Text & Translation

כּתר: פֿראַגמענטן פֿון אַ ראַפּסאָדיע

Keter: Fragments of a Rhapsody

Aaron Zeitlin

Translation by Nathan Wolski

INTRODUCTION

I

די לעצטע קליפּה רײַסט צו אַ געלעכטער אױף דאָס מױל
און פּלאַצט אין איר געלעכטער און ס׳װעט פֿאַלן איר געבױ,
װען אױפֿנאַקעטן װעט זיך דאָס פֿילקליידיקסטע: די פֿרױ,
די עלטסטע, די פֿאַרשטעלטסטע פֿון פֿאַרשטעלטקײטן: די פֿרױ.

מיר האָבן שױן געגראָבן אין דער חושכדיקסטער שאַכט,
שױן צוגעלײגט ס׳געהער צום װייכסטן פּולסקלאַפּ פֿון די נעכט,
און אײנס איז אונדז געבליבן נישט־דערהאָרכט און נישט־דערדאַכט:
דאָס שטילסטע און פֿאַרשטומטסטע — דאָס געהײמ׳ניש פֿון געשלעכט.

די עלטסטע פֿון מחיצות, װײַט צעװיגט פֿאַר אונדזער אױג,
די עלטסטע און די שטאָלצסטע — איז דער שפּיגל־תּהום דער פֿרױס!
דו שפּיגל־תּהום, װי װילן מיר דערשפּיגלענען דײַן תּהום,
אין נאַכט צו דיר אַרײַן און פֿון דײַן דרױסנגלאַנץ אַרױס!

אַן אַלװעלט־אַלף װילן מיר באַקומען פֿון דײַן תּװ,
אין נאַכט צו דיר זיך װאַרפֿן מיט אַ נײַעם „יהי אור!“
געבױר מיט אונדז דעם ילד־שעשועים — און מיט אים
זאָל אױפֿהערן געשלעכטיקײט! אָ שרעקלעכע, געבױר!

אָט צינדן זיך שױן אױגן פֿון אַן אױפֿגעװעקטן יש,
דער תּיקון־טאָג — ער לוגט שױן דורך אַ שפּאַלט פֿון אונדזער לאָד,
און כּתר־שבכּתר זיצט אים אױבן אױפֿן קאָפּ,
זיצט ליכטיק־שבליכטיק, װי אַ פּערל װײַסער ראָד.

אָ כּתר־שבכּתר! דרײַצן קריצן אין זײַן לײַב,
װי דרײַצן שטאַרע בליצן, יעדער קריץ אין אים — אַ בליץ,
װי װײַסיקייטן דרײַצן, װי די קריצן פֿון אַ שװערד —
שױן פֿאַלט אַ הױכער ברעמענװוּנק אַרונטער פֿון זײַן שפּיץ.

דער װוּנק איז אַ באַפֿעל, װאָס רירט דײַן טיפֿעניש, אָ פֿרױ!…
צעקנוידערטע פֿאַרבליפֿעניש טראָג אונטער אַ באַזונטס,
אַן אַלקינד סאַמע זון! און האָט אים אױסגעברענט דײַן טראַכט —
קלינג אױס דײַן פֿרײד די פֿרומסטע און פֿאַרגיי צו גלײַך מיט אונדז!…

קלינג אױס דײַן לוסט די שטומסטע — און פֿאַרהענג די הױלע הענט
אין בלױקײט פֿון פֿאַרגאַנג, װי גלאָקן װינקענדיקע צװיי,
און טו מיט זײ אַ פּליעסק, װי מיט די פֿליגלען פֿון אַ שװאַן —
און לאָז דיך אױס! מיר אַלע — הױך אַ פּליעסק און אַ פֿאַרװײ!…

די לעצטע קליפּה רײַסט צו אַ געלעכטער אױף דאָס מױל
און פּלאַצט אין איר געלעכטער און ס׳װעט פֿאַלן איר געבױ,
און פּלאַצט אין איר געלעכטער און ס׳װעט זײַן נאָך איר אַ ליכט,
װען אױפֿנאַקעטן װעט זיך דאָס פֿיללײַביקסטע: די פֿרױ…

I

The final demon 1 1 “Klipe.” In Yiddish this can simply mean “demon,” though undoubtedly, Zeitlin also has in mind the kabbalistic idea of “husk,” the chief symbol for the demonic other side. is ripping out a laugh upon its mouth
And exploding in laughter and its edifice shall fall,
When stripped bare becomes the woman, the most multi-garmented of all,
The most ancient, the disguised of all disguises: the woman. 2 2 The woman is Malkhut; the source of duality in the world, and more broadly phenomenological reality itself. See my discussion in “Man, Woman, and Serpent.”

We have already rummaged in the darkest shaft [and digging sought],
Already attuned our hearing to the gentlest pulses of the night[s’ effects],
And one thing has eluded us undetected and not even thought:
The quietest and most silent—the mystery of sex. 3 3 “Geshlekht,” a complex word in Yiddish as in German, whose semantic field spans sex, sexual difference, origin, tribe, lineage, generation, family, species. Cf. Jacques Derrida’s famous essays on Heidegger and sexual difference, “Geshlecht 1: Sexual Difference, Ontological Difference” and “Heidegger’s Hand (Geshlecht 11)” in Psyche: Inventions of the Other, eds. Peggy Kamuf and Elizabeth Rottenberg (Stanford: Stanford University Press, 2008), 7-62.

The oldest of partitions, set far before our eye,
The oldest and the proudest—the mirror-abyss of woman [cast about.] 4 4 The partition is consciousness marked by duality and multiplicity, thereby veiling our perception of ultimate reality.
You mirror-abyss, how we desire to mirror your abyss,
Into the night to you within and from your surface-splendor 5 5 “Droysnglants,” literally, “external splendor.” As splendid as Malkhut is, She is the outer face of reality. without!

A universal-alef do we desire to receive from your tav, 6 6 Cf. his poem “Oysyes” in Lider 2:296, where the messianic is figured as the revelation of two new letters, one before the alef, and one after the tav. In kabbalistic thought, alef, which has the numerical value of one, is associated with Keter, the first sefirah. See also Zohar 1:3b: “The blessed Holy One said, ‘א, א (Alef, alef)! Although I will create the world with the letter ב (bet), you will be the first of all the letters. Only through you do I become one. With you all counting begins and every deed in the world. No union is actualized except by א (alef).’”
In night cast ourselves to you with a new “Let there be light!”
Birth with us the child of deligh 7 7 See Jeremiah 31:20. t—and with him
May sexuality 8 8 Zeitlin has sexual difference as the marker of duality in mind. cease! O awesome one, expedite!

Eyes already burn from an awakened Is, 9 9 “Is” renders “yesh,” which kabbalistically can signify the sefirah Hokhmah, or more generally, ultimate being. Here, the latter meaning pertains. In Chabad mysticism, one strives to annihilate the yesh, being, of this world in the ayin, nothingness, of the sefirah Keter and Infinity.
The restoration-day—already lurks through a crack in our shutter [and window sill],
And Keter’s crown sits above on high upon its head,
Resting radiantly luminous, like a pearl-white circle-wheel.

O Crown of Keter! Thirteen engravings in its body,
Like thirteen static bursts of lightning, each engraving a flash,
Like thirteen whites, 10 10 The color associated with Keter in the Idra Rabbah. See for example, Zohar 3:128b (IR) and 129b (IR): “white within white, and a white including all whites.” like the engravings of a sword—
A high wink already descending from its tip, eyebrow and lash. 11 11 In rabbinic tradition, God’s thirteen attributes of compassion are derived from Exodus 34:6-7. See BT Rosh ha-Shanah 17b. According to Kabbalah these qualities originate in Keter, the highest sefirah, the realm of total compassion untainted by judgment. Cf. Peretz Markish’s poem “Draytsn” (Thirteen) in In mitn veg (Ekaterinoslav: Mayak, 1919), where the number thirteen points to the thirteen million dead from the Great War. See especially, p. 28: “We are thirteen destructions / We are thirteen hundred thousand million / We are never-starting / Our skulls gleam—thirteen crowns / Keter / We are—thirteen!” The image of the eyebrow is also associated with Keter or more accurately Arikh Anpin in the Idra Rabba in the Zohar, though Zeitlin takes much license. “Eyes of the White Head are different from other eyes. There is no lid over the eye, nor any eyebrows.” Zohar 3:129b (IR).

