Blog

Hasidic Songs about Coronavirus: A Wonderful Voice of Renewal / חסידישע קאראנע-לידער א וואונדערליכע שטימע פון חידוש

Eli Benedict


"איך בין אזוי דערשראקן פון די.. קאראנע... קאראנע... קאראנע...

מענטשן האבן מורא, מ'וויל נישט גיין אין גאס,

מ'זייפט זיך אפ די פנים, די הענט איז שטענדיג נאס,

מ'וויל נישט געבן שלום, ווער ס'געבט א הוסט,

א לעבן מיט פחדים, ס'ווארפט זיך הענט און פיס,

די עצה פאר קאראנע איז אמונה,

די עצה פאר קאראנע איז נאר - אמונה!..."


“I am afraid of Corona… Corona… Corona…

People are afraid, they don’t want to go out in the street

They wash their faces, their hands are always wet

They don’t want to greet anyone who coughs

A life with fear, they throw their hands up

All that will help is faith

The only thing that will help with Corona is faith!”

אזוי האט זיך ארויסגעזונגען שטארקערהייט מיט א הויכע שטימע פון מיין טעלעפאן . איך האב א שמייכל געגעבן און נישט פארשטאנען אז איך האב יעצט געהערט א שטימע פון חידוש, א שטימע וואס ברענגט א נייקייט אין דער וועלט פון חסידישע מוזיק. ראש-ישיבה, א משפיע, ר' יואל ראטה געבט ארויס א ליד אויף אידיש! (פֿון דער רעדאַקציִע: ר׳ יואלי ראָטה און זײַן מוסד, „ישיבֿה תפֿארת התּורה‟ אין ווילאַמסבורג, ברוקלין ווערט איצט אויסגעפֿאָרשט דורכן ניו־יאָרקער פּאָליציי־אַמט און דער אַדמיניסטראַציע פֿון קינדער־באַדינונגען („דעפּאַרטמענט פֿאָר טשילדרענס סערוויסעס‟), נאָך דעם ווי במשך פֿונעם פֿאַרגאַנגענעם חודש האָבן זיך באַוויזן ידיעות אין דער סאָציאַלער מעדיאַ אַז ראָטה מאַכט חתונה גאָר יונגע לײַט, עטלעכע — אַפֿילו 15 יאָר אַלט.)

נארמאל ראשי-ישיבות לערנען נאר און זאגן מוסר-שמועסן מיט דרשות. אויב ס'געשעט שוין יא אמאל וואס מ'זינגט, איז דאס טאקע בעיקר ביי חסידישע ראשי-ישיבות און אויך דעמאלט'ס נאר ביי א טיש אדער אין א התוועדות. אבער דא איז דאס צום מיקראפאן! ווי א זינגער, אין א רעקארדירונג סטודיא מן הסתם. און נישט סתם א ליד, נאר א ליד וועגן אקטואלישע נייעס אנשטאט אן אלטע חסידישע ניגון.

די טראדיציאנעלע חסידישע מוזיק איז בכלל ווי חזנות, מיט פסוקים פון די הייליגע מקורות, אדער ניגונים אן קיין ווערטער. נאר א קליינע פראצענט פון אלע לידער זענען געווען אויף אידיש, אבער אוודאי נישט אויף אקטואלישע עניינים, און ביי ראשי-ישיבות אוודאי נישט צום מיקראפאן. אפילו ר' יו"ט ערליך (א חסידישע באוווסטע זינגער און שרייבער אין אמריקע אין די יאהרן נאכן קריג און ווייטער) וואס האט געזונגען פון מאל צו מאל אויך אויף אמאליגע טאג טעגליכע לעבן סיטואציעס וואס האבן א מוסר השכל, האט אויך נישט געזונגען אזוי פיל וועגן נייע אקטואלישע עניינים.

דער ליד פון ר' יואל איז ארויס אויפן יוטיוב אין דעם 17טן מארץ 2020. דער עתיד האט נאר באווייזן אז עס איז טאקע א חידוש ווייל נישט נאר איין ליד וועגן קאראנא האט ר' יואל ראטה געמאכט, נאר מיט דער צייט כאטש נאך זעקס. און ער האט זיך נישט אפגעשטעלט נאר דארט, לעצטנס ביי די וועלן פון אמעריקע אין נאוועמבער האט ער אפילו געמאכט א ווידיא-קליפ וועגן פאליטיק! אדער אויב איר ווילט - וועגן דעם אז פאליטיק איז נארישקייטן...

