Texts & Translation

די „פּאָליטישע עקאָנאָמיע“ פֿון כעלם

The Political Economy of Chelm

Isaac Bashevis Singer

Translation by David Stromberg

INTRODUCTION

To read the trans­la­tor’s intro­duc­to­ry essay click here.

To down­load a PDF of this text and trans­la­tion click here.

םיר אַלע װײסן אַ סך געשיכטעס וועגן די כעלעמער נאַראָנים. אָבער זעלטן עמעץ װײסט די געשיכטע פֿון דער כעלעמער עקאָנאָמיע. איך האָב לעצטנס געפֿונען אַ צאָל דאָקומענטן פֿון כעלעמער אַרכיוו און איך װיל אײַך, ליבע לעזער, איבערגעבן אייניקע איינצלהייטן.

אין די אוראַלטע צײַטן איז כעלעם געװען אַ דאָרף. די כעלעמער האָבן געהאַט ערד, בהמות. עס איז געװען אין כעלעם אַ שענק און אַ געוועלב ווי אין אַלע אַנדערע דערפֿער.

אָבער די כעלעמער זענען נישט געווען צופֿרידן מיט דעם סאָרט לעבן. די כעלעמער זענען בטבֿע גענייגט מקנא צו זײַן. װען די כעלעמער האָבן זיך צונויפֿגענומען אין שענק און גענומען שמועסן וועגן דער לאַגע, זענען אַלע געקומען צום זעלבן באַשלוס: אַז עס לוינט נישט צו באַאַרבעטן די ערד און צו פּאַשען קי אָדער ציגן. דער שענקער האָט פֿאַרדינט מער פֿון אַלע אַנדערע כעלעמער. דאָס זעלבע איז געווען ריכטיק װעגן דעם קרעמער. די כעלעמער האָבן באַשלאָסן אַז די בעסטע זאַך װאָלט געװען ווען אַלע כעלעמער װערן שענקערס אָדער קרעמערס.

אָבער אַז אַלע װעלן זײַן שענקערס, װער װעט קומען טרינקען בראָנפֿן? און אויב אַלע וועלן זײַן קרעמערס, װוּ װעלן זיך נעמען קונים?

עס איז געװען אַ האַרבע קשיא און די כעלעמער האָבן לאַנג זיך געבראָכן די קעפּ און נישט געקאָנט געפֿינען קיין ענטפֿער.

דערווײַל האָבן אַ צאָל כעלעמער געעפֿנט געוועלבלעך און נאָך אַנדערע האָבן אָנגעהױבן אונטערהאַנדלען מיט בראָנפֿן. דער רעזולטאַט איז געװען אַז דער פֿריִערדיקער שענקער און דער פֿריִערדיקער קרעמער האָבן פֿאַרלױרן די פּרנסה. די קאָנקורענץ איז געװען צו גרויס. אין כעלעם איז אַנטשטאַנען אַ קריזיס — דער ערשטער קריזיס אין דער געשיכטע פֿון כעלעם.

אַ כעלעמער חכם װאָס האָט געטראַכט װעגן דער פֿראַגע זיבן טעג און זיבן נעכט, האָט צונויפֿגערופֿן אַן עולם און געהאַלטן פֿאַר זיי אַ דרשה. דער כעלעמער חכם האָט געטענהט אַז מע דאַרף איבער הויפּט נישט קיין געוועלבן און קײן שענקען. דער קרעמער אַרבעט נישט. ער קויפֿט פּראָדוקטן בײַ די פֿאַרמערס און פֿאַרקױפֿט זיי. דאָס אײגענע טוט דער שענקער. ער קױפֿט אָפּ בראָנפֿן פֿון דער ברויערײַ און ער פֿאַרקױפֿט. דער קרעמער און דער שענקער לעבן פֿון פּראָפֿיטן, נישט פֿון אַרבעט. דער חכם האָט געפּריידיקט אַז מע דאַרף נישט קיין האַנדל און אויך נישט קיין געלט. זאָלן די פֿאַרמערס זיך בײַטן, אָן דער הילף פֿון קרעמער און שענקער. אויב איין פֿאַרמער װעט דאַרפֿן אַ ציבעלע און אַן אַנדער פֿאַרמער װעט ברויכן אַ רעטעך, וועלן זײ בײַטן די ציבעלע אויפֿן רעטעך און בײדע צדדים װעלן זײַן צופֿרידן. אויב דער אייגנטימער פֿון דער ברויערײַ װעט דאַרפֿן אַ מעסטל קאָרן און אַ פֿאַרמער װעט האָבן חשק צו אַ שנאַפּס, װעלן ביידע זיך טוישן מיט זייערע פּראָדוקטן.