The wink is a command, stirring your depths, O Woman!…
A crumpled up astonishment bestow, illuminated thus,
An all-child, pure sun! And once your womb has blazed him out—

Ring out your pious joy and elapse along with us!…
Ring out your quiet cheer and suspend your pure hands
Like two beckoning bells, in the blueness of passing-disappearance,
And with them clap, like with the wings of a swan—
And come to an end! All of us—a loud applause and an evanescence.

The final demon is ripping out a laugh upon its mouth
And exploding in laughter and its edifice shall fall,
Exploding in laughter after which will be a light,
When stripped bare becomes the woman, the most multi-bodied of all …

II

קינדער פֿון שטח, פֿאַרחושטע גיגאַנטן פֿון חומר!
אױף מײַנע פֿונאַנדערגעװאַקסענע װעגן
רוט איר צעזעגן,
װי אָפּגעשטומפּט־זעג־פֿאַרגעװאַלטיקטע בױמער
מיט גוף סענקעװאַטן…
דורס איך אײַך — און איך װײס נישט, װי האָב איך געטאָרט
אײַך, בן־פּקועהס אָן טאַטן,
אָנרופֿן אָרט!
לעמורן,
פֿאַרגרימאַסעװעט שטאַר, װי אַ שלאָפֿמומיע פּרעהס!
פֿיגורן
מיט װאָנציק־געצירקלטע עקן, פֿאַרדרײטע טיאַרעס!
קובן, קװאַדראַטן,
עליפּסן!
פֿייגל איר אױסגעשטאָפּט־טױטע, װאָס קענען נישט פּיפּסן!
איך האָב אײַך די יאָרן, דוממשע יאָרן פֿאַרקירצט,
פֿאַרקירצט!
מיט אַעראָפּלאַנען און מיט טעלעגראַפֿן,
מיט דראָטן, װאָס לױפֿן די װײַטסטע געלאַפֿן,
האָט מײַן האַנט, װי מיט שטריק, אײַך געגעבן אַ שטיק, —
ביז װאַנען זי האָט אײַך געשטירצט,
געשטירצט!
ענג האָבן די שטריק זיך פֿאַרשטריקלט אַרום אײַך,
צו מאַכן נאָך טױטער װי טױט און נאָך שטומער װי שטום אײַך:
זענט איר געפֿאַלן — און פֿאַלנדיק האָט איר געבױרן
פֿון אונטער די שטריק
מוזיק!
אײַער גאָרנישט־מיט־נישט איז געװאָרן געװױרן!
איצט טאַנץ איך אױף אײַערע גופֿים! איצט שטופּט מיך צום גרײטן!
נישט איך, אײַער קין, װעל גײן אײַך באַקלאָגן,
געממיתטע קינדער פֿון חומר, איר לענגען און ברײטן,
קװאַדראַטן אָן טאַטן און קרײַזן װי רעדער אָן װאָגן!
פֿאַרקערעװען װיל איך אין גאָט, װי ס׳פֿאַרקערעװען שיפֿן אין האַפֿן!
ריטמען פֿאַרשלינגען מיך! צאָלן! צירופֿים! יצירה!
מיט צאָלן האָט גאָט מיך באַשאַפֿן!
זעט, קומען װיל נײַע באַשאַפֿונג, — און אירע
צאָלן — זײ צאַפּלען בײַ צײַטנס אַרום מיר:
דאָס זענען די פֿײגל, װאָס זינגען מיר אױס
דעם אױפֿשטײ פֿון שטאָל שטאַרקן שטײער און שטומער —
מײַן דענקמאָל, דער מענטש איבער מענטשן



II

Children of space, pensive giants of matter!
On my overgrown byways
You rest sawed into pieces
Like desecrated-saw-felled trees
With gnarled bodies …
I trample you—and I don’t know, how I could think to name
You, offspring of slaughtered mothers 12 12 “Ben paqu’ah”; rabbinic term for an animal taken alive out of its mother’s womb. See BT Hullin 69a. without fathers,
Place!
Lemurs,
Stiffly contorted expressions, like one of Pharaoh’s mummies!
Figures
With moustache-shaped tips, twisted tiaras!
Cubes, squares.
Ellipses!
Stuffed-dead birds that cannot chirp!
I have shortened your years, the inanimate years,
Shortened!
With aeroplanes and telegraphs,
With wire, running the furthest race,
Has my hand, like with rope, choked you—
Until it ruined you,
Ruined!
The ropes wound around you tight,
To make you deader than dead, more silent than silent:
You fell—and falling you birthed
From under the rope
Music!
Your utter insignificance has become found out!
Now I dance upon your bodies! Now I am pushed forward to what’s prepared!
Not I, your Cain, shall lament you,
Slain children of matter, you lengths and widths,
Squares without deeds and circles like wheels without a carriage!
I want to turn aside into God, like ships into port!
Rhythms devour me! Numbers! Combinations! Creation!
With numbers did God create me! 13 13 On the world’s having been created by numbers, see Sefer Yetsirah 1:1-2: “Yah YHVH Tseva’ot engraved thirty-two wondrous paths of wisdom, creating the universe in three ciphers: boundary, language, and number. Ten sefirot belimah—numerals of nothingness, entities of emptiness—and twenty-two elemental letters.” Trans from Daniel C. Matt, Essential Kabbalah: The Heart of Jewish Mysticism (San Francisco: Harper, 1996), 76.
See, a new creation wants to arise—and its
Numbers—they flutter anticipatingly around me:
These are the birds, who singing herald
The rise of the steel-strong silent stander—
My monument, the man beyond men …

III

שטחס און אָרטן — געפּגרט! זײ ליגן װי פֿעלכלעך פֿון מײַז,
בלױ־צעביסענע פֿעלכלעך, אין רינשטאָק פֿאַרװאָרפֿן — און נײַס
קומט איבער אַלץ, איבער פּגר און בײן,
איבער שטײן,
איבער גליק און געװײן,
איבער גאָון און איבער אידיאָט,
הײס אָפּגיסן מיט גאַנצע אָקעאַנען גאָט
דעם ערדישן פֿאַרקילטן גלאָב!
און יאָרן פֿון אלף־השישי, װאָס טראָגט זיך גאַלאָפּ,
װי אַ שטיק געפּלאַצט געדולד,
צום אלף־השבֿיעי אַזױ מין דערפֿרײט און צעדולט,
אָן קאָפּ, —
איצט איז די צײַט מיר אַ מלכּה פֿון מלכּות,
מײַן באַלקיס,
און װער ס׳װיל זי אָפּשטעלן — איז מיך מטמא!
אױסגעקריצט שטײט אין מיר: „מענטש —
דינאַמאָ!
כ׳בין פֿילם
פֿון עתּיקא־קדישא —
און האָב מיך צעברומט און צעװאָרפֿן, װי אַ ייִד אױפֿן תּהילים,
איך מענטש פֿונעם אלף־השישי!
אַ רגע, אַ רגעלע נאָך —
װער איך צעמאָלן.
װאָס זשע אַרט מיך? — אַ פֿאָך
טו איך אױף אַלע מיליאָנען זײַטן דער װעלטס
קוק מיט דרײַ אױגן, ברעך אָפּ פֿון מײַן לײַב
מײַן פֿוס — דעם שלעפּיקן שטעלץ,
און בלײַב
אין העכערע לופֿטן אַ צאָל צװישן קינפֿטיקע צאָלן…
אָ פּאַטאָס פֿון מײַן צײַט! אָ ריטעם דו פֿון ריטמען!
איצט שטאַרבט מען נישט — איצט פֿליט מען!


