים,
בלויז בעריאָזעס בלײַבן לעבן פּלויט.
צפֿון־שטערן, ביזן טויט געטרײַער,
וויפֿל מילדקייט וועקסטו און דערמאָנסט!
אַלע זומער שנייט אויף מיר אַ פֿײַער,
אַלע ווינטער גלינסטו מיר און גלאָנסט.
זאָל די ניט־פֿאַרגאַנגענע דערמאָנונג
צו דײַן בלאָען שמייכל זײַן געווענדט.
זאָלן אָט די קלאַנגען, זאָל די מאָנונג,
בלײַבן איבער מיר אַ מאָנומענט.

1936

North Star

North Star, we stride together,
I am your snowman in a garment of skin.
Neighbors flee before my cold,
only birches remain by the fence.
North Star, faithful until death,
how much mildness you awake and bring back!
Every summer, a fire snows on me,
every winter, glinting, you kling-klang in me.
May unceasing memory
be drawn to your blue smile.
May its sounds, claim,
remain over me my monument.

1936

MLA STYLE
Sutzkever, Abraham. “Siberia.” In geveb, September 2015: Trans. Richard J. Fein. https://ingeveb.org/texts-and-translations/siberia.
CHICAGO STYLE
Sutzkever, Abraham. “Siberia.” Translated by Richard J. Fein. In geveb (September 2015): Accessed Dec 05, 2019.

ABOUT THE AUTHOR

Abraham Sutzkever

ABOUT THE TRANSLATOR

Richard J. Fein

Richard J. Fein's books include Yiddish Genesis (personal essays) and Not a Separate Surge: New and Selected Poems.