די כעלעמער לײַט, װאָס האָבן געהערט אָט די דרשה, זענען אַרײַנגעפֿאַלן אין גרויס באַגײַסטערונג. די כעלעמער חכמים האָבן באַשלאָסן אָפּצושאַפֿן געלט און האַנדל. דער שענקער און דער קרעמער האָבן פֿאַרלוירן זייער פּרנסה, אָבער ביידע האָבן געקראָגן פֿון דער קהילה אַ פּאָר מאָרג ערד און זיך גענומען צו דער אַרבעט.

נו, האָט װידער נישט געטױגט.

ערשטנס, איז דאָס בײַטן זיך מיט פּראָדוקטן אָנגעקומען זייער שווער. װען איין כעלעמער האָט געדאַרפֿט אַ רעטעך, האָט גראָד דער צווייטער כעלעמער זיך נישט גענייטיקט אין קיין ציבעלע. גראָד ווען איין כעלעמער האָט געװאָלט אַ טרונק בראָנפֿן, האָט דער ברויער זיך נישט גענייטיקט אין קיין קאָרן אָדער קאַשע. די כעלעמער האָבן באַשלאָסן צו דינגען אַ מענטש װאָס ער זאָל קריגן אינפֿאָרמאַציע װער עס װיל װאָס בײַטן און ער זאָל זײַן דער פֿאַרמיטלער. דער חכם װאָס איז געקומען צו אָט דעם אײַנפֿאַל, האָט געקראָגן דעם טיטל "חכם פֿון אַלע חכמים" און מען האָט אים געמאַכט פֿאַר אַן ערן־בירגער פֿון כעלעם.

We all know stories about the fools of Chelm. But few people know the history of Chelm’s economy. I’ve recently found a number of documents from the Chelm archive and I’d like to present you, dear readers, with a few details.

In the old days, Chelm was a village. The people of Chelm had land and animals. Chelm had a tavern and a shop like all other villages.

But the people of Chelm were not satisfied with this sort of life. They were, by nature, inclined toward jealousy. When they got together at the tavern and talked about their situation, they all came to the same conclusion: it didn’t pay to work the earth and tend to cows or goats. The innkeeper earned more than anyone else in Chelm. The same was true of the shopkeeper. They decided that the best thing would be for everyone in Chelm to own taverns and shops.

But if everyone owned a tavern, who would come to drink brandy? And if everyone owned a shop, where would they get customers?

It was a difficult question and the people of Chelm broke their heads over it for a long time, but could not find an answer.

In the meantime, several people in Chelm opened up small shops, and others started dealing in brandy. The result was that the original tavern owner and shopkeeper lost income. There was too much competition. A crisis developed in Chelm—the first crisis in the town’s history.

One of the sages of Chelm, who thought about the question for seven days and seven nights, called everyone together and began delivering a sermon. The sage argued that Chelm did not really need any taverns or shops. The shopkeeper didn’t work. He bought products from the farmers and sold them. The tavern owner did the same. He bought brandy from the distillers and sold it. The tavern owner and shopkeeper lived from profit, not work. The sage preached that there was no need for trade or even money. The farmers should barter amongst themselves, without the help of the tavern owner or shopkeeper. If one farmer needed an onion, and another farmer wanted a radish, they could barter the onion for the radish, and both sides would be satisfied. If the proprietor of the distillery wanted a bushel of rye, and a farmer felt like having some schnapps, the two could exchange their products.

The people of Chelm greeted this sermon with great enthusiasm. The sages of Chelm decided to abolish all money and trade. The tavern owner and shopkeeper lost their income, but both received a few acres of land from the community and got to work.

But it was no good.

First, bartering products turned out to be difficult. When one person needed a radish, the other didn’t, at that moment, need an onion. When someone wanted a glass of brandy, the distiller did not, right then, need corn or buckwheat. The people of Chelm decided to hire someone to gather information about who wanted to barter what—and this person became the broker. The sage who came up with this idea received the title “Sage of All Sages” and he was made an Honored Citizen of Chelm.

אָבער ס'האָט װידער נישט געטױגט.