דא האט איר דעם ליד:

As the song blared from my phone, I smiled, not understanding that I was hearing the sound of something quite new in the world of Hasidic music: A rosh yeshiva, a person of influence, R’ Yoel Roth, had released a song in Yiddish. (From the editors: Rabbi Yoel Roth, and the school he runs, Yeshiva Tiferes Hatorah in Williamsburg, Brooklyn, are currently the subject of investigations by the New York Police Department and the Administration for Children’s Services after stories of Roth marrying off people as young as 15 erupted on social media in the last month.)

Ordinarily, a rosh yeshiva would only teach, give ethical instruction, and perform exegeses. He would only sing when among Hasidic heads of yeshivas, and then only at a tish or during secluded meditation. But here he was singing with a microphone! Like a regular singer, in a recording studio. And he was singing a song about current events, rather than an old Hasidic niggun. Traditional Hasidic music is like cantorial music, with verses from scripture, or tunes without words. Only a small percentage of the songs are in Yiddish, and even then certainly not about current events, and certainly not sung by heads of yeshivas in front of a microphone. Even R’ Yom-Tov Ehrlich, who was a well-known Hasidic singer and writer in America in the postwar years who often sung about daily life, only rarely sang about current events.

When R’ Yoel published his song on Youtube on March 17, 2020, it was the start of something exceptional. He went on to make six more songs about coronavirus. For the recent American elections in November he even made a video clip about politics — or at least about the notion that politics are foolishness.

Here is the song:

ר' יואל קומט פון א סאטמארע משפחה, אן אייניקל פון גאב"ד קארלסבורג, ר' יחזקאל ראטה, און האט זיך געצויגן קיין ברסלב נאך זיין חתונה. ער איז געווען א באוואוסטער תלמיד פון ר' אליעזר שלמה שיק וואס איז א ברעסלעווער משפיע און האט א קהילה אין יבניאל, ארץ-ישראל. ר' יואל האט געעפנט א קהילה אין וויליאמסבורג. אין אנהייב האט מען אים גערודפ'ט אויף וואס זיי האבן גערופן "זיין מער אפענע צוגאנג צו חסידישקייט". אבער מיטן צייט איז די מחאה שטיל געווארן און ער האט שוין היינט פולע מוסדות פאר קינדער און דארוואקסענע, ער איז א באוואוסטע בעל-דרשן און האט א סך תלמידים.

דא האט איר נאך איינע פון זיינע לידער וועגן קאראנע:

R’ Yoel comes from a Satmar family. He is the grandson of Gab’’d Karlsburg, R’ Yekhezkel Roth, and became part of the Breslov community through marriage. He was a well-known student of R’ Eliezar Shloyme Shik, an influential Breslov figure who led a community in Yavniel, Israel. When Reb Yoel founded a community in Williamsburg, people initially chastised him for what they called his more open approach to Hasidism. But over time the criticism died down; now he has a number of institutes for both children and adults, and he is a celebrated explicator of Torah with many students.

Another of R’ Yoel’s songs about Corona:

װען איך האב ערשט געהערט די ליד, וואס איז ארויף נאר אויף צווי קאנאלן, און האט צוזאמען קאם-קאם 6000 אריינקוקן, בין איך גלייך געווארן ערשטויט. אויך צוליב ווייל איך האב באמערקט אז קיין שום פרייע זינגער וואס איך קען האט נישט ארויס געגעבן א ליד וועגן קאראנע און אויך ווייל עס איז א ראש-ישיבה וואס זינגט אזא א ליד, איך האב פארשטאנען אז ס'איז א ספעציעלע פענאמען, און ס'לוינט זיך נאך קוקן נאך דעם. אין די לעצטע פאר יאהר האב איך צוזאמען געשטעלט יידישע פלייליסטן אויף יוטיוב, ווי חזנות, לידער אויף יידיש, יידישע ליטעראטור, לעקציעס וועגן יידיש, טעאטער, און אזוי ווייטער. איך האב גלייך מחליט געווען אז ס'קומט זיך פאר דעיע פענאמען א באזונדרן קאראנע-פלייליסט – "קאראנע לידער". כדי צו קענען צוגלייכן האב איך מחליט געווען לייגן אין דעם פלייליסט אלע לידער אויף קאראנע וואס גייען ארויס אין דער פרומע וועלט. סיי אויף אידיש, סיי אויף עברית/לשון קודש און סיי אויף ענגליש.