III

Spaces and places—dead, rotting! Lying like hides of mice,
Blue-gnawed hides, cast in the gutter—and a new tiding
Is rising over all, over carcass and bone,
Over stone,
Over joy and groan,
Over genius and idiot,
Pouring entire oceans of God, boiling hot
Over the chilly earthly globe!
And years of the sixth millennium, 14 14 According to traditional Jewish chronology, the world was created less than 6000 years ago, at a date ostensibly corresponding to 3761 BCE. Hence, the fifth millennium corresponds to 240/41 CE—1239/40 CE; the sixth millennium begins in the year 1240/41 CE; and the seventh millennium begins in 2240/41 CE. In rabbinic thought, the seventh millennium is associated with the messianic era. See BT Sanhedrin 97a: “Rav Kattina said, ‘The world will exist for six thousand years and for one thousand lie desolate, as is written: YHVH alone will be exalted on that day (Isaiah 2:11).’… It has been taught in accordance with Rav Kattina: Just as the seventh year releases one year in seven [by letting the earth lie fallow], so the world releases one millennium in seven [by being fallow and desolate], as is written: YHVH alone will be exalted on that day. And it says: A psalm, a song for the Sabbath day (Psalms 92:1)—a day that is totally Sabbath [a period of total rest, ceasing, desolation]. And it says: For a thousand years in Your eyes are like yesterday gone by (ibid. 90:4).” According to the biblical law of shemittah, every seventh year the land is allowed to lie fallow, and at the end of that year all debts are cancelled. See Leviticus 25:1-24; Deuteronomy 15:1-3. As the six days of Creation were followed by Sabbath, so the world will exist for 6000 years, followed by a millennial Sabbath. Presumably, Zeitlin understands the sixth millennium as standing for the twentieth century. racing at a gallop,
Like a piece of exploded patience,
To the seventh millennium so delighted and dazed,
Headless—
Now is time for me the queen of queens,
My Balkis, 15 15 Balkis or Bilqis is the Islamic name for the queen of Sheba, here a name for Shekhinah/Malkhut, the female aspect of divinity and ontic source of time. Robert Browning penned a poem “Solomon and Balqis” in 1883. More proximately, Hayyim Nahman Bialik wrote a Hebrew version of the Arabic tale also called “Solomon and Balqis,” based on J. Klausner’s Hebrew translation “Shelomoh ha-melekh u-malkat sheva” in turn based on al-Thalabi’s eleventh century account, published in Ha-Shiloah 13 (1904): 414-55.
And whosoever wishes to halt her—makes me impure!
In me is engraved: “Man-
Dynamo!”
I am film
Of the Holy Ancient One 16 16 “Attiqa Qaddisha”; Aramaic term for Holy Ancient One. In Kabbalah the term signifies the hidden and undifferentiated aspect of divinity, synonymous with Arikh Anpin (Long Suffering) and Keter. Cf. Daniel 7:9: The Ancient of Days.
And I’ve started humming and swaying, like a Jew over his psalms,
Me, man from the sixth millennium!
A moment, one more moment—
And I’m ground to dust.
What do I care?—I wave
To all the million sides of the world
Look with three eyes, 17 17 The motif of three eyes or the third eye appears elsewhere in Zeitlin’s writings. See “Ratsyonalistishe umvegn,” in Literarishe bleter, October 7, 1927, 777: “What are events in time and place if not symbols…The name of the cosmos is: symbolicon. And whosoever wishes to discover and fathom connections—whether artist or historian—must contemplate the connections not with two eyes, but with the third eye.” See also his poem “Vegn zikh” (About Myself) in Lider 2:483: “I am metaphysician and journalist/ I seek the rhyme/ of eternity and refuse/ I am the in-need-of-god of a heretic/ the melancholy of a humourist/ I am a jester/ My realities / make a mockery of your realities/ In me resides a dead person/ who pays heed/ how I, the living, live/ I am a sectarian/ who cannot belong to any sect/ My eye desires to gaze upon gazing/ My ear desires to listen to listening/ Because the masses are suspicious of every yes/ I take revenge upon the clever nos/ High beyond words and their meanings/ I wish to ignite like a star/ a new eye, a third eye/ the third eye of the blind.” break off from my body
My foot—the dragging stump,
And remain
High aloft a number among forthcoming numbers…
O, pathos of my time! O you rhythm of rhythms!
Now we do not die—now we fly!

IV

איצט שטאַרבט מען נישט — איצט פֿליט מען!
אָ װעלטקינד, דערקען!
אױב נישט איצטער געפֿרײט זיך —
טאָ װען?
צוקאָפּנס דיר, לעבן געבליבענער, דרײט זיך,
אין װירבל פֿון בלוט און פֿון שטראַל,
דאָס שלאַכטפֿעלד־געפֿאַלענע פֿאָלק פֿון מיליאָנען,
אַ מענטשהײט אַסטראַלן:
עסן דײַן עס
און טרינקען דײַן טרונק.
זעסט זיי, אַלט און יונג,
דרױסן אין קאַפֿײהױז, אין קיך צװישן ברודיק געפֿעס,
אין אונטערערדישע מעטראָס, דורך אַלע
קרימען, אַלע אױבנקײטן, אַלע טיפֿן,
און צװישן קױמענס פֿון סאַפּענדיקע שיפֿן,
װוּ װעלט האָט אַן עק נאָר
און װוּ זי האָט נישט.
זײ אַלע
לאָזן פֿאַלן אַ שאַלונג: „עס האָט זיך געאַנדערשט!
אונטן געאַנדערשט,
אױפֿן גאָרן דעם סאַמע אונטערשטן;
אױבן געאַנדערשט,
אױפֿן גאָרן דעם סאַמע אײבערשטן, —
און מיר,
אונטן און אױבן זיס־זענעפֿטיק שװעבנדיק,
גלײַך אַז די װאָגשאָלן,
האָבן געזען דאָס, געזען!…
אָנגעקוקט האָ׳מיר דאָס הױז!
גרױס איז געװען דאָס באַשטראַלונג!…
טוען מיר טראָגן דורך ס׳באַנק
אַ הימלונג, אַ גליקלעך געקלאַנג,
אַ שאַלונג, אַ שאַלונג!…
טוען מיר קלינגען דיר, װעלט,
זאָגט אונדזער קלאַנגונג אַזױ:
זיך איבערגעטױשט די אַטאָמען!
זיך איבערגעטאַשט די אַטאָמען!
זיך איבערגעטאָן די אַטאָמען
אין פּורסטע לבֿושין,
אין דינסטע לבֿושין,
אין בליִענדיקסט־פּורסטע און דינסטע לבֿושין…
און דרום — בענעדײַט, עולם־תּחתּון!
געבענעדײַט!
ס׳הױערט פֿאַרטומל און אײטל צעשײד װיל דיך טרעפֿן,
אײדער עס גיט זיך אַן עפֿן
דאָס פֿופֿציקסטע טױער צו אײנציקסטער אַחדות,
און נאַכט שלאַנגיש־גרינע װיל נאַכטן,
און טיף אין שאול־תּחתּית
װאָלט מאַנסבילד אַנטגאַנגען פֿאַר װײַבסבילד און װײַבסבילד פֿאַר מאַנסבילד, —
אַ סימן, אַז ס׳נענט שױן פֿון ליבע די צײַט,
װען פֿון ליבעס און לײַב שישים ריבוא
טוט װערן אײן ליבע,
װערן אײן לײַב —
געבענעדײַט, עולם־תּחתּון,
געבענעדײַט!“
אַזױ גײט געשאַל,
דזין־דזיניש צעקלאַנגט,
דורך דין־דינע לופֿטן,
דורך לופֿטן דורך שװערע,
דורך ברײט,
דורך לאַנג!
גײט,
דערלאַנגט
ביז צו דער חושך־מצרימשער שטאַל,
װוּ ס׳שטײען דער װעלטס מרה־שחורהס די אַלטע,
קליאַטשעס אַ שלל,
קלאָגקליאַטשעס בלינדע, און שלוכצן
האַרט פֿאַר דער פּגירה.
אין שװײסיקן פּחד פֿאַר װעלט־אונטערגאַנג,
אױערן אָנגעשטעלט גלאָקיק דערשראָקן,
פֿיס — קדחתדיק קראַנק,
װי צעבראָכן,
שלוכצן זײ בלינד אין דער שװאַרצסטער פֿון שטאַלן…
נאַרישע פֿינצטערקײט װײנט,
ברעכט זיך די בראָכהענט: „פֿאַרפֿאַלן!“…
— „נישט אונטערגאַנג, איבערגאַנג איז!“ —
שאַלן אױס אין פֿאַרבײַפֿלי צו איר
די אַסטראַלן…
שאַלן — און מערן זיך, מערן,
שטראָמען אָן פֿון אומעטום, װי װײַן פֿון פֿעסער,
װערן
אײן צוזאַמענקײט מיט אונדז, אײן שטערן,
מיט אַ שליסל, אַ גאָלדענעם שליסל צו כּתר…
װיגן מיר זיך אום מיט זײ צוזאַמען װיזאַװי
דעם אײביקן אָט־אָט,
וואָס ציטערט הינטער תּפֿילות אָן אַ װען און אָן אַ װי
און װערט גענאָמענט: גאָט.
װי טומלדיק, מיתה־משונהדיק און טאַנציק!…
און אָט דאָס װיגן זיך צוזאַמען הײסט:
נײַנצן הונדערט צװאַנציק, אײן און צװאַנציק,
דרײַ און צװאַנציק, —
אָ, צוקונפֿטס טיפֿע טרײסט!…