ערשטנס, איז דער יונגער־מאַן געווען אַ פֿוילער: אָנשטאָט אַרומצוגיין איבער די הײַזער און זיך נאָכפֿרעגן װער עס װיל װאָס בײַטן, איז ער געזעסן הינטערן אויוון און זיך געקראַצט. אַחוץ דעם האָבן אייניקע כעלעמער אָנגעוויזן אַז מ'האָט ווידער אין כעלעם אַן אומזיסטן פֿרעסער. אפֿשר איז דאָס װייניק, האָט מען באַלד אײַנגעזען אַז אײן פֿאַרמיטלער איז נישט גענוג. מען האָט געדאַרפֿט האָבן אַמװײניקסטן דרײַ פֿאַרמיטלער און אויב אַזױ — װאָס האָט מען דאָ אױפֿגעטאָן? מען איז פּטור געװאָרן פֿון צוויי אומזיסטע פֿרעסערס און מ'האָט איצט דרײַ...

די כעלעמער האָבן באַשלאָסן צו מאַכן אַן אַסיפֿה און אַרומצורעדן דעם ענין גרינטלעך.

די אַסיפֿה האָט געדויערט זיבן טעג און זיבן נעכט און צום ערשטן מאָל אין דער געשיכטע פֿון כעלעם האָבן די כעלעמער נישט געקאָנט מאַכן יד־אַחת. עס זענען אַנטשטאַנען צוויי צדדים. איין צד האָט געטענהט אַז מע דאַרף װידער דערלױבן כעלעמער לײַט צו עפֿענען קרעמלעך און שענקען און אַלץ זאָל בלײַבן װי געווען.

אַ צװייטער צד האָט געטענהט אַז זיך אומקערן צו דער צײַט װען אַ שענקער און אַ קרעמער האָבן פֿאַרדינט גרויסע געלטער פֿון גאָרנישט טאָן, בעת אַלע אַנדערע כעלעמער האָבן שװער געאַרבעט און נישט פֿאַרדינט — דאָס איז אַ פֿאַרברעכן. אױף דער אַסיפֿה האָט אױסגעבראָכן אַ ביטער מחלוקת. אַ סך כעלעמער האָבן געקראָגן קלעפּ. אַ צאָל כעלעמער זענען געװאָרן הייזעריק פֿון שרײַען. ס'האָט גראָד אַזוי געטראָפֿן אַז פֿאַר דער אַסיפֿה האָבן די כעלעמער געהאַט אָפּגעשניטן זייער תּבֿואה, אָבער אָנשטאָט מע זאָל די תּבֿואה דרעשן און אַרײַננעמען אין שײַערן, האָט מען זי געלאָזט ליגן אין פֿעלד. ס'האָט גענומען רעגענען און ס'האָבן געבלאָזן שטאַרקע װינטן. אַ סך כעלעמער תּבֿואה איז געװאָרן פֿאַרפֿוילט. אין כעלעם איז געװאָרן אַ הונגער.

נאָך אַ סך מחלוקת, געשרײען, זידלערײַען, קלעפּ, האָבן די כעלעמער באַשלאָסן צו צעטיילן כעלעם אויף צװיי שטעט: אַ כעלעם װוּ ס'מעגן זײַן שענקערס און קרעמערס און אַ כעלעם װוּ פֿאַרמיטלער געדונגענע פֿון קהל זאָלן אַכטונג טאָן אויף דער כעלעמער ווירטשאַפֿט.

אַזױ איז געשען. עס זענען אַנטשטאַנען צוויי כעלעמס: כעלעם נומער איינס או כעלעם נומער צװײ, אָדער דאָס קרעמערישע כעלעם און דאָס פֿאַרמיטלערישע כעלעם. מען האָט אױסגעגראָבן אין מיטן כעלעם אַ רינשטאָק און עס איז געװאָרן די גרענעץ צווישן די צװײ כעלעמס.די שׂינאה צווישן די צוויי כעלעמס איז באַלד געװאָרן אַזאַ גרױסע אַז אַ קרעמערשער כעלעמער האָט נישט געטאָרט אַריבערגיין צום פֿאַרמיטלערישן כעלעם און פֿאַרקערט אויך. אויף ביידע זײַטן רינשטאָק האָט מען אַװעקגעשטעלט וועכטער זיי זאָלן היטן קיינער זאָל נישט אַריבער אומלעגאַל די גרענעץ.