נו... אז דער ערשטער צו רעדן אויף זיין געפילן ברבים און ארויס נעמען א קליפ איז געווען דווקא א ראש-ישיבה, מיינט איר אז אלע זינגערס זענען שטיל געווארן?

מיטן צייט זענען צוזאמען גקומען אין מיין פלייליסט איבער 55 לידער פון פארשידענע זינגערס וואס זענען פון די פרומע וועלט (חרדים), אלעס נאר וועגן קאראנע און צו מיין וואונדער זענען מערסטנס פון זיי געווען אויף אידיש! אפילו די פרייע אויף עברית האבן אויך נישט געמאכט אזוי פיל לידער וועגן קאראנע.

אויב ר' יואל האט גענומען באוווסטע מעלאדיעס און נאר צוגעשטעלט ווערטער, די אנדערע האבן שוין איבער געשטויגן און קאמפאזירט מעלאדיעס, געשריבן גראמען, פראדוצירט פראכדיגע ווידיא-קליפס, און בעיקר אסאך גערעדט אויף זייערע געפילן.

די טעמעס פון די לידער האבן בארעדט א סך נקודות וועגן קאראנע. ר' יואל, זיגנט חיזוק אין די שווערע צייטן ווען קיינער ווייסט נישט וואס גייט פארקומען. הערשי ראטנבערג רעדט וועגן די שווערקייט ביי נישט קענען גיין צום דאווענען ווי געהריג. פאר א איד מאמין, וואס איז צוגעוואוינט צו די קהילה לעבן איז דאס נישט ווייניגער א טראומע פון די מגיפה אליין!

When I first heard this song — which was only posted to two channels and only has about 6000 views — I was blown away. First, because not a single secular singer that I knew of had come out with a song about Corona, and second, because it was a rosh yeshiva singing such a song. I understood that it was a special phenomenon, something I had to look into. For several years, I have curated Yiddish playlists on Youtube, such as songs in Yiddish, Khazones, Yiddish literature, and lectures about Yiddish in other languages. I soon decided to make a dedicated Corona playlist – “Corona lider”. I planned to collect all the songs about Corona that came out of the frum world, whether they were in Yiddish, Hebrew, or English.

Over time my playlist grew to over fifty songs from a variety of singers from the frum world. I have highlighted a few below. To my amazement most of them were in Yiddish. Even Modern Hebrew did not have as many songs about coronavirus.

While R’ Yoel took well known melodies and sang his own words, others composed their own melodies, wrote rhymes, produced beautiful video clips, and spoke of their feelings. Many, like R’ Yoel, reassured people in the difficult times when no one knew what might happen next.

Hershy Rottenberg speaks about the difficulty of not being able to pray like normal. For a practicing Jew who is used to the life of the community, this is no less of a trauma than the pandemic itself!

דודי קנעפלער און זיין זון, און יידי ביאלאסטאווסקי, זינגען וועגן נישט קענען גיין שבת און יו"ט אין שול. דער ערשטע ליד ציפט דעם הארץ מיט א קליין קינד וואס זינגט מיט זיין טאטן נעבן דעם סדר נאכט טיש:

Dudi Knopfler and his son, and Yidi Bialostozky sing about not being able to go to shul during shabes and yontif. The first song is heartbreaking, with a small child singing at the seder table:

די יונגע אפאזיציע פון די זינגערס האט אוודאי גלייך גע'דאגה'ט פאר די מאדערנע חסידישע חתונות. און א דיסקא קאראנע ליד איז נישט שפעט געווען צו קומען.

The young ‘oppositional’ group of singers took care of modern Hasidic weddings right away. It didn’t take long for a disco Corona song to appear.