IV

Now we do not die—now we fly!
O world-child, acknowledge, [testify]!
If now does not delight—
Then when, [ematai]? 18 18 See M Avot 1:14 in the name of Hillel: “If not now, when?”
By your head, as yet still living, swirls,
In a whirlwind of blood and light-beams,
The battlefield-fallen folk of millions,
A humanity of astral bodies:
Eating your food
And drinking your drink.
Look at them, old and young,
Outside in the café, in the kitchen among the dirty dishes,
In subterranean metros, through all
Twists and turns, all heights, all depths,
And between chimneys of panting ships,
Wherever the world has an end,
And where it doesn’t.
They are all
Letting out an uproar: “It has changed!
Changed below,
At the very utmost lowest rung;
Changed above,
At the very utmost highest rung,—
And we,
Below and above sweet-serene soaring,
Just like the scales,
Saw this, beheld!…
We gazed upon the house!
Great was the radiance!…
We produce together
A heavening, 19 19 “Heavening” renders the neologism “himlung”. a joyous racket,
An uproar, an uproar!…
We cling and clang you, o world,
Says our cling-clanging as follows:
The atoms have transformed!
The atoms have rearranged!
The atoms have changed dress
Into the purest garments, 20 20 Zeitlin uses the Aramaic “levushin,” thereby conveying a more spiritual sense of that which clothes divinity.
Into the slightest garments,
Into the flowering-purest and most delicate garments…
And therefore—benedice, lower-world! 21 21 Zeitlin uses the germanisms “benedayt” and “gebenedayt.”
Bless!
Confusion hovers and pure separation wishes to befall you,
Before opens
The fiftieth gate 22 22 See BT Rosh ha-Shanah 21b, Nedarim 38a where Rav and Shemu’el teach: “Fifty gates of בינה (binah), understanding, were created in the world, all of which were given to Moses except for one, as is said: You made him little less than God (Psalms 8:6).” In Kabbalah, the number fifty is frequently associated with Binah, also symbolized by Jubilee, the source of liberation. to singular unity,
And night, serpentine-green wishes to dusk,
And deep in lowest hell
Male would elude female and female male 23 23 Apparently indicating the weakening of the forces of evil. In zoharic literature the forces of evil parallel the forces of holiness, and so just as above there is male and female, similarly below, namely, Sama’el and Lilith. See Zohar 1:147b (ST): “Mystery of mysteries: Out of the scorching noon of Isaac, out of the dregs of wine, a cramped cluster—male and female together, crimson as a rose, splitting in many directions and paths. The male, called Sama’el, his female always contained within him. Just as it is on the side of holiness, so it is on the Other Side: male and female embracing one another. The woman of Sama’el is called Serpent, Woman of Whoredom, End of All Flesh, End of Days. Two vile spirits joined as one: spirit of the male is subtle; the spirit of the female diffused in many ways and paths, but joined to the spirit of the male.” (Translation from Pritzker Edition, vol. 11.) See also Zohar 2:242b where the demonic male is called “shadow” and the demonic female “death,” hence together they are “shadow of death.” In the Heikhalot stratum of the Zohar, there are seven levels of hell (see Zohar 2:263a).
A sign, that already near is the time of love,
When from sixty myriads 24 24 The traditional number of Israelites who left Egypt. of loves and bodies
Will become one love,
Become one body—
Benedice, lower-world,
Bless!”
So does resound,
Zing-zang buzzing
Through thinnest air,
Through heavy air,
Through width,
Through length!
Resounding,
Reaching
Unto the pitch-blackest stable,
Where the world’s old melancholies stand,
Scores of mares, [feeble-fatal]
Blind wailing mares, sobbing
Right before death.
Sweating terror for the world’s downfall,
Ears attuned trembling-terrified, [wide open]
Feet—feverishly ill,
As though broken,
They sob blindly in the blackest of stalls [hovel-roomed]…
Foolish darkness weeps,
Wrings her disaster-hands: “It’s doomed!”
“Not downfall, but transition!”—
The astrals
Resound to her while flying past.
Resounding—and increasing, multiplying,
Streaming from everywhere, like wine from a barrel,
Becoming
One togetherness with us, one star,
With a key, a golden key to Keter
We sway around with them together facing by
The eternal imminence, 25 25 Imminence renders “ot-ot.”
Which trembles behind prayers without a when and without a why 26 26 Literally, “without a when and without a how.” Cf. Meister Eckhart, “living without a why.”
And is named: God.
How boisterous, bizarre and melodic!
And that swaying together is called:
Nineteen hundred and twenty, twenty-one,
Twenty-three,—
Oh, future’s deep consolation[, rhapsodic tonic]!…

V

אָ,
גאָרװעלטיקער עקראַן דו, װאַקל־שאָקלדיק־פֿאַרװישט!
צװישן איבערמאָרגנדיקן יאָ
און איצטיקן דערװײַל־נאָך־נישטרעפֿלעקטירן מיר דורך דיר און ציטער־צאַפּלען…
טאָ הער, דו עקראַן מיט פֿונאַנדערגעװעלגערטע גוױלין!
אַזױ האָט בײַ זיך, בײַ זײַן אײגענעם װילן,
כּתר געשװױרן:
נישט טױטס װעסטו מפּלען —
װעסט געװאַלטיקס געבױרן!

V

O,
Total-world screen you, fuzzy-wavering-flickering [offset]!
Between day-after-tomorrow yes
And now in the meantime-not-yet
Are we reflected through you and quiver-shiver…
So listen, you screen with pressed out hide! 27 27 From “gevil,” the Hebrew term for the hide used to make Torah scrolls.
Thus by His very own will [to abide]
Has Keter solemnly sworn:
Not deaths shall you miscarry [and deliver]—
Awesome immensities will from you be born!