דאָס צעטיילן כעלעם אױף צװײ שטעט האָט אַרױסגערופֿן אַ בהלה. אַ בירגער אין קרעמערשן כעלעם האָט געהאַט אַ טאַטן אין פֿאַרמיטלערישן כעלעם. ווײַבער זענען אָפּגעריסן געװאָרן פֿון מענער, קינדער פֿון מאַמעס, שוועסטער פֿון ברידער. אָבער די פֿירער פֿון ביידע צדדים זענען געװען אַנטשלאָסן נישט צו האָבן קיין מגע־ומשׂא איינער מיט דעם אַנדערן.

ס'האָט אַזוי געטראָפֿן אַז אין קרעמערישן כעלעם זענען געװאַקסן אַלע ציבעלעס און אין פֿאַרמיטלערישן — אַלע רעטעכער. איצט האָט מען מער נישט געקאָנט נישט בײַטן זיך און נישט קויפֿן פֿאַר געלט. דאָס קרעמערשע כעלעם האָט זיך געמוזט באַגיין אַ צײַט אָן רעטעך און דאָס פֿאַרמיטלערישע כעלעם האָט אַ לאַנגע צײַט געלעבט אָן ציבעלעס.

אין קרעמערשן כעלעם האָבן זיך גענומען עפֿענען זייער אַ סך געוועלבן און שענקען און ס'איז װידער געװאָרן אַ צו שטאַרקע קאָנקורענץ און אַ קריזיס. דער קריזיס איז נאָך געװאָרן שטאַרקער דערפֿאַר װײַל האַלב כעלעם איז געװאָרן אָפּגעשניטן און ס'איז געװען ווייניקער קונים. אַזױ װי סוחרים האָבן אין דער קאָנקורענץ געמוזט אָפּלאָזן פֿון מקח, האָבן זיי געצאָלט די פֿאַרמערס פֿאַר די פּראָדוקטן אַלץ ביליקערע פּרײַזן און ס'איז אַנטשטאַנען צווישן זיי אַ נױט און אַן אומצופֿרידנקײט. אַ סך פֿאַרמערס האָבן גענומען רעדן אַז די סיסטעם אין פֿאַרמיטלערישן כעלעם איז אַ בעסערע און זיי זענען געװאָרן פֿאַרביסענע פֿאַרמיטלעריסטן. אַנדערע, װידער, האָבן געהאַלטן אַז מע דאַרף גרינדן אַן אַרמײ און אַטאַקירן דאָס פֿאַרמיטלערישע כעלעם. װען ביידע כעלעמס װעלן זיך פֿאַראייניקט, װעט ווידער ווערן גוט.

אין דעם פֿאַרמיטלערישן כעלעם איז די לאַגע געװען נאָך ערגער. ערשטנס, זײַנען די פֿאַרמיטלערס געווען פֿויל. אַנדערע האָבן זיך געהייסן געבן כאַבאַר. די חכמים פֿון כעלעם נומער 2 האָבן געהאַט געגרינדעט אַ קאָאָפּעראַטיוו און אַלע פֿאַרמערס האָבן פֿאַרלױרן די אַמביציע צו אַרבעטן. די פֿירער פֿון די פֿאַרמיטלעריסטן האָבן געטענהט אַז אין אַלע צרות זענען שולדיק די קרעמעריסטן. אין ביידע כעלעמס זענען אַנטשטאַנען אַרמייען און מ'האָט זיך דאָרט אַרומגעזען אַז די צאָל אומזיסטע פֿרעסערס האַלט אין איין װאַקסן.

ביידע כעלעמס װאָלטן געשטאָרבן פֿון הונגער, אָבער צום ערשטן מאָל אין דער געשיכטע פֿון כעלעם האָבן אָנגעהױבן אַרבעטן די הױזפֿרויען און אַפֿילו קינדער. מ'האָט אויך אָנגעהױבן עסן װייניקער, ווײַל אַ כעלעמער געלערנטער האָט אַנטדעקט אַז אַלע קראַנקײטן קומען פֿון עסן. אַ באַװײַז: אַ שטיין עסט נישט און ער װערט קיין מאָל נישט קראַנק.

אָט אַזױ האָבן ביידע כעלעמס געלעבט אַ צײַט. װען די כעלעמער פֿון ביידע כעלעמס האָבן זיך דערמאָנט אָן דער צײַט װען אין גאַנץ כעלעם זענען געווען בלויז איין קרעמער און איין שענקער — קיין גרענעצן, קיין וועכטער, קיין סאָלדאַטן, קיין פֿאַרמיטלער — און אַז מ'האָט געהאַט צו זיי טענות און זיי גערופֿן אומזיסטע פֿרעסערס, — יאָ, ווען די כעלעמער האָבן זיך דאָס דערמאָנט, האָבן זיי געלאַכט און זענען געקומען צום אויספֿיר אַז יענע כעלעמער זענען געװען פּראָסט און פּשוט — נאַראָנים.