די מלכים פון חסידישע זינגערס, װי אברהם פריד, זענען געווען א ביסל מער קאנסערוואטיוו, און האבן זיך נישט גערוקט פון די טראדיציאנאלע וועג צו האנדלען אזא צרה, הייסט דאס - דאווענען און ארויס געבן די געפילן מיט זינגען פסוקים און געבט. דא קענט איר הערן א דוגמא:

Leading Hasidic singers like Avraham Fried were more conservative and didn’t deviate from the traditional manner of dealing with such troubles: praying, singing lines from scripture, and pleading with God for help.

אמאל איז דער מלך פון די זינגערס 'אפאזיציע', געווען דער בארימטער ר' ליפא שמעצלצער הי"ו, וואס האט אנגעהויבן די גאנצע "תור הזהב" (די גאלדענע תקופה), און אריין געברענגט די קאלירקייט און ברייטקייט צו די שאפן אין חסידישע אידיש. לעצטנס ווער ס'ווייסט איז ער צוריק אביסל צום שווארץ ווייסן מקור און ער גייט טאקע מער אנגעטאהן שווארץ ווייס און אויך זיינע לידער זענען מער קאנסערוואטיוו איצט אין קאראנע צייט איז ער ארויס צום אנהייב מיט א לאנגע ווידיא פון זיך דאווענען אין שטוב פארמאכט אן קיין מנין, זינגען "הלל", מישנדיג צווישן דעם אויך דברי חיזוק.

At one time, the king among the ‘opposition’ was the colourful figure R’ Lipa Schmeltzer, who began the “golden age” of creativity in Hasidic Yiddish. But recently he has returned somewhat to his black-and-white roots. At the beginning of the pandemic, he released a long video of him praying in a closed shtub without a minyan, singing Hallel intermingled with his own words of strength for the community.

ליפא האט ממשיך געווען מיט ארויס געבן א פראכטיגער גראמען ליד:

He then continued with a beautiful rhyming song:

און ליפא האט זיך נישט בארוהיגט, ביז ער האט געמאכט א ערנסטע ליד אין א סטודיא און אפילו אליין געמאלעוועט די ארט בילד פון דעם ליד "הייל אונדז אויס":

Finally, he recorded a serious song in a studio; he even created the artwork in the video for “Heal Us”:

איינע פון מיין באליבסטע זינגערס איז מאטי אילאוויטש, דער וואודערליכער זינגער און גראמער. מאטי נעמט ארויס אונטער זיין הענט מייסטער ווערק. אט דא, גראמט ער א ליד מיט דריי שפראכן, אפשר עפעס מער א פאעמע אדער א ראפ ליד, אפשר גאר וואס מ'רופט היינט "ספאקן ווארד".

The wonderful singer and rhymester Moti Iliovitsh is one of my favorite singers. Here, he creates a trilingual song, rhyming between three languages. This song is more of a poem or a rap, or maybe “spoken word.”

נאך א הארציגע גראמען האט ער אראפגעלייגט אין א חתונה פון א כלה וואס איר מאמע איז אוועק פון קאראנע:

In another heartfelt rhyme, he performs at the wedding of a bride whose mother died of coronavirus:

איינע פון די גרעסטע און מער אינטרעסאנטע טעמעס וואס מ'זעהט אין די לידער איז די שווערקייט פון נישט קענען פארן קיין קברי צדיקים, וואס דאס איז אזוי באדרפלעך פאר די חסידישע מענער. זיי רעדן אויף דעם ממש בחרדת קודש! דא האט איר צוויי ביישפילן וועגן נישט קענען פארן צום קבר פון ר' שמעון בר יוחאי אין מירון ביי ל"ג בעומר, און וועגן נישט קענען פארן צום קבר ר' ישעיעלע קעראסטירער:

One of the biggest and most interesting themes in the playlist is the impossibility of travelling to the graves of tsadikim, a tradition that is essential for Hasidic men. They speak of it reverentially. Here are two examples, one about R’ Shimen bar Yochai in Miron on Lag B’omer, and the second about R’ Yesheiele:

די ליד פון קינדער וואס האבן מורא אז זיי וועלן נישט קענען קיין צו זייערע קעמפ, דערמאנט אונדז אז אױך די קינדער פילן די זארג פון קאראנע:

This song, performed by children who are afraid that they won’t be able to go to their summer camp, reminds us that children feel the stress of coronavirus as well:

אפילו די באקאנטע זום בילד - פון א סאך קליינע קעסטלעך פול מיט מענטשן זינגען - איז פאר געקומען אין דער פרומע וועלט, מיט א צוגלייך צו די תלמידים פון רבי עקיבה וואס זענען אויך געשטארבן אין א מגיפה. דער ווידיא איז וואקאליש (אן קיין אינסטרומענטן), ווייל אין די טעג פון ספירת העומר (צווישן פסח און שבועות) טאר מען נישט הערן כלי נגינה צוליב די טויט פון די הייליגע צדיקים אין די מגיפה מיט טויזנטע יאהרן צוריק. דא קענט איר דאס זעהן:

Even the now-familiar Zoom image of many little boxes with people singing also made its way into the frum world, alongside a comparison to the students of Rabbi Akiva, who also died in a plague. The video is a cappella, without instruments, because in the days of counting the Omer (between Peysekh and Shvues) it isn’t permitted to listen to instruments because of the death of the holy tsadikim in the plague nearly two thousand years ago.

די פענאמען פון קאראנע-לידער אין דעם פרומע וועלט באווייזט א גרויסע חידוש אין דער פרומע וועלט און בעיקר אין די חסידישע מוזיק. פון ארום פינף און פופציג לידער וועגן קאראנע וואס זענען ארויס אין דער פרומע וועלט, זענען ארום פינף און פערציג פון זיי אויף אידיש, אדער האבן אידיש אין זיי. אפילו אז א פאר זענען געמישט אויך מיט לשון קודש, באווייזט זיך אבער גאנץ קלאר אז דער עתיד פון חסידישע לידער איז אידיש מער פון לשון קודש, עברית, אדער ענגליש!

מער פון דעם איז אז כמעט אלע זינגערס אין די חסידישע וועלט האבן געהאט עפעס צו זאגן וועגן די אקטואלישע מצב, זייערע אחריות צו מחזק זיין, רעדן אויף זייערע געפילן, און פריילעך מאכן איז געווען אויסגעצייכט און זיכער א זאך אויף וואס ארויף צו קוקן. בייחוד אז רוב פרייע זינגערס אויפן וועלט זענען ווי איינגעשלונגען געווארן און האבן אזוי נישט געמאכט!

און איבער אלעס איז דער חידוש מיט וואס מיר האבן אנגעהויבן אז א ראש ישיבה זינגט אין אידיש! אין א סטודיא! אן אקטואלישע ליד! און נישט איינע נאר כאטש זעקס!

The phenomenon of Corona songs in the frum world shows us that something quite new is happening with regard to Hasidic music. Out of the more than 50 songs about coronavirus that came out of the frum world, more than 40 were in Yiddish. Although a few were intermingled with Loshn koydesh, it is still evident that the future of Hasidic songs lies in Yiddish more than in Loshn koydesh, Hebrew, or English.

What’s more, almost all of the prominent Hasidic singers had something to say about the present day situation. Their sense of responsibility to strengthen their community, to talk about their emotions, and to boost others’ spirits was remarkable, especially since secular singers produced no such wave of coronavirus songs.

And all this began with a rosh yeshiva singing in Yiddish, in a studio, about current events, not just once, but six times over.

(This blog post has been translated into English by the In geveb editors.)

MLA STYLE
Benedict, Eli. “Hasidic Songs about Coronavirus: A Wonderful Voice of Renewal / חסידישע קאראנע-לידער א וואונדערליכע שטימע פון חידוש.” In geveb, April 2021: https://ingeveb.org/blog/hasidic-songs-about-coronavirus.
CHICAGO STYLE
Benedict, Eli. “Hasidic Songs about Coronavirus: A Wonderful Voice of Renewal / חסידישע קאראנע-לידער א וואונדערליכע שטימע פון חידוש.” In geveb (April 2021): Accessed Apr 18, 2021.

ABOUT THE AUTHOR

Eli Benedict

Born and raised in a Hasidic family in B'nai B'rak, Eli Benedict is now a secular Hasid, a Yiddish activist, and a Yiddish teacher and researcher.