VI

זינט כ׳האָב געצן פֿון שטח צעבראָכן װי לײמענע טעפּ —
טראָג איך נאָך אין געלאַף און גערודער און בײַט
מיט מײַנע צען פֿינגער פֿון גײַסט דײַן גיגאַנטישע שלעפּ,
צײַט!
זינט כ׳האָב די פֿיר טיתן:
טרערן און טײַװל און טרױער און טױט —
געאות־קינט, פֿאַרשיקט פֿון מײַן עלמא־דקשוט
און אױסגעברענט גרױזאַם פֿון מײַנע מעת־לעתן, —
װיל איך דיך, פֿיל איך דיך, כאַפּ דײַן פֿאַראַניקײט אָן!
נאָר װאָס קומט אַרױס, אַז דו קלעקסט מיר נאָך אַלץ אױף אײן צאָן?
עך, װי אַ ים,
װי אַ ים אָן אַ דאַם, װי אַ ים, װאָס צעװאַשט יעדן פּגם,
װאָלט איך געװאָלט דיך צעגיסן אױף לענדער און לײַט,
צײַט,
און טיף אין דײַן קאָסמישן קעסל אַרײַנװאַרפֿן הימל און ערד,
זײ זאָלן זיך דאָרטן אַ באָד טאָן, װי זומער אין טײַך
פֿאַרשװיצטע פֿערד!
זײ זאָלן זיך אױסבאָדן, אױסמישן דאָרטן,
דערװאָרטן
אַז פֿון יענעם געמיש דעם געהײמסטן און אַלערלײסטן
זאָל אױפֿקומען נײַס, װאָס איז גליק און װעט טרײסטן.
דו, מוטער, טו שטאַרבן אין אימפּעט
פֿון רעװענדיקן קימפּעט,
װי קראַנקע און קרעציקע פֿיך, —
נאָר — סקאָצל גאָר דער װעלט! פֿאַר דײַן אורבליצלינגן פֿאַרשװינד
לאָז אונדז ירושה נאָך זיך
אַ קינד!
לאָז אונדז ירושה אַ קינד!…
און נאָך אַ מאָל: גלײַך װי אַ ים,
װי אַ ים אָן אַ דאַם, װי אַ ים, װאָס צעװאַשט יעדן פּגם,
װי אַ ים זונדער באָרטן,
דערװאָרטן,
אַז אַלץ זאָל זיך אױסקאָכן נײַ אין דײַן קאָך,
װאָלט איך דיך אױסגיסן, צײַט, אױס און אײַן,
אָבער און נאָך,
און דערנאָך דיך צונױפֿציִען װידער, דו זאָלסט אין דײַן קלײנקײט אַרײַן,
װי אַ מױז אין איר לאָך,
און װערן אַ נישט־צײַט,
װערן אַן אומגעדולד, אומגעדולד סאַמע און נישטקײט,
אַ פּוסטעניש אַ הױלע און אַ הײליקע,
אַ קײַלעכדיק־פֿאַרשלאָסענע, נישט־טײליקע,
אַ לעצטער אָנהײב פֿון אַ לעצטער ערע —
אַ זעראָ!
באַװײַל װען דו, צעהיצטע, װעסט אַװעק
און ס׳װעט נישט זײַן קײן צײַט מער אױף צו װאַרטן —
װעלן מיר װערן אַן אײנס פֿון דאָס נײַ, מיר מיליאַרדן,
אַן אַנדרוגינוס װעט פֿון אונדז אױפֿשטײן, פֿאַרפֿלאַנצט װי אַ בױם אױף זײַן פֿלעק!
און די הילכדיק־העכסטע און האַרבסטע פֿון העק
װעט זײַן אחד נישט קענען צעשטיקלען:
זײַנע קלײדער און װיקלען —
שטײן,
און ער, דער באַרוטער, אַלײן —
העלער שטײן.
געוואַלטיק און שטראַלדיק און שמשונדיק שיין —
העלער שטיין.
אים צו די פֿיס —
אַלץ.
און ער, רו און ריז, —
איבער אַלץ.
ער קוקט און פֿאַרשטײט
אַ װאַרטנדיק, שטום פֿאַרשטײן.
ער שטײט —
און איז שטײן.

VI

Ever since I smashed idols of space like clay pots [of grain]—
I still carry in the hustle and hubbub and changing-chime
With my ten fingers of spirit your gigantic train,
Time!
Ever since I have the four t’s [that mark our plight]:
Trern, tayvl, troyer, and toyt, Tears and devil and sorrow and death—
Cain-marked, 28 28 Zeitlin employs a neologism, “ge-os-kaynt.” banished from my world of truth, 29 29 Zeilin uses the Aramaic “alma de-qeshot”.
And cruelly burnt up from my all-day-all-night,—
I want you, I sense you, I seize your existence!
But what’s to be gained, when you’re insufficient?
Bah, like a sea,
Like a sea without a levee, like a sea, washing away every deficiency
Would I pour you over lands and people [and every clime],
Time,
And deep in your cosmic pot throw heaven and earth,
That they would bathe there, like sweaty horses,
In a river in summer!
That they might take a bath, commingling,
In order
That from that mixture, mysterious and multifarious,
Shall a new beginning arise, exultant and consoling.
You, mother, go and die, vigorously,
Howling in labour,
Like diseased cattle, mangy, —
But—surprise! Hello there world! Before your primordial-flashing disappearance
Leave us an inheritance behind
A child!
Leave us an inheritance, a child!…
And again: Just like the sea,
Like a sea without a levee, like a sea, washing away every deficiency,
Like a sea lacking a shore,
In order, [furthermore,]
That everything should be cooked anew in your agitation,
Would I pour you out, Time, out and in
Over and over,
And afterwards, compress you once more, that you would enter your smallness,
Like a mouse in its hole,
And become non-time,
Become impatience, pure impatience and insignificance,
A bare and holy emptiness,
A circular-locked-up indivisibility
A final beginning of a final era—
A zero!
For when you, in your fever, will away
And there’ll no longer be any more time to wait—
Shall we become a one again, we billions,
An androgyne 30 30 On the androgynous nature of the original human being, see Plato, Symposium 189d–191d; Bereshit Rabbah 8:1: “Rabbi Yirmeyah son of El’azar said, ‘When the blessed Holy One created Adam, He created him androgynous, as is said: Male and female He created them (Genesis 1:27).’ Rabbi Shemu’el son of Nahmani said, ‘When the blessed Holy One created Adam, He created him with two faces. Then He sawed him and gave him two backs, one on this side and one on that.’” See also Vayiqra Rabbah 14:1; BT Berakhot 61a, Eruvin 18a; Tanhuma, Tazri’a 1; Midrash Tehillim 139:5. will arise from us, planted like a tree by its stake!
And the most supremely-sonorous and sharpest of axes
Will be unable to shatter in pieces its ONE: 31 31 Zeitlin employs the Hebrew and mystically significant “ehad.”
Its clothing and robes—
Stone,
And it, the serene one, alone—
Luminous stone.
Awesome and radiant and beautifully Samsonite-grown—
Luminous stone.
At its feet—
Everything.
And it, serene colossus—
Over all.
It looks and understands
An expectant, quiet understanding.
It stands—
And is stone.

VII

זאָל אָנגײן אַלץ מער מיט דער גיכיקײט —
נאָר־נישט ניכטער און נאָר־נישט געזעצט!
װערט משוגע אין גאָט!
װערט ראַפּסאָד!
זאָל װערן ביז לעצט
די שװערע, די שװאַנגער־געשװאָלענע קריכיקײט
צעזעצט
װאָס מער יעצט!
װאָס מער רגע און ראַפּטעם!
װאָס נישט־דערכאַפּיקער ס׳װערט דער באַװעג
(פֿאַרצװײפֿלט קרעכצט קריכיקײט: כאַפּט אים!) —
דאָס נענטער צום אַלץ און צום אױסגאַנג פֿון טעג,
דאָס װײַטער פֿון איכיקײט…
צײַט!
איצט טראָג איך די שלעפּ פֿון דײַן קלײד בלױז, אַ נאַרישער פּאַזש,
נאָר כ׳גאַר דיך באַגװעלטיקן, מלכּה, און רײַטן מײַן רײַט
ראַש,
מיט דיר זײַט בײַ זײַט!
פֿאַרצי אים, פֿאַרקנױל, דײַן גאָרװעלטיקן דרים,
און פּלוצלינג לאָז לױז זײַנע פֿעדעם און קנױדער פֿונאַנדער!
אָן איטלעכן פֿאָדעם
װיל זיך אָנכאַפּן אָדם,
זון פֿון אלהים,
זיך אָנהאַלטן אָן אים, װי אָן זײַן אָדלער — אַלעקסאַנדער,
און דעם סוד פֿון די איצטיקע יאָרן דערגרײכן,
װאָס זענען שױן מכין
זײַן פֿרײַסטע באַפֿרײַונג —
באַפֿרײַונג פֿון פֿילקײט,
פֿון געשלעכטיקער צװײונג און דרײַונג!
װי און װען װעט דאָס זײַן? — דאָס װעט זײַן, אַז די שנעלקײט
דערהערט: זי איז שטילקײט,
דערקענט איר געשטעלטקײט.
דאַן
קומט אױך אױף דיר, צײַט, אױף דיר, אַמאַזאָנע, אַ סוף:
ליגסט קאַלט און צעבראָכן — אַ בלױלעך־קאַלט שטיק פּאָרצעלאַן,
און מיט דיר װערט פֿאַרטיליקט דער סימן דער לעצטער פֿון שטאָף.
װײַב און מאַן
װערן דאַן אײנציקער, אײניקער,
שטײעװדיק־שטײניקער
גאָטס מאָנומענט,
און דײַן ענד
װערט אָנהײב פֿון עפּעס, װאָס לאָזט זיך
מיט אַלעם פֿריִערדיקן נישט גראַמען.