But this was no good either.

First, the young broker was lazy. Instead of going from house to house, asking who wanted to barter what, he sat behind the stove and scratched himself. Besides, as several people noted, Chelm now had yet another useless loafer. And as if that wasn’t bad enough, they soon realized that one broker was not enough. You needed at least three brokers. And so what was the result? They’d gotten rid of two useless loafers—and now they had three.

The people of Chelm decided to call a meeting and hold a thorough debate about the matter. The meeting lasted seven days and seven nights and for the first time in the history of Chelm the people could not agree. Two sides formed. One side argued that they should allow taverns and shops—then everything would be like before. The other side argued that it was criminal to return to a time when the tavern owner and shopkeeper earned big money for doing nothing, while all the other people of Chelm worked hard and earned nothing. A bitter disagreement broke out during the meeting. Punches were thrown. Several people went hoarse from yelling. The people of Chelm had harvested their crops just before the meeting, and instead of threshing the wheat and putting it in the barns, they now left it lying in the field. It started raining, and strong winds began to blow. Much of the crop went rotten. Chelm was hit by a famine.

After much disagreement, yelling, cursing, and fighting, the people decided to split Chelm into two towns: a Chelm that allowed tavern owners and shopkeepers, and a Chelm where brokers hired by the townspeople would watch over the town’s economy.

And so it was. There were now two Chelms—Chelm One and Chelm Two, otherwise known as Shop Chelm and Broker Chelm. A ditch was dug through the middle of Chelm and it became the border between the two Chelms. The enmity between the two Chelms soon became so great that a person from Shop Chelm was not allowed to go to Broker Chelm, and vice versa. On both sides of the ditch guards were posted to make sure no one crossed the border illegally.

The partition of Chelm caused mayhem. A man from Shop Chelm had a father in Broker Chelm. Wives were separated from their husbands, children from their mothers, sisters from brothers, but the leaders of both sides were determined not to have anything to do with each other.

It happened to be that all onions grew in Shop Chelm and all radishes in Broker Chelm. People could now neither barter for them nor buy them with money. Shop Chelm had to make do without radishes and Broker Chelm lived a long time without onions.

Many taverns and shops were opened in Shop Chelm and the extreme amount of competition led to another crisis. The crisis was even greater because Chelm had been split in half and there were even fewer customers. Since the competition forced merchants to sell for lower prices, they paid the farmers increasingly lower prices, and an atmosphere of distress and dissatisfaction developed between them. Many farmers began saying that the system in Broker Chelm was better and they became staunch Brokerists. Others, however, believed that they should establish an army and attack Broker Chelm. Once the two Chelms were united—everything would be good.

The situation in Broker Chelm was even worse. The brokers were all lazy. Others began to demand bribes. The sages of Broker Chelm had created a cooperative and the farmers lost all motivation to work. The leaders of the Brokerists argued that the Shopists were to blame for all their hardships. Both Chelms founded armies and, all around, the number of loafers only grew.

Both Chelms would have died of hunger had not the women and children taken up working for the first time in Chelm history. People also started eating less, since an educated Chelmite found that all illnesses come from eating. His proof: stones did not eat and never got sick.

The two Chelms lived this way for a long time. People from both Chelms would reminisce about the time when in all of Chelm there was only one tavern owner and one shopkeeper—and when there’d been no borders, no guards, no soldiers, no brokers—and how even back then, they complained about the tavern owner and shopkeeper and called them loafers . . . yes, and when the people of Chelm remembered those days, they laughed and came to the conclusion that those Chelmites were fools pure and simple.

MLA STYLE
Bashevis Singer, Isaac. “The Political Economy of Chelm.” In geveb, December 2020: Trans. David Stromberg. https://ingeveb.org/texts-and-translations/chelm1.
CHICAGO STYLE
Bashevis Singer, Isaac. “The Political Economy of Chelm.” Translated by David Stromberg. In geveb (December 2020): Accessed Apr 23, 2021.

ABOUT THE AUTHOR

Isaac Bashevis Singer

ABOUT THE TRANSLATOR

David Stromberg

David Stromberg is a writer, translator and literary critic based in Jerusalem. He is currently editing a collection of essays by Isaac Bashevis Singer.