VII

Let it come to pass speedily, velocity[-freefall]—
Anything but prosaic and anything but sedate-soberly!
Become crazy in God!
Become rhapsod!
To the very last
May the heavy, the pregnant-swollen slow-motion crawl
Burst apart, totally,
All the more immediately!
All the more momentarily and suddenly!
The more uncatchable becomes movement’s phrase
(Slow-motion groans despondently: catch him!)—
The nearer to everything and to the expiration of days,
The further from self and ego’s thrall…
Time!
For now I merely carry the train of your dress,
A foolish page,
But I crave to conquer you, Queen, and ride my ride
Tumult and haste,
With you, side by side!
Wind up and spool your total-world thread,
And abruptly let its filaments fly loose and strands scatter!
On each strand of string
Adam wants to cling,
Son of Elohim,
Holding on tight, like on his eagle, Alexander, 32 32 A popular motif in Romanesque iconography deriving from The Alexander Romance traditions. See Victor Michael Schmidt, A Legend and its Image: The Aerial Flight of Alexander the Great in Medieval Art (Groningen: Egbert Forsten, 1995). See also Saskia Donitz, “Alexander the Great in Medieval Hebrew Traditions,’ in A Companion to Alexander Literature in the Middle Ages, ed. Z.D. Zuwiyya (Leiden, Brill, 2011), 21-40. Alexander features prominently in classical rabbinic literature. In Pirke de-Rabbi Eli’ezer 11, for example, he appears as the penultimate king prior to the messiah, and ultimately the reign of the blessed Holy One. Alexander is described there as “wishing to ascend to heaven.” See also PT Avodah Zarah 3:1, 42c.
And attain the secret of the present’s years,
Already preparing
His most liberating liberation—
Liberation from multiplicity,
From sexual two-ing and three-ing!
How and when will this be? It will be,
When speediness
Hears: it is quietness,
Gauges its fixedness.
Then,
Comes to you as well, O time, to you, O Amazon, 33 33 On the motif of the Amazon, see also Zeitlin’s Metatron, 51. an end, [shatter]:
You’ll lie cold and broken—a cold-bluish piece of porcelain,
And with you is annihilated the last trace of matter.
Woman and Man
Become then more united, unique-alone,
Standing-stone
God’s monument,
And your end
Becomes the beginning of something, incapable of
Rhyming with all the preceding. 34 34 The motif of the new age demanding a new poetics is ubiquitous in modernist poetry. See for example the manifestos by Peretz Markish, Melech Ravitch, and Uri Zvi Greenberg discussed above. As noted in my discussion, Zeitlin was somewhat sympathetic to this view, though with marked differences from the great Yiddish expressionists.

VIII

עס האַלט אין זעקסטן אלף נאָך,
דערװײַל איז אַלץ נאָך פֿרײַטיק,
נאָר זיבעטע הנהגה קומט,
דער שבת װערט שױן צײַטיק.
דער שבת, דער שבת,
דער שבת װערט שוין צײַטיק…
װאָס בײַטעװדיקער, אַנדערשער —
אַלץ תּיכּפֿער און נענטער!
און האַלט בײַם טאָג דעם זיבעטן —
װי װײַט איז שױן דער צענטער?
װי װײַט שױן, װי װײַט שױן,
װי װײַט איז שױן דער צענטער?…
און שטײט דער טאָג דער צענטער אױף,
דער אלף־העשׂירי —
װערט אונדזער ספֿירה אױסגעלאָזט
װערט אױסגעלערט די ספֿירה.
אױסגעלערט װערט, אױסגעלערט,
אױסגעלערט די ספֿירה…
דער אָדם זעט זײַן חווהקײט,
די שלאַנג װיל נישט פֿאַרמיטלען,
די חווה זעט איר אָדמקײט —
און װיל זיך שױן נישט דריטלען.
און װיל נישט, און װיל נישט,
און װיל זיך שױן נישט דריטלען.
מיט אים, דעם כּולא־עלמא־מענטש,
זײַן האַנטװערק אױף צו רימען,
װעט לײגן תּפֿילין גאָלדענע
דער סתּימא־מכּל־סתּימין…
װעט תּפֿילה טאָן, װעט תּפֿילה טאָן,
דער סתּימא־מכּל־סתּימין…
און ס׳הײבט שױן אָן צו הײבן זיך —
און איצט איז די אַתחלתּא.
און גאָרנישט איז פֿאַרשטענדלעך שױן!
געהרגעט ליגט דאָס אַלטע!
און גאָרנישט איז פֿאַרשטענדלעך שױן,
און איצט איז די אַתחלתּא…

VIII

It’s still the middle of the sixth millennium,
For the time being it’s still Friday,
Though the seventh disposition is approaching,
The Sabbath is finally on the way. 35 35 On the world to come as Sabbath, see BT Berakhot 57b; Avodah Zarah 3a; Rut Rabbah 3:3. In M, Tamid 7:4 the Messianic era is described as “the day that is entirely Sabbath.” On the sixth millennium, see above, no. 74
The Sabbath, the Sabbath,
The Sabbath is finally on the way…
The more changeable, dissimilar—
The more immediate and closer!
And though looming is the day, the seventh—
How far yet is the tenth?
How far yet, how far yet,
How far yet is the tenth?…
When the tenth day will arise,
The tenth millennium 36 36 Unlike the sixth and seventh millennia, the tenth millennium is not a traditional Jewish motif. Perhaps Zeitlin intends that though the messianic process is beginning, the ultimate restoration is still distant and beyond the horizons of human comprehension. (The tenth millennium does appear in a revelation to Zarathustra in a Persian text known as Bahman Yasht, perhaps of interest to the Nietzschean Zeitlins.) Kabbalistically, of course, the number ten signifies the totality of divine being, and significantly Zeitlin uses the word sefire for count/enumeration, though the word also signifies the potencies of divinity according to Kabbalah.
Our count concludes,
Voids the enumeration.
Voids, voids
Voids the enumeration…
The Adam sees his Eve-ness,
The serpent does not wish to intervene,
The Eve sees her Adam-ness—
And no longer wishes to bring a third [on the scene]. 37 37 Alternatively, if the clause pertains to the serpent rather than Eve: “And no longer wishes to partner with the third [between.]” According to numerous rabbinic sources, the serpent copulated with Eve. See BT Yevamot 103b, Shabbat 145b “When the serpent copulated with Eve, he injected her with זוהמא (zohama), filth [or: slime, lust].” See also Pirqei de-Rabbi Eli’ezer 21 (according to David Luria’s emendation, based on Yalqut Shim’oni, Genesis 35): “The serpent-rider [Sama’el] copulated with her and she conceived Cain. Afterward her husband, Adam, copulated with her and she conceived Abel.” This motif appears frequently in the Zohar; see Zohar 1:36b–37a, 52a, 54a–55a; 2:167b, 178a (SdTs), 231a; 3:76b, 143a (IR); ZH 8c–9b, 63c (ShS), 83b (MhN, Rut).
And does not wish, and does not wish,
And no longer wishes to bring a third [on the scene].
With him, the all-world-man, 28 28 Zeitlin employs a neologism, “ge-os-kaynt.”
To praise His handiwork ideal,
Shall don golden tefillin,
The concealed of all concealed… 38 38 “Setima mi-kol setimin”; Aramaic and zoharic term for the hidden aspect of divinity, especially Keter and Ein Sof.
Will praise and pray, will praise and pray
The concealed of all concealed…
It’s already beginning to ascend—
Now is the commencement. 39 39 Zeitlin uses the Aramaic “athalta.”
Nothing is intelligible anymore!
Slain lies the old and ancient!
Nothing is intelligible anymore,
Now is the commencement…

IX

און יענער אַנדרוגינוס,
דער ביז אין כּתר אַרײַן צעצױגענער,
ער װעט נישט זײַן װי דער אַנדרוגינוס דער אַלטער,
װאָס איז אַ מאָל געשטאַנען אין גן־עדן,
אײדער אָדם־חווהן האָט געטאָן צעשײדן
דער נחש־יונג דער שפּאַלטער!
אים װעט שױן נישט פֿונאַנדעררײַסן קײנער,
אַן אײן־אַלײנער װעט ער זײַן, אַ קינד פֿון זון און שטײנער,
און זײַנע צװײ פּרצופֿים
װעלן אײנער גלײַך צום צװײטן זײַן געװענדט, —
נישט װי אַ מאָל, װען שטורמישע כּיסופֿים
האָבן רױכערדיק געברענט,
װײַל נישט געקענט
האָט אָדמס פּרצוף זען דעם פּרצוף חווהס:
רוקן האַרט צו רוקן
זענען זײ געשטאַנען, זיך נישט קענענדיק באַקוקן —
און תּאווה האָט אין זײ געקײַקלט אירע לאַװעס…
דעמאָלט האָט די שלאַנג, װאָס איז בײַם שטאַם זײ,
בײַם שטאַם פֿון דו־פּרצופֿין־בױם געלעגן,
פֿון עץ־הדעת צוגעטראָגן עפּל זיסן סם זיי
און מיט איר טאָפּלצונג צעזעגט זײ װי מיט זעגן;
איצט װעט פּרצוף זיך אין צװײטן שפּיגלענען,
אײן פּרצוף װעט פֿון צװײטן שעפּן אײנקײט,
אַריבער זײ װעט װי אַ זילבער־זעגל פֿליגלענען
הײליקסטע רײנקײט.
און קומען װעט צו גײן אַ גײַסט אַ שפּאַסער,
„נעשׂה אָדם!“ — זאָגן הײזעריק און שטיל,
װעלן אָנהײבן די אַלטע שפּיל
פֿון מישן גײַסט מיט בלוט און פֿלאַם מיט װאַסער —
װעט ער, דער נײַער דו־פּרצופֿין, מיט די שטאַרקע,
שטײן שטאַרקע װאָרצלען זיך אַרײַנגראָבן אין קרקע,
דעם גײַסט אַװעקיאָגן מיט פֿאָרװוּרפֿן פֿון שתּיקה,
און מיט זײַן קאָפּ װעט ער אַלץ װאַקסן גרעסער, גרעסער,
ביז זײַן קאָפּ װעט זיך אַרײַנשנײַדן אין כּתר,
דעם כּתר פֿון עתּיקא.
און דאָרט װעט דער פּרצופֿין־קאָפּ — דער גרױסער ברײטער צװײאיך —
אױסשטעלן אױגן צװײ, װאָס זענען אײנס,
אױפֿרײַסן מײַלער צװײ, װאָס זענען אײנס:
„אָט בין איך און אָט שטײ איך!
טו דו מיט מיר, װאָס דו באַגערסט, אוראָנהײבדיקער װילן!
פֿיר דו מיט מיר, װי דו באַגערסט, אָ קאָפּ, װאָס לײגט די תּפֿילין!
באַנײַט מיך אין דער אמתן, איר העכסטע מוחין!
אַ נײַס באַשאַפֿט, אַ נײַס באַשאַפֿט — אָט האָט איר מײַנע קעפּ צװײ,
זײ שטײען דאָ אין הױכן,
און בײדע זענען אײנס נאָר,
אײנס נאָר, אײנס נאָר, אײנס נאָר“…

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

און דעמאָלט װעט זיך אָנהײבן
אַ גרױסע נישט־געװעזנקײט.
דער אַלטער װײַנפֿאַס — לײדיק װעט ער זײַן,
גאָט שפּונטעװעט אָפּ אַ נײַעם פֿאַס װײַן,
אַ װעלט אָן שלעכטיקײט און אָן געשלעכטיקײט,
די װעלט פֿון נאָכװעלט װעט דאָס זײַן!

IX

And that androgyne,
The one extending unto Keter
Will not be like the ancient androgyne,
Who once stood in the Garden of Eden,
Before Adam-Eve were separated
By the serpent-youth, the divider!
No one will tear it apart,
A one-alone will it be, a child of sun and stones,
And its two countenances
Will be aligned one towards the other,—
Not like before, when stormy desires
Burned like smoke,
Because Adam’s face could not see Eve’s:
Back to back
They stood, unable to look at one another—
And lust’s lava rolled within them its weave…
At that moment, the serpent positioned beside the trunk,
By the trunk of the two-countenance-tree,
Brought them sweet-apple poison from the Tree of Knowledge
And sawed them apart with its double-tongue, as though with saws; 40 40 In the rabbinic myth of the androgyne, it is God who separates first double-human. In Zeitlin’s original adaptation of the myth, the separation is caused by the serpent and the eating from the Tree of Knowledge.
Now shall countenances gaze upon and reflect one another,
Drawing oneness, from each other,
Above them will flutter like a silver-sail
Holiest purity.
And a spirit will approach, a prankster,
Saying, “Let us make man!” 41 41 Genesis 1:26. croaky and softly,
Wanting to begin the old game
Of mixing spirit with blood and water with flame—
The new two-countenance, with the mighty,
Stone-strong roots will embed itself in the ground,
Chase away the spirit with accusations of silence, [no sound]
And with its head grow taller, taller,
Until its head will ensconce itself in Keter, 42 42 On being crowned by God, see BT Megillah 15b: “Rabbi El’azar said in the name of Rabbi Hanina, ‘In the future the blessed Holy One will be a crown upon the head of every righteous person, as is said: On that day YHVH of hosts shall become a crown of beauty [and a diadem of glory for the remnant of His people] (Isaiah 28:5).’”
The crown of Ancienta. 43 43 “Atiqa,” the Ancient One, another name for Keter.
There shall the countenances-head—the colossal bounteous two-self
Unveil two eyes that are one,
Open wide two mouths that are one:
“Here I am and here I stand!
Do with me what you desire, primordial will! 44 44 “Uronheybdiker viln”; another kabbalistic term for Keter, which is often designated “ratson / ra’ava,” meaning “will, desire.”
Lead me as you desire, O head that lays the tfill-in!
Renew me completely, you highest consciousness, mohin! 45 45 “Mohin”; Aramaic for brains, but used in Lurianic kabbalah to describe both divine and human consciousness. In many kabbalistic texts the term is associated with tefillin.
Create something new, create a novum—you have my two heads right here,
Standing here in height’s elevation,
And both are only one,
Only one, only one, only one”…

———-

At that time shall begin
A never-been-before monumentality.
The old wine barrel—will lie empty,
God will uncork a new barrel of wine, [primed and ready,] 46 46 On wine as a metaphor for the ultimate good awaiting the righteous in the world to come, see BT Berakhot 34b: “What is implied by the verse: No eye has seen, [O God, but You, what You will do for one who awaits you] (Isaiah 64:3)? Rabbi Yehoshu’a son of Levi said, ‘The wine preserved in its grapes since the six days of creation.’” See also BT Sanhedrin 99a.
A world without evil and without sexuality,
The world of after-world shall it be!

X

די פֿרױ האָט אָנגעטאָן איר טיפֿסטע פֿרױשאַפֿט,
מיט פֿאַקלען אָנגעגורט איר װײכע לענד,
די ברוסט אַרױסגעשטעלט װי טורעמס בענקשאַפֿט —
און זיך אַװעקגעלאָזט אױף גאָטס געלענד,
אױף גאָטס געװאַסער, אױף גאָטס געלענד,
צו זוכן מאַן!
די פֿרױ האָט אָפּגעשטופּט פֿון זיך די מענער,
װאָס פֿלעגן נאָכטראָגן װי קנעכט איר שלעפּ,
און זיך אַװעקגעלאָזט צו זוכן דונער,
װאָס זאָל זי אָנכאַפּן בײַ אַלע צעפּ,
די זיבן צעפּ אירע, די שטאָלצע צעפּ —
און טאָן אַ הײב!
זי האָט די נאַכטבעטן פֿאַרלאָזט די קאַלטע —
און איז פֿון מאַנסלײַטן אַװעק צום ריז;
פֿון זכרים נאַרישע און קראַנק־פֿאַרפֿױלטע
אַ לױף אַװעק געטאָן מיט שטאַרקע פֿיס,
אַ לױף אַװעק געטאָן מיט שטאַרקע פֿיס
צום גאַנצן מאַן!
זי װיל איר װײַנגאָרטן אױף ס׳נײַ פֿאַרפֿלאַנצן,
און נישט אױף מענטשנערד, נאָר אױף װוּלקאַן,
און זוכט דעם מאַן אירן, און זוכט דאָס קינד אירס, —
און זוכט דעם מאַן אירן, דעם גאַנצן מאַן,
דעם גאַנצן מאַן!
דער מאַן האָט אױסגעשטרעקט די הענט װי פֿײַלן,
דעם קאָפּ אַראָפּגעלאָזט, װי פֿאַר באַשערטס,
און דאָרשטיק צוגעלײגט צו דר׳ערד דאָס אױער,
און האָרכט שטיל־יעגעריש דעם סוד דער ערדס:
װיל פֿאַנגען פֿרױ!
דער מאַן האָט אָפּגעשײלט פֿון זיך די פֿרױען,
װי טינק פֿאַרעלטערטן פֿון אַ רויִן,
און זיך אַװעקגעלאָזט צו זוכן זומער,
װאָס זאָל באַזומערן אים גרין אױף גרין,
װאָס זאָל פֿאַרטליתן אים גרין אױף גרין,
פֿון קאָפּ ביז האַרץ!
פֿון װײַבער בלוט־שװערע מיט נאַכט און קערפּער,
פֿון האַלב פֿאַרזכרטע, צעקרעכצטע קעץ —
אַװעק, אַװעק איז ער, און האָט פֿאַרשאָלטן
דאָס גליק פֿון װאַרעמקײט, דאָס גליק דעם בעטס,
דאָס טױטע גליק!…
פֿון בלוטן קאַליעדיקע, בלוטן טרײפֿע,
װאָס שטעלן דורות אױף אָן האַפֿט, אָן בלײַב,
װי פֿון אַ פּלוצלינגדיקער בײזער שׂרפֿה
אויף ס׳פֿלײַס אַװעק איז ער צום גאַנצן װײַב,
מיט פֿרײד אַװעק איז ער צום גאַנצן װײַב,
צום גאַנצן װײַב!…

X

The woman adorned herself in her ultimate femininity, 47 47 Literally, “deepest womanhood.”
Gird her soft loins with flame,
Thrust out her breasts like towers of desire [and avidity]—
And set out for God’s domain,
For God’s waters, for God’s domain, to search for man!
The woman pushed the men away from her,
Who, like slaves, used to follow behind her train,
And set out to find thunder,
To seize her by all her braids,
Her seven braids, the noble braids—and raise her up!
She forsook the cold night-beds—
Away from menfolk to the giant;
From foolish and sick-rotten males,
Ran away with mighty feet,
Ran away with mighty feet to the whole man!
She wants to plant her vineyard anew,
Not in human-earth, but in a volcano,
And searches for her man, and searches for her child—
And searches for her man, the whole man, the whole man!
The man stretched out his hands like arrows,
Lowered his head, like before his predestined,
And keenly placed his ear to the ground,
And listens quiet-hunter like to the earth’s secret:
He wants to capture woman!
The man peeled off from himself the women,
Like weathered plaster from a ruin,
And set off in search of summer,
To invigorate him, greener than green,
To enrobe 48 48 “Fartalesn”; a neologism, meaning to cover with a tallis. him greener than green from head to heart!
From wives heavy-blooded with night and bodies,
From half-made-male, whining cats—
Away, away was he, and cursed
The joy of affection, the joy of bed, the dead joy!…
From putrefied blood, blood of contamination,
Abiding for generations without permanence, without continuance, [no life],
Like from a sudden menacing conflagration,
Purposefully away was he to the whole wife,
Joyously away was he to the whole wife, to the whole wife!…

XI

דער נײַער װעלטזײגער, הױך פֿאַרהאָנגען,
הילכט איבער שופֿרות,
פּױקט איבער גאָנגען,
צײלט אָפּ מיט צװײ װײַזערס, — חסד און גבֿורה,—
די שעה פֿון בשׂורה,
און זאָגט אַזױ:
„דאָס גלױבן, דײַן גלױבן אין טײַװל — פֿאַרשטײן׳ס!
אײנס!
און זאָל דיר נישט, אונטנװעלט, װיי טאָן קײן װײ,
און ביז סאַמע פֿאַרגאַנג
גײ —
אײנס, צװײ!
און עס רוט נישט דײַן גאָט, און װאָס נײַ — װיל פֿאַרבײַ,
באַװײַל נײַער װי נײַ
װיל עס זײַן —
צװײ, דרײַ!
און עס רוט נישט דאָס דרײַ, ביז עס קומט נישט צום פֿיר,
און פֿון פֿרױ, מאַן און קינד
װיל געבױרן זײַן אַלמענטש — גאָטס אײנציקע ציר!
דרײַ, פֿיר!
און פֿאַרמאַכט זאָלן װערן די אױגן דער שרעקס —
אירע ברענאױגן לעש!
פֿינף, זעקס!
דען אין נאַכט װאַכט אַ זון און עס װױנט אַבֿי־עד,
שׂר־שלום, אין שלאַכט —
זיבן, אַכט!
און פֿאַראַן איז — נישטאָ! און װאָס דאָ — איז געװען!
און װאָס װערט — איז פֿאַראַן!
און װאָס װערט — טוט געשען!
נײַן, צען!
און דאָס אַלץ, װאָס צעטײלט איז פֿון דרױסן — פֿאַראײנס!
פֿאַראײנס!
עלף, צװעלף —
און װידער אײנס!“…

XI

The new world-clock, 49 49 The “veltzeyger” motif appears in Greenberg’s “Velt barg-arop” in Khalyastre 1 (1922): 7. set on high,
Resounds over trumpets,
Crashes over cymbals,
Counts off with two hands—Hesed and Gevurah 50 50 Love and Might, the right and left arms of the sefirotic structure.
The hour of tidings, [hoorah],
And says as follows:
“Belief, your belief in the devil—stone [and stun]! 51 51 See Zeitlin’s comments to Niger in his 1922 letter discussing Metatron: “And the belief in the devil, that six thousand year old belief which the emptiness hypothesis created as a matter of fact—is done for, that belief in soot-black nothing!” (Szeintuch, Aaron Zeitlin and Yiddish Literature, 101). Killing the devil also features in Metatron, 19.
One!
And may you suffer no anguish, O lower-world,
And to the ultimate passing
Proceed through—
One, two!
Your God does not rest, and what’s new—wants to pass [and flee],
For newer than new
Will it be—
Two, three!
Three does not rest until it comes upon four,
And from woman, man and child
Wishes to be born universal man—God’s sole ornament [evermore]!
Three, four!
And terror’s eyes shall close, [no longer transfix]—
Its fiery-eyes extinguish!
Five, six!
Then at night stands guard a son, Eternal Father,
Prince of Peace, 52 52 See Isaiah 9:5: For a child has been born to us, a son has been given us. And authority has settled on his shoulders. He has been named “The Mighty God is planning wonder; the Eternal Father, a peaceable ruler.” The Hebrew word for wonder is “pele,” an anagram of “aleph,” the letter associated with Keter. in combat awaits—
Seven, eight!
And that which exists—is gone! What is—was!
And what is becoming—is!
And what is becoming—happens!
Nine, ten!
And everything that’s divided from outside—unify!
Unify!
Eleven, twelve—
And one again [comes by]!” 53 53 In Yiddish, the final word of the poem is eyns, one. As noted in my discussion, this entire stanza is a messianic “re-write” of one of the central scenes in Peretz’s At Night in the Old Marketplace.

MLA STYLE
Zeitlin, Aaron. “Keter: Fragments of a Rhapsody.” In geveb, November 2018: Trans. Nathan Wolski. https://ingeveb.org/texts-and-translations/keter.
CHICAGO STYLE
Zeitlin, Aaron. “Keter: Fragments of a Rhapsody.” Translated by Nathan Wolski. In geveb (November 2018): Accessed Dec 15, 2018.

ABOUT THE AUTHOR

Aaron Zeitlin

ABOUT THE TRANSLATOR

Nathan Wolski

Nathan Wolski is the Liberman Family lecturer in Jewish Studies at the Australian Centre for Jewish Civilisation, Monash University, in Melbourne, Australia